Tibetan
ཇིག་མིན། །འདི་ལ་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ཡོད་མིན་དེ་ཉིད་དང་ནི་གཞན་ཉིད་མེད། །བདག་འདི་ནི་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་འདས་པའི་སྐྱེ་བར་བྱུང་བའི་བརྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་གྱུར་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པ། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མི་བརྟན་པའང་མིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བའམ། །འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུའང་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའང་མིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་བདག་མ་ཡིན། །དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་བླང་པ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལ་རྟག་མི་རྟག་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཡོད་ཅེས། །འཛིན་པ་སྟུག་པོས་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམས་ན་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །བདག་འདི་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྣམ་པར་བདུན་གྱིས་བཙལ་བ་ན་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་མཐའ་གང་དུའང་མི་གནས་པའི་བདག་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་སྙམ་ན། གང་ལ་རྟག་ཏུ་འགྲོ་རྣམས་ངར་འཛིན་བློ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ཡི་གང་ཡིན་དེར། །ང་ཡིར་འཛིན་བློ་འབྱུང་བའི་བདག་དེ་ནི། །མ་བརྟགས་གྲགས་པར་གཏི་མུག་ལས་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན། ཆོས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་། རང་གི་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོའི་རང་བཞི
Chinese
不退转。对此，常恒等也不存在，既非彼，亦非异。此我仅仅是依赖而假立的，因为并非自性实有，所以不是先前过去生中所生的坚固之物。如经中所说：‘过去时中已生’，此说是不合理的。先前诸世中所生的，并非就是那个。如果认为那个就是我，那么所取就会变成不同的。除了所取之外，你的我又是哪个呢？也不是从先前未生而生起的不坚固之物。如经中所说：‘不是从未生而生，否则对此会犯过失。我将变成所作，或者生起变成无因。’如是所说。它也不是生和灭，如是所说：‘所取不是我，它是生起和灭亡。所取如何，能成为能取者呢？’如是说。对此，常与无常等也不存在，如是所说：‘常与无常等四者，寂灭中何处有？有边与无边等四者，寂灭中何处有？’谁执持如来存在，以稠密的执着所执持，他就会对涅槃，臆想为不存在。对于自性空性，佛陀涅槃之后，思量为存在或不存在，都是不合理的。’如是所说。此我并非存在于蕴中，既非与蕴相同，亦非与蕴相异。如是所说：‘如果蕴是我，就会变成生灭之物。如果与蕴不同，就会变成没有蕴的体性。’如是所说。如果以七相寻求，则此我不安住于常与无常等任何边，如果此我并非自性存在，那么是从何因产生的呢？对于何者，众生恒常生起我执之念，并且在那里的任何事物上，生起‘我是’的执着，此我就是从未经观察的名言习气愚痴中产生的。如果完全寻求，那么那些与此法相异的外道，就会明显地执着于与蕴相异，而自己的宗派则会执着于蕴的自性。
English
Irreversible. In this, permanence and so on do not exist, neither is it the same nor different. This self is merely imputed in dependence, because it is not inherently existent, so it is not the stable thing that arose in previous past lives. As stated in the scripture: 'It has arisen in the past,' this statement is unreasonable. What arose in previous lives is not that same thing. If one thinks that that is the self, then what is taken will become different. Apart from what is taken, what is your self? It is also not an unstable thing that arises from what has not arisen before. As stated in the scripture: 'It does not arise from what has not arisen, otherwise this would be a fault. The self will become made, or arising will become without cause.' As it is said. It is also not birth and death, as it is said: 'What is taken is not the self, it is arising and ceasing. How can what is taken become the taker?' As it is said. In this, permanence and impermanence and so on do not exist, as it is said: 'The four, permanence and impermanence and so on, where are they in peace? The four, finite and infinite and so on, where are they in peace?' Whoever holds that the Thus-Gone One exists, held by dense clinging, he will imagine that there is no Nirvana. For the emptiness of inherent nature, after the Buddha's Nirvana, thinking of existence or non-existence is not reasonable.' As it is said. This self does not exist in the aggregates, neither is it the same as the aggregates nor different from the aggregates. As it is said: 'If the aggregates are the self, they will become things of birth and death. If it is different from the aggregates, it will become without the nature of the aggregates.' As it is said. If one seeks with the sevenfold analysis, then this self does not abide in any extreme such as permanence and impermanence. If this self is not inherently existent, then from what cause does it arise? For whom, beings constantly give rise to the thought of self-grasping, and on whatever is there, the grasping of 'I am' arises, this self arises from the unexamined conventional ignorance. If one seeks completely, then those non-Buddhists who are different from this Dharma will clearly cling to being different from the aggregates, while their own schools will cling to the nature of the aggregates.
Tibetan
ན་ཅན་ནམ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འཛིན་ཅིང་། བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ལན་བརྒྱར་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུ་གང་ལ་མི་དང་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་མ་རིག་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་མཐའ་དག་ལ་རྟག་ཏུ་ངར་འཛིན་པའི་བློ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་བདག་དེའི་དབང་བསྒྲུར་བྱའམ། གདགས་པའི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གང་ཡིན་པ་དེར་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་བློ་འབྱུང་བའི་བདག་དེ་ནི་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་ཁོ་ནར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་གཏི་མུག་གི་དབང་ལས་གྲ྄ུབ་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་བདག་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གཏི་མུག་ལས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་བདག་མི་དམིགས་ལ། དེ་མ་དམིགས་པས། དེ་ལ་རག་ལས་པའི་བདག་གི་བདག་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གིར་སྙམ་ཟད་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇིི་ལྟར་ན་བདག་མེད་ན་བདག་གི་བའམ་མེད་ཅེ་ན། གང་ཕྱིར་བྱེད་པོ་མེད་ཅན་ལས་མེད་པ། །དེ་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མེད་པས་བདག་གིར་མེད། །དེ་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ལྟ་བས། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །རྫ་མཁན་མེད་པར་བུམ་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ལས་མེད་དེ། བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཉིད་ལ་ལས་ཞེས་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའི་བདག་མེད་པར་ལས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་གི་བ་མེད་པས་ཕུང་པོ་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་ལྟ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། ། གཉིས་པ་དེས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་མཚོན་པ་ནི། བདག་དང་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཤིང་རྟའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་མཚུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར། བུམ་སྣམ་རེ་ལྡེ་དམག་དང་ཕྲེང་བ་ནགས་ཚལ་དང་། །ཤིང་རྟ་ཕྲན་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་དངོས་པོ་རྣམས། །གང་གི་སྒོ་ནས་འགྲོ་འདིས་བསྙད་བཞིན་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །བུ
Chinese
执着于不可言说的“是”或“非是”，并且通达了如来所开示的无颠倒之义，即认识到诸蕴只是依赖而安立，并非自性存在，从而多次获得解脱者，即是“我”。对于那些众生，如人、饿鬼、旁生等，一切与无明相关的众生，常常生起强烈的我执，并试图支配这个“我”。或者，在作为安立之所依的眼等内处，以及色等外境中，生起执着为“我”之念的“我”，仅仅是未经观察，随顺世间习俗而由愚痴所生，并非由自性所成立。因为这个“我”并非自性存在，而是由愚痴而假立，因此瑜伽士们不观察“我”，由于不观察“我”，依赖于“我”的“我所”也不可得。因此，他们将从轮回中获得解脱。如是说：内外诸法中，若我与我所想止息，则近取止息，彼止息故生亦灭。如果无我，何来我所？因为作者不存在，所以没有产生；因此，由于无我，所以没有我所。因此，通过观我与我所空性，瑜伽士将获得解脱。如同没有陶匠就没有瓶子一样，没有作者就没有业，因为作者被假立为行为所指向的对象，即是“业”。因此，由于没有作为作者的“我”，就没有作为业的“我所”，所以观诸蕴为空性——无我与我所的瑜伽士将获得解脱。第二，通过此例也说明了其他事物，即“我”及其近取等的假立，如同分析车子的方式一样，其他事物也是如此，为了说明这一点：瓶、布、绳索、军队、花环、森林，以及车、微尘、房屋等事物，也应如以此方式安立般地去理解。
English
Those who cling to what is inexpressible as either "is" or "is not," and who understand the non-inverted meaning taught by the Sugata, realizing that the aggregates are merely imputed in dependence and do not exist by their own nature, and who thus attain liberation many times, that is the "self." For those beings, such as humans, pretas, and animals, all beings connected with ignorance, a strong sense of self-grasping constantly arises, and they try to control that "self." Or, in whatever is the basis of imputation, such as the internal sense bases like the eye, and external objects like forms, the "self" in which the thought of grasping "I" arises is merely unexamined, following only worldly conventions, and arises from the power of delusion, not established by its own nature. Because this "self" does not exist by its own nature, but is merely imputed by delusion, therefore yogis do not observe the "self." Because they do not observe the "self," the "mine" that depends on it is also not observed. Therefore, they will be liberated from samsara. As it is said: When the thought of self and mine ceases in internal and external phenomena, grasping ceases, and when that ceases, birth also ceases. If there is no self, how can there be "mine"? Because there is no agent, there is no arising; therefore, because there is no self, there is no "mine." Therefore, by viewing the emptiness of self and mine, the yogi will be liberated. Just as there is no pot without a potter, there is no action without an agent, because the agent is imputed as the object to which the action is directed, which is "action." Therefore, because there is no "self" as the agent, there is no "mine" as the action, so the yogi who views the aggregates as empty—without self and mine—will be liberated. Secondly, this also illustrates other things, that the imputation of "self" and its grasping, etc., is like the way of analyzing a chariot, so too are other things. To illustrate this: Pots, cloths, ropes, armies, garlands, forests, and things like carts, dust motes, and houses, should be understood as they are imputed in this way.
Tibetan
མ་སྣམ་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤིང་རྟ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་གཞན་དུ་སྣལ་མ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་བརྟེན་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་འགྲོ་བ་འདིས་བསྙད་ཅིང་ཐ་སྙད་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུབ་དབང་དེ་ནི་འཇིན་རྟེན་རྩོད་པ་མི་མཛད་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་ང་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་ཀྱི་ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་རྩོད་དོ་ཞེས་པའི་ལུང་ལས་ན། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་རྩོད་ཅིང་དགག་པ་མི་མཛད་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་རྣམས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་དངོས་པོ་གང་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་འདོགས་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཡན་ལག་འདོད་ཆགས་མཚན་ཉིད་ཤིང་སོགས་དང་། །ཡོན་ཏན་ཅན་ལུས་ཆགས་དང་མཚན་གཞི་མེ་སོགས་དག །ཤིང་རྟའི་དཔྱད་པས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །དེ་ལས་གཞན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན། །བུམ་པ་དང་མེ་རིས་ཀྱི་སྔོ་སངས་སོགས་ལྟ་བུ་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། བུམ་པ་དང་གཟུགས་སོགས་ལྟ་བུ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། བུམ་པ་དང་ལྟོ་ལྡིར་ཞབས་ཞུམ་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་། གཟུགས་སོགས་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། དེའི་རྟེན་ལྟ་བུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་། བུད་ཤིང་དང་། མེ་ལྟ་བུ་བསྲེག་བྱ་དང་སྲེག་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག ཤིང་རྟ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དེ་ལས་གཞན་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་ཟག་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བསྟན་པ།
Chinese
像毛线、粗布等事物，如果像分析车一样用七相分析，则不存在。除此之外，就像世间众生依靠棉线等自己的支分进行称说和安立名言一样去理解。那为什么呢？因为能仁不与世间争论。经中说：‘世间与我一同争论，我却不与世间一同争论。’所以，能仁不与世间的名言争论和否认，而是认可世间所说的名言。那么，世间通过哪些事物如何安立名言呢？如功德、支分、贪欲、自相、树木等，以及具有功德者、身体、染著和所依、本体、火等。如果像分析车一样用七相分析，则不存在，除此之外，在世间是存在的。比如瓶子和彩虹的蓝色等是功德和具有功德者；瓶子和形状等是支分和具有支分者；瓶子和鼓腹、底小等是自相和本体；对于美貌等悦意境特别执着，以及它的所依是贪欲和染著；木柴和火等是所烧物和能烧物等。如果像分析车一样用七相分析，则寻找不到，如果不是那样分析，而是通过世间共称，则这些名言是存在的。
English
Things like wool and coarse cloth do not exist when analyzed with seven aspects like a chariot. Apart from that, just as worldly beings name and establish conventions based on things like cotton threads and their own parts, so should it be understood. Why is that? Because the capable one does not dispute with the world. As it says in the scripture: 'The world disputes with me, but I do not dispute with the world.' Therefore, the capable one does not dispute or deny worldly conventions, but accepts the conventions as they are known in the world. So, how does the world establish conventions through which things? Like qualities, parts, desire, characteristics, trees, etc., and those with qualities, bodies, attachments and bases, entities, fire, etc. If analyzed with seven aspects like a chariot, they do not exist, but apart from that, they exist in the world. For example, the blue color of a pot and a rainbow are qualities and those with qualities; a pot and shape are parts and those with parts; a pot and a bulging belly and a small base are characteristics and entities; being particularly attached to beautiful and pleasing objects, and its basis is desire and attachment; firewood and fire are things to be burned and things that burn, etc. If analyzed with seven aspects like a chariot, they cannot be found, but if not analyzed in that way, but through worldly convention, these conventions exist.