Tibetan
་སྤྲོ་བྱེད་པ། །སྤྲོས་པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །གང་དག་བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཟད་པ་མེད་པ་ལ་རྟག་མི་རྟག་ཡོད་མེད་སྟོང་མི་སྟོང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་མི་མཁྱེན་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་རང་གི་སྤྲོས་པ་དག་གིས་ཉམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས། དེའི་ཕྱིར་རོ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་གསུང་རབ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་དག་ང་ལ་གཟུགས་སུ་མཐོང་། །གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པའི་སྤོང་བར་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་ཡིས་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཤེས་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་འདིར་སེམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པར་བརྟག་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གང་། །དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མེད། །འགྲོ་བ་འདི་ཡི་རང་བཞིན་མེད། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་རྐྱེན་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས། རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་དང་འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡི། །དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད། །
Chinese
作戏论者，以戏论而退失者，彼等一切皆不能见如来。凡愚钝者，以佛薄伽梵自性寂静、自性空、超离一切戏论、为无生之自性，以自性不转故为无尽，于彼常与无常、有与无、空与不空、一切智与非一切智等作分别戏论者，彼等以自之戏论退失，如来之功德圆满隐没故。是故如癔病者之彼等一切皆不能于此经见如来，如盲者不见日轮。是故薄伽梵云：『凡以色见我，凡以音声知我，彼人入于邪道，彼人不能见我。诸佛视法性，导师视法身，法性非所知，彼不能知彼。』如是说。是故于此如来观察中，已作意之世间观察为无自性。 二者，成立器世间无自性者。如众生世间无自性，如是器世间亦无自性。如来之自性为何，彼乃此世间之自性。如来之自性无，此有情之自性无。如前所说之理，如来之自性离一切边者，彼乃有情器世间之自性亦是。是故如如来无自性，如是此有情之自性亦应知为无自性。有情如何无自性，如是乃以缘起观察等所显示。是故经中云：『常恒无生法，即是如来藏，一切诸法亦，相似如来藏，愚童意取相，世间行无法，如来无漏法，如善法之影像，于此无如是，亦无如来藏。』
English
Those who make elaborations, those who are diminished by elaborations, all of them will not see the Tathagata. Those who, with their dull minds, elaborate on the Buddha Bhagavan, who is naturally peaceful, naturally empty, beyond all elaborations, whose nature is unborn, and who is endless because his nature does not change, by speculating on whether he is permanent or impermanent, existent or nonexistent, empty or not empty, all-knowing or not all-knowing, etc., those who elaborate in this way are diminished by their own elaborations, and the perfect qualities of the Tathagata are obscured. Therefore, all those who are like those with hallucinations will not see the Tathagata in this scripture, just as the blind do not see the sun. Therefore, the Bhagavan said: 'Those who see me in form, those who know me by sound, that person has entered a wrong path, that person will not see me. The Buddhas see the nature of reality, the guides see the body of reality, the nature of reality is not knowable, they cannot know it.' Thus he spoke. Therefore, in this examination of the Tathagata, the world of mind has been examined as being without inherent existence. Secondly, establishing that the vessel world is without inherent existence: Just as the sentient world is without inherent existence, so too is the vessel world without inherent existence. Whatever is the nature of the Tathagata, that is the nature of this world. The nature of the Tathagata is without, the nature of this being is without. As has been said, whatever is the nature of the Tathagata, which is free from all extremes, that is also the nature of this world, the vessel world of beings. Therefore, just as the Tathagata is without inherent existence, so too should the nature of this being be known as without inherent existence. How beings are without inherent existence, that is what is shown by the examination of dependent origination, etc. Therefore, in the sutra it says: 'The ever-lasting, unborn Dharma is the Tathagata. All Dharmas are also like the Tathagata. Those of childish mind grasp at signs. In the world, they practice a Dharma that does not exist. The Tathagata, the Dharma without outflows, is like an image of virtuous Dharma. Here, there is no suchness, nor is there a Tathagata.'
Tibetan
འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉེར་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ལེའུ་ཉེར་གཉིས་པའི་རྣམ་བཤད།
Chinese
世间一切皆见影像。如是说。中观根本慧论中如来观察品名为第二十二品之释。 第二十二品之分别。
English
All the world sees only reflections. Thus it is said. This is the commentary on the twenty-second chapter called "Examination of the Tathagata" from the Fundamental Wisdom of the Middle Way. Explanation of the twenty-second chapter.