Tibetan
ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་རྣམ་བཤད། གསུམ་པ་དབང་དོན་དགག་པ་ལ། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་བདེན་པ་དགག བདེན་མེད་སྒྱུ་མ་སོགས་དང་མཚུངས་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ། གཟུང་བྱ་དབང་དོན་བདེན་པ་དགག འཛིན་བྱེད་ཡུལ་ཅན་བདེན་པ་དགག བདེན་མེད་ངོ་མཚར་རྒྱུར་བསྟན་པ་དང་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ལ་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ་དགག་པ་དངོས། བཀག་པའི་མཇུག་བསྡུ། རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པ་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ནི། རིགས་པའི་དོན་ནི་གཞན་ལས་ཀྱང་། །བློ་ལྡན་ལེགས་པར་འདོད་པས་བླང་། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་བླང་བྱར་གྱུར་པའི་རིགས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། བུམ་པ་སོགས་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྩྭ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱིམ་དུ་འདོགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་འདོགས་པ་ལྟར། འབྱུང་བ་བཞི་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྫས་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པར་འདོགས་ལ་གང་གི་ཚེ་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་བུམ་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་ནི་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་གི་དྲི་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་རྣམས་མ་དཔྱད་པར་རང་གིས་རྟོགས་པ་ཚད་མར་བྱས་ནས་བདག་གིས་བུམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་ཅི་རུང་རུང་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱི། བུམ་པ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་ཕྱོགས་གཅིག་མཐོང་བས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པའི་དེ་ཉིད་རིག་པ་སུ་ཞིག་སྨྲ་སྟེ་སྨྲ་བར་མི་འོས་སོ། །འང་ཞེས་པ་བུམ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །བུམ་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་དགག་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་རིགས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བློ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་མཁས་པས་དྲི་ཞིམ་སྣལ་མའི་མེ་ཏོག་དང་པདྨ་ཨུཏྤལ་ཙནྡན་ལ་སོགས་པ་སྣའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། མངར་བ་བུ་རམ་དང་ལན་ཚྭ་དང་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྕེའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། འཇམ་པ་ཤིང་བལ་དང་བྱེ་མ་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དག་མངོན་སུམ་ཡིན
Chinese
第十三品之释。 第十三品之释。 第三，驳斥根境。驳斥诸法自性真实，以及与无实幻象等相同之二者。初者，驳斥所取根境真实，驳斥能取有境真实，以及显示无实为稀有之因等三者。初者，分总的驳斥和分别剖析而驳斥二者。初者，有真实的驳斥、驳斥的结尾、以及显示其他理证三者。初者是：理证之义，即使从他处，具慧者亦因欲求善妙而取舍。如是所说，成为应取舍之理证为何？即是视内外诸法自性为空性。若谓诸法无自性，则无法了悟，因瓶等以及蓝色等之自性显而易见之故。若谓非有之兔角等则非显现，此亦不应理，如依草木等而安立房屋，依蕴而安立我一般，依四大和四大所造之八种物质而安立瓶，当眼见色之时，并非仅见瓶之所有部分，因瓶是八种物质之自性，且眼见色而非气味等，因所缘各异之故。因此，世间之人未经观察，便以自己所证为量，随意说“我已现量见到瓶”；若说“瓶是现量”，则认为见一隅即见全部，对此进行辨析，有哪个智者会说通达实相之语？实不应说。复次，“也”字表示瓶之近取因蓝色等亦无现量。以驳斥瓶为现量之辨析理证，具殊胜智慧之智者，对于香气扑鼻之茉莉花、莲花、乌 উৎপল（梵文，utpala，汉语字面意思：青莲花）、檀香等所有鼻根之境，以及甜蜜之蔗糖、盐和楝树等所有舌根之境，以及柔软之木棉、沙子和石子等所有身根之境，皆为现量。
English
Explanation of Chapter Thirteen. Explanation of Chapter Thirteen. Third, refuting the object of the senses. Refuting the inherent truth of all phenomena, and the two that are similar to unreal illusions, etc. In the first, refuting the truth of the object of the senses that is apprehended, refuting the truth of the subject that apprehends, and showing the unreal as the cause of wonder, etc., are three. In the first, there are two: a general refutation and a separate analysis and refutation. In the first, there are three: the actual refutation, the conclusion of the refutation, and the presentation of other reasons. The first is: The meaning of reason, even from others, Those with intelligence should take it because they desire goodness. What is the reason that has been spoken of as something to be taken? It is seeing that the external and internal phenomena are without self-nature. If it is said that one cannot realize that phenomena are without self-nature, it is because the nature of things like pots and blue, etc., is directly perceived. If it is said that things like rabbit horns, which do not exist, are not directly perceived, that is not reasonable either. Just as one relies on grass and trees, etc., to build a house, and relies on the aggregates to impute a self, one relies on the four elements and the eight substances that are produced from them to impute a pot. When the eye sees a form, it does not see only all the parts of the pot, because the pot is the nature of the eight substances, and the eye sees form, not smell, etc., because the objects are different. Therefore, worldly people, without examining, take their own understanding as a measure and say whatever they please, "I have directly perceived the pot." If one says, "The pot is directly perceived," and thinks that seeing one part is seeing all, what wise person who understands reality would say that? It is not appropriate to say that. Furthermore, the word "also" shows that even the proximate cause of the pot, such as blue, etc., is not directly perceived. With this very reasoning that refutes the pot as being directly perceived, a wise person with supreme intelligence would understand that all the objects of the nose sense, such as fragrant jasmine flowers, lotuses, utpalas, sandalwood, etc., and all the objects of the tongue sense, such as sweet sugarcane, salt, and neem, etc., and all the objects of the body sense, such as soft cotton, sand, and stones, etc., are directly perceived.
Tibetan
་པའང་སོ་སོར་དགག་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡུལ་རེ་རེ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི། ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྣལ་མའི་མེ་ཏོག་དང་བུ་རམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའི་མཁས་པ་སུ་ཞིག་སྨྲ་བར་འགྱུར། གལ་ཏེ་བུམ་པ་གཟུགས་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མཐོང་བས་བུམ་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཙམ་ཞིག་མཐོང་བ་ཡིས་བུམ་པའི་མཐོང་བའི་ཆ་དེ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དྲི་ལ་སོགས་པ་རྫས་གཞན་བདུན་པོ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་ཡིས་གཟུགས་མཐོང་བར་འདོད་པའང་མ་མཐོང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཕལ་ཆེ་བས་བརྗོད་པ་མཐོང་སྟེ། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཤས་ཆེ་བས་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་མངོན་སུམ་མེད་ཀྱང་བུམ་པའི་གཟུགས་ལ་མངོན་སུམ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་ནས་བུམ་པའང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལའང་མངོན་སུམ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་ལ་ཕ་རོལ་རྒྱབ་ཀྱི་ཆ་དང་ཚུ་རོལ་མདུན་གྱི་ཆ་དང་དབུས་དཀྱིལ་གྱི་ཆ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ལ་ཡང་སྔར་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་དང་དབུས་ཀྱི་ཆ་གཞན་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལའང་གཞན་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་ལའང་གཞན་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་ལ། རྡུལ་ལའང་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་དང་དབུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཡོད་དང་མེད་ཅེས་དཔྱད་པ་དེ་ཡང་དེར་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་མདུན་རྒྱབ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཡོད་ན། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཆ་མེད་ན་ནི་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཅིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིས་གཞན་གྱི་མངོན་པར་འདོད་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། གཞན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཀུན་ལ་བརྟགས་པ་ན་ཀུན་ཀྱང་རང་གི་ཡན་ལག་ཅན་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་ནས་སླར་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ནི་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྫས་བརྒྱད
Chinese
也应当分别了解对它们的驳斥。像这样，因为它们也是八种物质的自性，所以具有自性的诸根，也仅仅执取各自的对境，因为不执取一切，所以说棉花的鲜花和红糖等是现量，这也仅仅是世间的说法而已。哪一位通达真如的智者会这样说呢？如果说，因为瓶子与颜色没有差别，所以见到颜色就会见到所有的瓶子，这也是没有意义的。像这样，如果仅仅见到颜色，就会见到瓶子所能见到的所有部分，那么，因为没有见到气味等其他七种物质，为什么不认为见到颜色也就是没有见到呢？在世间，也常见到大多数的说法，比如有豌豆荚等，但因为数量多，所以说成是豌豆荚的堆积。如果说，瓶子没有现量，但瓶子的颜色有现量，因此通过间接的方式，瓶子也会变成现量，那么，与气味等无关的仅仅是颜色本身，也没有现量。因为那个颜色有外面的背面部分、里面的前面部分和中间的中心部分等，而且那些部分也有之前的外面、里面和中间的其他部分，而且那些部分也有其他，那些部分也有其他，这样区分下去，最终会到达极微。对于极微，也有外面、里面和中间的部分，或者没有，这样的分析也会进入到那里。如果说有前后等部分，那么，因此极微也会像瓶子等一样坏灭。如果说没有部分，那么因为不可执取，所以会变成没有。第二，因为是这样，所以现量没有成立，而且以需要成立的事物，也不能成立他人所认为的需要成立的具有自性的事物。第三，此外，如果观察有色根的所有的对境，那么所有对境都依赖于自己的有支分，变成支分，然后又依赖于自己的支分，变成有支分。比如，瓶子是自己近取因的八种物质
English
It should also be understood separately the refutations of them. Like this, because they are also the nature of the eight substances, therefore the senses that have self-nature, also only grasp their respective objects, because they do not grasp everything, so it is said that cotton flowers and brown sugar etc. are direct perception, this is only a worldly saying. Which wise person who understands suchness would say this? If it is said that because the vase is not different from the color, so seeing the color will see all the vases, this is also meaningless. Like this, if only seeing the color, will see all the parts of the vase that can be seen, then, because the other seven substances such as smell are not seen, why not think that seeing the color is also not seeing? In the world, it is also common to see most of the sayings, such as there are pea pods etc., but because of the large number, it is said to be a pile of pea pods. If it is said that the vase does not have direct perception, but the color of the vase has direct perception, therefore through indirect means, the vase will also become direct perception, then, only the color itself that is not related to smell etc., also does not have direct perception. Because that color has the outer back part, the inner front part and the middle center part etc., and those parts also have other parts of the previous outer, inner and middle, and those parts also have other, those parts also have other, distinguishing like this, will eventually reach the ultimate atom. For the atom, there are also outer, inner and middle parts, or not, such analysis will also enter there. If it is said that there are front and back parts etc., then, therefore the atom will also be destroyed like the vase etc. If it is said that there are no parts, then because it cannot be grasped, it will become non-existent. Second, because it is like this, therefore direct perception is not established, and with the things that need to be established, it is also not appropriate to establish the things with self-nature that others think need to be established. Third, in addition, if you observe all the objects of the colored root, then all the objects depend on their own limbs, become limbs, and then depend on their own limbs, become limbs. For example, the vase is the eight substances of its own proximate cause.