Tibetan
་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས། ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེས་ཟིན་རྒྱུན་གནས་པ་དང་། རྒྱུན་གནས་པ་འཆི་འཕོ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྲོག་གི་དབང་པོ་བཞག་སྟེ། དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས། འཚོ་བ་དང་། འཆི་བའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ཟ་བ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་བཞག་ལ། བཟའ་བྱ་ཡུལ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མ་བརྒྱད་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་མངོན་མཐོ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔར་བཞག་ལ་རྣམ་བྱང་གི་རང་བཞིན་ངེས་ལེགས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སོགས་རྣམ་པར་བཞག་གོ། ཡང་ན་རྣམ་བྱང་གི་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །དད་སོགས་ལྔ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་ལ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་སོགས་གསུམ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། མིང་གི་རྐང་གྲངས་བསྟན་པ་དང་། སོ་སོའི་བྱེད་ལས་བསྟན་པ་དང་། ས་གར་ཡོད་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཕོ་དབང་མོ་དབང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡིད་བདེ་བ་དང་། མི་བདེ་བ་དང་། ལུས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་གཉིས་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་པོ་བཅུ་བཞིའོ། །མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དམིགས་པ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དགེ་བའི་དབང་པོ་ལྔའོ། །མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་མ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་བཞི་དང་། དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ་དགུ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོའོ། །སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ལ་མི་སློབ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཀུན་ཤེས་ལྡན་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསུམ་མོ། །གཉིས་པ་ནི། ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་ནི། གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་རང་རང་གི་དོན་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་སོགས་དྲུག་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ནི། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་སོགས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་ནི་རིས་མཐུན་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་ཡིན་ལ། སྲོག་དེ་ནི་ཚེ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་ཁམས་འོག་མ་རྣམས་སུ་དྲོད་ཀྱི་རྟེན་དང་། གཟུགས་མེད་དུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའོ། །ཆགས་སོགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་ལས་བཏང་སྙོམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་དད་སོགས་ལྔའོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། བདེན་པ་མཐོང་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་ལྡན་པས་ནི་མི་སློབ་ལམ་ལ་དབང་བྱེད་སྟེ། ལྷག་བཅས་ཀྱི་སྐབས་སུ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་དང་། ལྷག་མེད་ལ་འཇུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། རྟེན་འདོད་པའི་ཁམས་པ་ལ་སྲིད་པ་ལ་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། སས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱི་ཟག་མེད་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །ཕོ་མོའི་དབང་པོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་བསམ་གཏན་འོག་མ་གཉིས་ན་ཡོད་ལ། འཁྲིག་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་མེད་ཅིང་། མི་དགེ་བ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་མེད་ལ། ལུས་སེམས་ལ་གནོད་པ་བྱར་མེད་པས་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡིད་བདེ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བཅུ་བདུན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་ལ། དགའ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་མེད་དོ། །བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད་དེ། མཛོད་དུ། སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན།
Chinese
以能作主宰之义，安立男女二根，以彼二根之力，能于母胎中受生故。以能作主宰之义，安立命根，于有情之自体已生而能存续，及已存续而能舍命，由彼命根之有无，而立有生与死之名言故。如是彼等，是就食者有情自体之分位而安立，以能作主宰之义，安立五受根于所食之境。何故最后八者能作清净之分位耶？乃就清净之所依增上生，以能作主宰之方便分位，安立信等五根，又以能作清净自性决定胜之义，安立未知当知等。又清净有二，谓世间道及出世间道。信等五者，能作成办世间道之主宰，未知当知等三者，能作成办出世间道之主宰。第二、广说分三：一、显示名之体数，二、显示各别作用，三、观察处所。初者，眼至意之六根，男女根、命根，及五受根者，谓身之受乐受及苦受，心之受喜受及忧受，身心之受舍受，合此二者为一。如是彼等，是十四遍染污根。谓于所应信境现前生信之信根，于诸善法勇于欣乐之精进根，于所缘境不忘失之念根，心一境性之等持根，及善能简择诸法之慧根，是为五善根。见道位时，除忧受外之四受，及信等五根，此九者，是未知当知根。修道位时，此九根者，名为已知根。于无学道位时，此九根者，名为已知究竟根，如是彼等，是三无漏根。第二者
English
By the meaning of being able to dominate, the two roots of male and female are established, because by the power of these two roots, one can take birth in the womb. By the meaning of being able to dominate, the life root is established, which enables the sentient being's own entity to be born and continue, and to give up life after it has continued. Because of the presence or absence of that life root, the names of life and death are established. Thus, these are established according to the division of the self of the sentient being who eats, and by the meaning of being able to dominate, the five sense roots are established in the object of what is eaten. Why are the last eight able to act as a division of purification? It is by the division of the means of being able to dominate the basis of purification, higher rebirth, that the five roots of faith and so on are established, and by the meaning of being able to dominate the definitive goodness of the nature of purification, the unknown to be known and so on are established. Moreover, there are two purifications, namely the worldly path and the path beyond the world. The five, faith and so on, are able to dominate the accomplishment of the worldly path, and the three, the unknown to be known and so on, are able to dominate the accomplishment of the path beyond the world. Second, the extensive explanation has three parts: first, showing the number of names; second, showing the individual functions; and third, examining the location. The first is the six roots from the eye to the mind, the male and female roots, the life root, and the five sense roots, namely the body's feeling of pleasure and pain, the mind's feeling of joy and sorrow, and the body and mind's feeling of equanimity, combining these two into one. Thus, these are the fourteen pervasively defiled roots. The faith root, which is to generate faith in the object to be believed, the diligence root, which is to rejoice in virtuous dharmas, the mindfulness root, which is not to forget the object of focus, the samadhi root, which is the one-pointedness of mind, and the wisdom root, which is to discriminate dharmas well, are the five virtuous roots. At the time of the path of seeing, the four feelings excluding sorrow, and the five roots of faith and so on, these nine are the unknown to be known root. At the time of the path of meditation, these nine roots are called the known root. At the time of the path of no more learning, these nine roots are called the completely known root. Thus, these are the three uncontaminated roots. The second is
Chinese
因此，由于这二十二者行使支配作用，所以是根。何者对何者行使支配作用呢？眼等五种有色根，对于色乃至触，行使各自对境的支配作用。意则对一切境行使支配作用。眼等六者是根。男女根二者，对于区分男性和女性等有情差别行使支配作用，所以是根。命根对同类相续存在行使支配作用，所以是根。此命根称为寿。它在下界是暖的所依，在无色界是识的所依的非相应行。贪等遍行烦恼行使支配作用的是五种受根，即对乐和喜贪著，对苦和忧嗔恨，以及由于愚痴而使舍增长。对世间清净行使支配作用的是信等五根。由于使一切了知，所以对见道行使支配作用，因为使未现证的真谛得以证悟。由于使一切了知，所以对修道行使支配作用，因为使已见之真谛得以串习。由于具足一切了知，所以对无学道行使支配作用，因为在有余依时，对现法乐住，以及在无余依时，对入灭行使支配作用。第三，作为所依，欲界有情具有一切有生根，除了以地所摄的无漏三根之外，具有一切根。除了男女根和苦、忧之外，其余的在下二禅中具有。因为离于性欲的贪著，所以没有男女根。因为没有不善，所以没有苦和忧的异熟果。因为没有对身心造成损害的行为，所以它们也没有等流果。除了喜之外，其余十七种根在第三禅中具有。因为离于对喜的贪著，所以没有喜。除了乐之外，第四禅中具有其余十六种根。因为从禅定的八种过患中解脱，所以没有乐。如《俱舍论》中所说：从八过患解脱故，第四（禅）无动。
English
Therefore, since these twenty-two exercise dominion, they are roots. What exercises dominion over what? The five colored roots, such as the eye, exercise dominion over their respective objects, from form to touch. Mind exercises dominion over all objects. The six, eye, etc., are roots. The two, male and female roots, exercise dominion over distinguishing the differences among sentient beings, such as males and females, so they are roots. The life root exercises dominion over the continuation of similar types, so it is a root. This life root is called lifespan. It is the non-associated formation that is the basis of warmth in the lower realms and the basis of consciousness in the formless realms. The five feeling roots exercise dominion over afflictions such as attachment, namely, attachment to pleasure and joy, hatred towards suffering and sorrow, and equanimity increases due to ignorance. The five roots of faith, etc., exercise dominion over worldly purification. Because it causes all to be known, it exercises dominion over the path of seeing, because it causes the truths that have not been directly realized to be realized. Because it causes all to be known, it exercises dominion over the path of meditation, because it causes the truths that have already been seen to be familiarized. Because it possesses all knowledge, it exercises dominion over the path of no more learning, because in the case of remainder, it exercises dominion over abiding in bliss in the present life, and in the case of no remainder, it exercises dominion over entering cessation. Thirdly, as a basis, beings in the desire realm have all the roots of existence, except for the three uncontaminated roots included in earth, they have all the roots. Except for the male and female roots and suffering and sorrow, the remaining ones are present in the lower two dhyanas. Because of being free from attachment to sexual desire, there are no male and female roots. Because there is no non-virtue, there is no ripening of suffering and sorrow. Because there is no action that harms body and mind, they also have no similar cause. Except for joy, the remaining seventeen roots are present in the third dhyana. Because of being free from attachment to joy, there is no joy. Except for pleasure, the fourth dhyana possesses the remaining sixteen roots. Because it is liberated from the eight faults of dhyana, there is no pleasure. As stated in the Treasury of Knowledge: Because it is liberated from the eight faults, the fourth (dhyana) is immovable.
Tibetan
།ཅེས་དང་། སྐྱོན་བརྒྱད་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་དབུགས་དག་དང་། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དད་སོགས་ལྔ་ཟག་མེད་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་བརྒྱད་བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དང་བཅུ་གཅིག་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་མེད་ཀུན་ན་ཡོད་ལ། སྲིད་རྩེར་ཟག་མེད་གསུམ་པ་ཡིས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མེད་དེ། དེ་ལ་ཟག་མེད་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མཛོད་ལས། འདོད་པ་ཁམས་དང་སྲིད་རྩེ་ན། །བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་སྤངས། །ཞེས་སོ། །ལུང་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་རྣམ་བཤད་དོ། ། ལེའུ་ལྔ་པ།
Chinese
如是说。八种过患是：寻和伺、气息清净，以及乐等四种。如是说。信等五种是无漏三种，善八、舍、命、意，以具足十一种的方式，在一切无色界中存在。但在有顶，以无漏第三者所摄持的方式不存在，因为彼不依赖于无漏。如是说。《俱舍论》中说：欲界和有顶，舍弃菩提道支。如是说。《集论》第五品释竟。 第五品。
English
Thus it is said. The eight faults are: investigation and analysis, purified breath, and the four, such as happiness. Thus it is said. The five, such as faith, are the three unpolluted ones; the eight virtues, equanimity, life, and mind, exist in all formless realms in a manner possessing eleven qualities. But in the peak of existence, it does not exist in a manner encompassed by the third unpolluted one, because it does not rely on the unpolluted. Thus it is also said. In the Treasury [Abhidharmakośa]: In the desire realm and the peak of existence, the limbs of the path to enlightenment are abandoned. Thus it is said. Explanation of the fifth chapter from the Compendium of Scriptures is completed. Chapter Five.