Tibetan
ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་བཤད། བཅོ་བརྒྱད་པ་བདག་བརྟག་པ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཚུལ། དེ་ལ་ལུང་འགལ་སྤང་བ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་རིམ་པ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བ་དང་ལྔའི། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་མྱང་འདས་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ལུས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ན། ཡང་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པས་དེ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཟད་པ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས། ཉོན་མོངས་སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་འཇིག་ཚོགས་ལ། །ལྟ་ལས་བྱུང་བར་བློ་ཡིས་མཐོང་གྱུར་ཅིང་། །བདག་ནི་འདི་ཡི་ཡུལ་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་བདག་འདི་འགོག་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་འདི་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་དང སྐྱོན་མ་ལུས་པ་སྤང་བར་འདོད་པས་ནི་དང་པོར་འཁོར་བ་འདི་ཅིའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ན། འཁོར་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་དུ་མཐོང་ཞིང་། བདག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དམིགས་པར་ཡང་མཐོང་ལ། བདག་མ་དམིགས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་ཞིང་། དེ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་དང་སྐྱོན་མ་ལུས་པ་ལྡོག་པར་མཐོང་བས། གང་ཞིག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་ཐོག་མར་བདག་ཁོ་ན་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །བདག་དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ན། ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནམ་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་བདག་གི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་ན་བདག་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་དུ་མར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུའང་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ
Chinese
第十八章的注释。 第十八章的注释。 第十八章，关于自我的考察，分为：进入真如的方式，遣除对此的教理相违，开示真如的次第，真如的体性，以及真如的五种殊胜。第一部分又分为正文和开示其果——涅槃两部分。第一部分是：此处说道，如果烦恼、业、身、作者和果报等，如同干闼婆城等一样，虽然不是真如，但在孩童们看来却是真如。那么，此处真如是什么？进入真如又是怎样的呢？对于内外诸法，由于没有执著自性，因此对它们的我执和我所执完全止息，这就是真如。进入真如的方式是：如《入中论》所说：“烦恼过患皆从萨迦耶，见为缘生智者所了知，故此瑜伽师先当破我，此是我所缘故当尽力。”如是所说，此处瑜伽士想要进入真如，想要断除一切烦恼和过患，因此首先会思考轮回的根本是什么。如此考察之后，他会看到轮回的根本是萨迦耶见，并且也会看到我是萨迦耶见的对境。由于不执著我，就能断除萨迦耶见，断除萨迦耶见就能止息一切烦恼和过患。因此，首先会思考作为我执之境的“我”到底是什么。 进一步考察这个“我”，它到底是蕴的自性，还是与蕴 अलग（梵文天城体，alaga，梵文罗马拟音，alaga，分离）的呢？如果蕴是我，那么它就会有生灭。如果认为蕴是我的自性，那么这个我就有生灭，因为蕴是依赖生灭的。但我们并不这样认为，因为这样会有很多过失。例如：“非从无生故，此中成过失，我则成所作，生亦成无因。”同样，“取蕴即是我，
English
Commentary on Chapter Eighteen. Commentary on Chapter Eighteen. Chapter Eighteen, on the examination of self, is divided into: the way to enter Suchness, refuting doctrinal contradictions to it, the order of teaching Suchness, the nature of Suchness, and the five excellences of Suchness. The first part is further divided into the main text and the teaching of its result—Nirvana. The first part is: Here it is said, if afflictions, karma, body, agent, and results, etc., are like Gandharva cities, etc., although they are not Suchness, they appear to children as Suchness. Then, what is Suchness here? And how does one enter Suchness? For internal and external phenomena, since there is no grasping of self-nature, therefore the complete cessation of the clinging to self and what belongs to self towards them, this is Suchness. The way to enter Suchness is: as stated in the *Entering the Middle Way*: "All afflictions and faults are seen by the wise to arise from the view of the collection; therefore, this yogi should first refute the self, because this is the object of my clinging, so he should exert himself." As it is said, here the yogi wants to enter Suchness, wants to eliminate all afflictions and faults, therefore he will first contemplate what the root of samsara is. After such examination, he will see that the root of samsara is the view of the collection, and he will also see that the self is the object of the view of the collection. Because of not clinging to the self, one can eliminate the view of the collection, and by eliminating the view of the collection, one can stop all afflictions and faults. Therefore, one will first contemplate what exactly is this "self," which is the object of clinging to self. Further examining this "self," is it the nature of the aggregates, or is it something अलग（梵文天城体，alaga，梵文罗马拟音，alaga，separate） from the aggregates? If the aggregates are the self, then it will have birth and death. If one thinks that the aggregates are the nature of the self, then this self will have birth and death, because the aggregates depend on birth and death. But we do not think so, because there would be many faults. For example: "Not born from non-existence, therefore a fault is established here, the self would become something made, and birth would also become without cause." Similarly, "The aggregates themselves are not the self,
Tibetan
་ཡིན། །དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་བླངས་པ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འཆད་པ་ལྟར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་བ་ལང་ལས་གཞན་པའི་རྟ་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ལ་ཕུང་པོ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་བདག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུའང་མི་རིགས་སོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། བདག་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ནི་གཟུགས་ལས་སེམས་ལྟར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བདག་འདི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ། ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཅེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ། བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་དངོས་པོ་བདག་གི་བ་ཡོད་པ་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར། ཤིང་རྟ་ཚིག་ན་དེའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཚིག་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་ཚེ་བདག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་དངོས་པོ་བདག་གི་བ་ཡང་བདག་མེད་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ངར་འཛིན་ལས་བྱུང་ཕུང་པོ་རྣམས། །ངར་འཛིན་དེ་ནི་དོན་དུ་རྫུན། །གང་གི་ས་བོན་རྫུན་དེ་ཡི། །སྐྱེ་བ་བདེན་པ་ག་ལ་ཡིན། །ཕུང་པོ་དེ་ལྟར་མི་བདེན་པར། །མཐོང་ནས་ངར་འཛིན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ངར་འཛིན་པ་དག་སྤངས་ནས་ནི། །ཕྱིས་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ།
Chinese
是。那是生起和坏灭。如何被取？将成为被取。如是宣说。因此，蕴不是我。与蕴相异也不行，如果从蕴之外，将没有蕴的体性。如果我与蕴是异体，犹如牛之外的马不成为牛的体性一样，我也不应有蕴的总相，生、灭、住的体性。任何是如此者，那是不存在的，或者是非造作的，因此如虚空之花般，称为我也不可得，也不应成为我执之境。或者此有他义，如果我与蕴相异，五蕴是可毁坏的，可经验的，取相的，显现造作的，于各自境中识的体性，我将没有如是所说的蕴之体性，将成立体性各异，体性各异成立则如从色中取心般，若可取则也不是执取。因此，与蕴相异也不存在。如是，希求解脱者于蕴而假立的我，此是蕴之体性，或是与蕴相异，如是分别时，于一切种相皆不可得，因此对他们来说，我自身不存在，我的存在又怎么会有呢？蕴不具有一与异的自性，那么作为假立我的因，五蕴的自性，我的又怎么会有呢？犹如车子烧毁时，它的支分也烧毁而不可得一样，同样，何时了知我的无我，彼时也必定了知五蕴的自性，我的也是无我。如是说，于《宝鬘论》中：我执所生诸蕴，我执彼者义为虚，彼之种子是虚妄，彼之生起岂为真？如是见蕴不真实，见已将舍我执，已舍我执者，其后蕴将不生。如是说。
English
It is. That is arising and ceasing. How is it taken? It will become taken. As it is explained. Therefore, the aggregates are not self. It is also not permissible to be different from the aggregates, for if it is other than the aggregates, there will be no characteristic of the aggregates. If the self is something other than the aggregates, just as a horse other than a cow does not become the characteristic of a cow, so too, the self should not have the general characteristic of the aggregates, the characteristic of arising, ceasing, and abiding. Whatever is like that, it is non-existent, or it is unconditioned, therefore, like a flower in the sky, it is not possible to find it spoken of as self, and it is not appropriate as an object of self-grasping. Or, there is another meaning to this: if the self is other than the aggregates, the five aggregates are of the nature of being form, feeling, perception, mental formations, and consciousness that distinguishes each object, then the self will not have the nature of the aggregates as described, and it will be established as having a different nature, and if it is established as having a different nature, it will be possible to grasp it like the mind from form, but it is not grasping. Therefore, it does not exist as being different from the aggregates. Thus, those who desire liberation, when they analyze whether this self, which is imputed in dependence on the aggregates, is of the nature of the aggregates or is different from the aggregates, because it is not found in any way, therefore, for them, if the self itself does not exist, how can there be mine? If the aggregates do not have the nature of being one or different, then how can there be mine, the nature of the five aggregates, which is the cause of imputing self? Just as when a chariot is burned, its parts are also burned and cannot be found, so too, when one realizes the selflessness of self, at that very time, one will surely realize that the nature of the five aggregates, mine, is also selfless. As it is said in the Ratnavali: The aggregates arise from self-grasping, that self-grasping is false in meaning, if its seed is false, how can its birth be true? Having seen the aggregates as untrue in that way, one will abandon self-grasping. Having abandoned those who grasp at self, later the aggregates will not arise. Thus it is said.