Tibetan
ལེའུ་གསུམ་པ། ལེའུ་གསུམ་པ། གཉིས་པ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ལ་དགེ་མི་དགེའི་ལས་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་དང་། རྟེན་འབྲེལ་བཤད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ལེའུ་དང་པོར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་སྟེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་བ་འབྱིན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་དད་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སོ། །སྤྱིར་དགེ་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད། འབྲེལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བའི་དགེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། དད་སོགས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ཏེ། སྨན་བཟང་པོ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དཀའ་བའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཏེ། སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལྟར་གྲོགས་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཏེ། སྨན་གྱི་བཏུང་བའི་སྤྲིས་མ་ལྟར་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་གྱིས་སྐྱེད་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབྱིན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་གསུམ་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ནི། ལུས་ངག་གི་ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །འབྲེལ་བའི་མི་དགེ་བ་ནི། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སོ། །སློང་བའི་མི་དགེ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་ལ་སོགས་པ་ལུས་ངག་གི་ལས་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ལས་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་གསོད་པར་བསམ་བཞིན་དུ་གསད་བྱེད་ལ་མ་ནོར་བར་མཚོན་བསྣུན་པ་སོགས་སྦྱོར་བ་བརྩམས་ནས། གསད་བྱ་རང་ལས་གཞན་བསད་པ་སྟེ་ཤི་བའོ། །ལྷ་སྦྱིན་བསད་པར་བསམས་ནས་མཆོད་སྦྱིན་བསད་པ་ལྟ་བུ་ལ་སྲོག་གཅོད་དངོས་གཞི་མི་འབྱུང་ཞིང་། ལྷ་སྦྱིན་ནམ་འོན་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན། གང་ཡིན་ཡང་རུང་བ་གསོད་སྙམ་ཡང་དངོས་གཞི་འབྱུང་ངོ་། །མ་བྱིན་ལེན་པ་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་
Chinese
第三章。 第三章。 第二，以因，集谛所摄的内容包括善与非善之业，因缘，以及缘起这三方面的阐述。首先，第一部分是关于两者的概要说明：第一章所讲的具有特征的不执著，无嗔恨，以及无愚痴，这三个善的根本所产生的身语意三门之业是善业，因为它们是产生令人满意的异熟果的因素。不执著等等只是举例说明，实际上是指前面所说的信心等十一种善所产生的一切。总的来说，善有三种：自性善，关联善和发起善。第一种是信心等十一种善，就像良药一样，因为它们天生就具有清净的本质。第二种是与这些善相应的心理和心理活动，就像与药物混合的饮料一样，因为它们在助力的作用下产生了善。第三种是由前两种善所发起的身体和语言的行动，就像药物饮料的泡沫一样，因为它们在因的力量下产生了善。由贪欲，嗔恨和愚痴这三种烦恼所产生的身语意三门之业是不善业，因为它们是产生令人不悦的异熟果的因素。不善业也像前面一样分为三种：自性不善是指发起身语恶行的烦恼和近烦恼。关联不善是指与这些烦恼相应的心理和心理活动。发起不善是指杀生等身语之业。第二部分是详细的阐述，包括业道的分类和这些业道的特点的阐述。首先，阐述十种不善业道：其中，杀生是指在有意图杀害的情况下，对要杀的对象没有认错，然后开始使用刀剑等工具进行杀害，结果是被杀的对象死亡。例如，想要杀死天施却杀死了祭施，这样就没有发生真正的杀生。如果怀疑是天施还是祭施，心想无论是谁都杀，这样也会发生真正的杀生。不予取是指有意识地
English
Chapter Three. Chapter Three. Second, the content included in the cause, the truth of origination, includes good and non-good karma, causes and conditions, and the explanation of dependent origination. First, the first part is a summary explanation of the two: the non-attachment, non-hatred, and non-ignorance with characteristics mentioned in the first chapter, the karma of the three doors of body, speech, and mind produced by these three roots of goodness is good karma, because they are the factors that produce satisfactory ripening results. Non-attachment and so on are just examples, actually referring to all that is produced by the eleven good qualities such as faith mentioned earlier. In general, there are three types of good: self-nature good, associated good, and initiating good. The first is the eleven good qualities such as faith, like good medicine, because they are born with a pure essence. The second is the mental and psychological activities corresponding to these good qualities, like a drink mixed with medicine, because they produce good with the help of strength. The third is the actions of body and speech initiated by the first two good qualities, like the foam of a medicinal drink, because they produce good under the power of cause. The karma of the three doors of body, speech, and mind produced by the three afflictions of desire, hatred, and ignorance is non-good karma, because they are the factors that produce unpleasant ripening results. Non-good karma is also divided into three types as before: self-nature non-good refers to the afflictions and near afflictions that initiate evil deeds of body and speech. Associated non-good refers to the mental and psychological activities corresponding to these afflictions. Initiating non-good refers to the karma of body and speech such as killing. The second part is a detailed explanation, including the classification of karma paths and the explanation of the characteristics of these karma paths. First, the ten non-good karma paths are explained: Among them, killing refers to the situation where there is an intention to kill, the object to be killed is not mistaken, and then tools such as swords are used to kill, resulting in the death of the object being killed. For example, wanting to kill Devadatta but killing a sacrificial offering, then real killing has not occurred. If there is doubt whether it is Devadatta or a sacrificial offering, thinking to kill whoever it is, then real killing will also occur. Taking what is not given refers to consciously
Tibetan
བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་ནོར་མ་ནོར་བར་མཐུའམ་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད་པའོ། །བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ལ་བགྲོད་པར་འདོད་པ་སྟེ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་མ་དང་སྲིད་མོ་དང་བདུན་རྒྱུད་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གཉེན་དང་གཞན་གྱིས་བདག་དུ་བཟུང་བ་སོགས་པའོ། །ལམ་མ་ཡིན་པ་ཁ་དང་གཤང་ལམ་ལ་སོགས་པར་འཇུད་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལྷ་རྟེན་བཞུགས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་མིན་པ་སྦྲུམ་མའམ་བསྙེན་གནས་བྱེད་པ་སོགས་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་དང་འཁྲིག་པ་སྤྱད་དུ་མི་རུང་བའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་སོགས་སོ། ། རྫུན་ཚིག་ནི་དོན་གཞན་དུ་གནས་པ་ལ་གཞན་དུ་བསྟན་པར་འདོད་པས་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཕ་རོལ་པོས་མངོན་པར་གོ་བའོ། །འདི་ལ་ཡང་གང་ལ་སྨྲ་བར་འདོད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་མ་ནོར་བའོ། །རྫུན་སྨྲ་བའི་གཞི་ནི་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་དོན་རྣམས་ལ། མཐོང་བ་མ་མཐོང་ཞེས་སོགས། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ། །ཕྲ་མ་ནི་ཕ་རོལ་མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་དག །དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པའམ་རྫུན་ཡང་རུང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མ་ནོར་བར་ཚིག་སྨྲས་ཤིང་དོན་གོ་བའོ། །ཚིག་རྩུབ་གཞན་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་མི་སྙན་པ་བརྗོད་པའི་ཚིག་དོན་གོ་ཞིང་མ་ནོར་བའོ། །ཕྲ་མ་སོགས་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཚིག་ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ངག་ཀྱལ་བ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཟུང་ནས་དེ་དག་གི་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་འདོན་པ་དང་། དགེ་སློང་ལོག་འཚོ་ཅན་ཁ་བསག་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པས་གླུ་དང་ཟློས་གར་སོགས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་གྱི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ངག་ཀྱལ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྣབ་སེམས་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས་ཏེ་མཐུའམ་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད་འདོད་པའོ། །གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་འདོད་པའི་ཞེ་སྡང་བའོ། །དགེ་སྡིག་གི་འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་དང་། ཚེ་འདི་ནས་ཕྱི་མར་འཕོ་བ་མེད་ཅེས་སོགས་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ལས་འགྲོས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངག་གི་ལས་དང་སེམས་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི
Chinese
以强力或偷偷地将他人所拥有的财物据为己有。想要进入不应进入之处，即邪淫，有四种情况：不应去的处所，如母亲、姐妹、七代以内的亲属，或已被他人占有的女子等。不应走的途径，如口和大小便道等。不应去的地点，如有形象的佛像所住的寺庙，或大众面前等。非时，如孕妇或斋戒期间等处于禁期，或染上不宜行淫的疾病等。妄语是指事物存在于其他状态，却想以其他方式显示，从而使意识转化为其他状态，并使对方清楚地理解话语的含义。对此，想要说的是什么，必须准确无误。妄语的基础是眼识、耳识和意识，依次是对所见、所闻、所知的事物，说“未见”等，与事实不符。离间语是为了离间他人之间的友谊或不友谊，无论是真是假，以烦恼的心态说出话语，并使对方理解其含义。恶语是以烦恼的心态对他人说不悦耳的话语，使对方理解其含义且无误。除了离间语等三种之外的所有烦恼之语都是绮语，如执持外道见解而念诵其恶劣的论典，或恶劣的僧人进行谄媚，或因贪欲而唱歌跳舞等。同样，发出悲伤的哀号，或谈论世俗琐事等也是绮语。贪心是对他人的财物产生贪恋，想要以强力或偷偷地据为己有。害心是想要对其他众生造成伤害的嗔恨心。认为善恶的果报是苦乐，以及从今生到后世没有转移等是邪见。因此，贪心等三种意业与这些相应的心理活动，由于它们按照这些业的规律运行，所以是业道而不是业，因为它们既不是身语之业，也不是心。
English
To take possession of another's property by force or stealth without error. Wanting to go where one should not go, which is illicit sexual conduct, has four aspects: inappropriate places, such as mother, sister, relatives within seven generations, or a woman already possessed by another. Inappropriate paths, such as the mouth and excretory passages. Inappropriate locations, such as temples where images of deities reside, or in the presence of a large crowd. Inappropriate times, such as during pregnancy or fasting, or when afflicted with an illness that makes sexual activity inappropriate. Lying is when something exists in one state but one wants to show it in another, thus transforming the consciousness into another state, and making the other person clearly understand the meaning of the words. In this, whatever one wants to say must be accurate and without error. The basis of lying is the eye consciousness, ear consciousness, and mind consciousness, which are, in order, seeing, hearing, and knowing things, and saying "unseen" etc., which is not in accordance with the facts. Slander is for the purpose of separating others' friendship or lack of friendship, whether true or false, speaking words with a afflicted mind, and making the other person understand the meaning. Harsh speech is speaking unpleasant words to others with a afflicted mind, making the other person understand the meaning without error. All afflicted speech other than slander etc. is idle talk, such as holding heretical views and reciting their evil treatises, or evil monks engaging in flattery, or singing and dancing out of desire. Similarly, uttering sorrowful laments, or talking about worldly affairs etc. is also idle talk. Covetousness is being attached to others' wealth, wanting to take possession of it by force or stealth. Harmful intent is the anger of wanting to cause harm to other beings. Thinking that the result of good and evil is pleasure and pain, and that there is no transference from this life to the next, etc. is wrong view. Therefore, covetousness and the other three mental actions, and the mental activity that corresponds to them, are the path of action and not action, because they operate according to the laws of these actions, since they are neither bodily nor verbal actions, nor mind.