Tibetan
ལེའུ་ཉེར་གཅིག་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་ཉེར་གཅིག་པའི་རྣམ་བཤད། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་འབྱུང་འཇིག་བརྟག་པ་ལ། འབྱུང་འཇིག་སྤྱིར་དགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ་ལྷན་ཅིག་སོ་སོར་གྲུབ་པ་དགག ཟད་དང་མ་ཟད་བརྟགས་ལ་དགག སྟོང་དང་མི་སྟོང་བརྟགས་ལ་དགག གཅིག་དང་ཐ་དད་བརྟགས་ལ་དགག་པ་དང་བཞིའི། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་བ་དང་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ན་མྱུ་ུགུ་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་ཞིང་། འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དུས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དུས་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་སོ་སོར་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རམ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་དང་ལྟོས་པ་མེད་པར་རམ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དམ་བཅའ་བརྗོད་པ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ་བ་སྒྲུབ་པ་འཆི་བར་འགྱུར། །འཇིག་མཇུག་བསྡུས་པ་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། །འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར་ན་མ་སྐྱེས་པར་འཆི་བ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་འབྱུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་དུས་ཅིག་ཅར་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་གལ་ཏེ་ཡོད་ན་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན། འ
Chinese
第二十一章的注释。 第二十一章的注释。 第二十一章，关于生灭的观察。首先是对生灭的一般性破斥，然后是对生的个别性破斥。前者又分为正文和排除与所见相违背两部分。第一部分又分为破斥同时和各自成立、观察尽与不尽而破斥、观察空与不空而破斥、观察一与异而破斥四部分。第一部分又分为总说、广说、总结三部分。第一部分是：这里有人说，时间是自性存在的，因为它是生和灭的原因。在这里，苗芽等依靠某些特定的时间而生起，依靠某些特定的时间而灭亡，即使有因缘的聚合，也不是在所有的时候都这样。因此，时间是存在的。如果生和灭是自性存在的，那么即使时间是它们的原因，也是不存在的。灭没有生，或者，不是同时存在的。生没有灭，或者，不是同时存在的。如果生和灭是存在的，那么它们要么是互不依赖地各自存在，要么是同时存在。如果这样分析，无论哪种方式，它们都是不存在的。为什么呢？灭不依赖于生，或者与生同时，都是不存在的。生不依赖于灭，或者与灭同时，也是不存在的。第二部分是：立宗陈述：灭没有生，怎么会存在呢？确立无生则会死亡的推论。总结：灭没有生是不存在的。灭没有生，怎么会存在呢？这是不合理的。为什么呢？因为没有生就会死亡，但从未见过没有生就死亡的情况。因此，灭没有生是不存在的。同样，灭与生同时也是不存在的。灭与生同时，怎么会存在呢？死亡与生同时，是不存在的。灭与生同时，怎么会存在呢？如果存在，那么死亡和生就会同时发生。
English
Commentary on Chapter Twenty-one. Commentary on Chapter Twenty-one. Chapter Twenty-one, Examination of Arising and Ceasing. First, a general refutation of arising and ceasing, then a specific refutation of arising. The former is divided into the actual text and the elimination of contradictions with what is seen. The first part is further divided into refuting simultaneous and separate establishment, refuting based on examining exhaustion and non-exhaustion, refuting based on examining emptiness and non-emptiness, and refuting based on examining one and different. The first part is divided into three parts: summary, detailed explanation, and conclusion. The first part is: Here it is said that time exists by its own nature, because it is the cause of arising and ceasing. Here, sprouts and so on arise depending on certain specific times, and cease depending on certain specific times, even if there is a collection of causes and conditions, it is not always the case. Therefore, time exists. If arising and ceasing exist by their own nature, then even if time is their cause, it does not exist. Ceasing without arising, or not existing simultaneously. Arising without ceasing, or not existing simultaneously. If arising and ceasing exist, then they either exist separately without depending on each other, or they exist simultaneously. If analyzed in this way, they do not exist in either way. Why? Ceasing does not depend on arising, or exist simultaneously with it. Arising does not depend on ceasing, or exist simultaneously with it. The second part is: Statement of the proposition: Ceasing without arising, how can it exist? Establishing the inference that without arising, there will be death. Conclusion: Ceasing without arising does not exist. Ceasing without arising, how can it exist? It is unreasonable. Why? Because without arising, there will be death, but we have never seen death without arising. Therefore, ceasing without arising does not exist. Similarly, ceasing and arising simultaneously also do not exist. Ceasing and arising simultaneously, how can it exist? Death and birth simultaneously, do not exist. Ceasing and arising simultaneously, how can it exist? If it exists, then death and birth will occur simultaneously.
Tibetan
ཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་མེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་ཉིད། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་ཏུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་མེད་དོ། །འབྱུང་བ་འཇིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་འཆི་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། །ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར། །གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་དག་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་སོ་སོར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱོགས་གཞན་མེད་དོ། ། གཉིས་པ་ཟད་དང་མ་ཟད་བརྟགས་ལ་དགག་པ་ནི། གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་འདི་དག་དངོས་པོ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ནམ་མ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཟད་པ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད། །ཟད་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལའང་འཇིག་པ་མེད། །དངོས་པོ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི། ཞིག་ནས་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ནི་དེ་དང་འགལ་བ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཟད་པ་ནི་མི་འཇིག་པ་ཡིན་ལ་དེ་
Chinese
生和死就像光明和黑暗一样，是相互矛盾的，因此不会同时存在。因此，毁灭也不会与生同时发生。正如毁灭不是无生而有，也不是与生同时存在一样，生也不是无灭而有，也不是与灭同时存在。就像这样：如果生没有毁灭，又怎么会存在呢？对于事物来说，无常性永远不会不存在。如果生不依赖于毁灭，又怎么会存在呢？不可能存在。因为对于具有生之性质的事物来说，无常性永远不会不存在，所有事物在任何时候都具有衰老和死亡的性质。正如所说：哪里有不衰老和不死的事物存在？因此，所有事物总是与无常性相关联。因此，没有毁灭，就不会有生。生又怎么会与毁灭同时存在呢？生和死不会同时存在。生怎么会与毁灭同时存在呢？如果存在，那么生和死就会同时存在，但生和死是相互矛盾的，因此不会同时存在。因此，生和灭也不会同时成立。第三个问题是：哪些是相互同时或不相互同时成立的，那些不存在成立的事物又怎么会存在呢？生和灭哪些不是相互同时或不相互同时而各自成立的，那些以其他方式成立的事物又怎么会存在呢？因为除了自性和他性之外，没有其他方面。第二，考察并驳斥了耗尽和未耗尽：此外，生和灭这些事物，是属于耗尽性质的还是未耗尽性质的呢？两种情况都不合理。耗尽的事物不会有生，未耗尽的事物也不会有生。耗尽的事物不会有灭，未耗尽的事物也不会有灭。属于耗尽性质的事物，是毁灭后消失的，对于它来说，与其相矛盾的生是不可能存在的。未耗尽的事物是不毁灭的，它
English
Birth and death, like light and darkness, are mutually contradictory, and therefore cannot exist simultaneously. Therefore, destruction does not occur simultaneously with birth. Just as destruction does not exist without birth or simultaneously with it, so birth does not exist without destruction or simultaneously with it. Like this: How can birth exist without destruction? For things, impermanence never does not exist. How can birth exist without depending on destruction? It is not reasonable to exist. Because for things that have the nature of birth, impermanence never does not exist, all things at all times have the nature of aging and death. As it is said: Where is there a thing that does not age and does not die? Therefore, all things are always associated with impermanence. Therefore, without destruction, there is no birth. How can birth exist simultaneously with destruction? Birth and death do not exist at the same time. How can birth exist simultaneously with destruction? If it exists, then birth and death will exist at the same time, but birth and death are mutually contradictory, so they cannot exist at the same time. Therefore, birth and destruction cannot be established simultaneously. The third question is: Which are established mutually simultaneously or not mutually simultaneously? How can those things that do not exist be established? Birth and destruction, which are not established separately mutually simultaneously or not mutually simultaneously, how can those things that are established in other ways exist? Because there is no other aspect besides self-nature and other-nature. Second, examining and refuting exhaustion and non-exhaustion: Furthermore, are these things of birth and destruction of the nature of exhaustion or of the nature of non-exhaustion? Neither case is reasonable. Exhausted things do not have birth, and non-exhausted things do not have birth. Exhausted things do not have destruction, and non-exhausted things do not have destruction. Things that belong to the nature of exhaustion are destroyed and disappear, and for it, birth, which contradicts it, cannot exist. Non-exhausted things are indestructible, and it