Tibetan
ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་བཤད། བཅུ་དྲུག་པ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ་ལ། འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་དགག བཅིང་པ་དང་ཐར་པ་དགག ཐར་འདོད་སྤང་བྱར་བསྟན། འཁོར་འདས་སྤང་བླང་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་བཞིའི། དང་པོ་ལ། འཁོར་བ་དགག མྱང་འདས་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ་ཡང་གཉིསཀྱི། དང་པོ་འདུ་བྱེད་འཁོར་བ་དགག་པ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ན་སུ་ཞིག་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཇི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་འདོགས་པར་མཛད་ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་འཁོར་བ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱང་དེར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དུ། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཡོད་ན་ངེས་པར་འདུ་བྱེད་དམ་སེམས་ཅན་ཞིག་དེར་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་སྟེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་དག་འཁོར་རོ་ཞེ་ན། ཅི་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་གྲང་། འདུ་བྱེད་དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་སྟེ། རྟག་པ་ནི་འགྲོ་འོང་གི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཁོ་ན་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་འགར་ཡང་འཕྱན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་དུ་རིམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དག་ཁོ་ན་འཁོར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་གར་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཞིག་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་མེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ན་སྔ་མ་འཁོར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་དང་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་གཞན་ཡིན་ན། ཕྱི་མ་སྐྱེས་པས་སྔ་མ་འཁོར་བར་མི་འཐད་དེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་
Chinese
第十六品释 第十六品释 第十六品，观察系缚与解脱，分四部分：破斥轮回与涅槃，破斥系缚与解脱，显示欲求解脱者应舍弃，显示轮回与涅槃无有可舍可取。第一部分又分两部分：破斥轮回，破斥涅槃。第一部分又分两部分。首先是破斥行轮回。此处说：诸法的自性是存在的，因为轮回存在。如果诸法的自性不存在，那么谁从一处去往另一处并流转于轮回呢？轮回只是一个名称而已。如经所说：如来虽然宣说轮回，但其中没有任何轮回；如来虽然宣说涅槃，但其中也没有任何涅槃。因此，轮回并非真实存在。如果轮回存在，那么必定是行或者有情在其中流转。如果行流转，那么：如果它们是常，则不流转；如果它们是无常，也不流转。如果行流转，那么什么流转呢？是常还是无常之物流转？如果这些行是常，则不流转，因为常与来去的行为相违，例如，瓶子等无常之物才被认为是具有行为的。如果它们是无常，也不流转，因为无常之物刚一生起就坏灭，因此不会漂移到任何地方。如果认为，行是因和果，它们以次第相续不断地产生，并且持续不断地运行，只有这些变成无常之物才会流转，这也是不合理的。暂且不说果的产生没有轮回，因为它不从任何地方来，也不到任何地方去。因的坏灭也没有轮回，因为与之前的理由相同。如果后一刹那产生时，前一刹那流转，如果前后两刹那是一体的，那么可以这样说，但它们不是一体的，因为它们是因和果的法。如同眼、色和眼识一样。如果前后两刹那是他体，那么后一刹那产生时，前一刹那流转是不合理的，因为凡夫有在轮回中出生的，而阿罗汉
English
Chapter Sixteen Commentary Chapter Sixteen Commentary Chapter Sixteen, examining bondage and liberation, has four parts: refuting samsara and nirvana, refuting bondage and liberation, showing what should be abandoned by those who desire liberation, and showing that there is nothing to be abandoned or taken in samsara and nirvana. The first part has two parts: refuting samsara and refuting nirvana. The first part also has two parts. First, refuting the samsara of formations. Here it is said: The nature of things exists, because samsara exists. If the nature of things did not exist, then who would go from one place to another and wander in samsara? Samsara is just a name. As it is said in the sutra: Although the Tathagata speaks of samsara, there is no samsara in it; although the Tathagata speaks of nirvana, there is no nirvana in it. Therefore, samsara is not truly existent. If samsara exists, then it must be a formation or a sentient being that wanders in it. If formations wander, then: If they are permanent, they do not wander; if they are impermanent, they also do not wander. If formations wander, then what wanders? Does something permanent or impermanent wander? If these formations are permanent, they do not wander, because permanence is contrary to the activity of coming and going, for example, impermanent things such as pots are considered to have activity. If they are impermanent, they also do not wander, because impermanent things perish as soon as they arise, so they do not drift anywhere. If it is thought that formations are causes and effects, they arise in a continuous sequence, and only those that continuously run and become impermanent wander, this is also unreasonable. For the moment, there is no samsara in the arising of the result, because it does not come from anywhere and does not go anywhere. There is also no samsara in the destruction of the cause, because the reason is the same as before. If the later moment arises, the former moment wanders, if the former and later moments are one, then it can be said that they are not one, because they are the objects of cause and effect. Like the eye, form, and eye consciousness. If the former and later moments are different, then it is unreasonable for the former moment to wander when the later moment arises, because ordinary beings are born in samsara, and Arhats
Tibetan
པ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ། མར་མེ་གཞན་འབར་བ་ན་ཤི་བའི་མར་མེ་འབར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། རྒྱུན་འཁོར་བ་མི་འཐད་པས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་འཁོར་བ་མེད་དོ། ། གཉིས་པ་གང་ཟག་འཁོར་བར་དགག་པ་ནི། འདིར་གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་གང་ཟག་འཁོར་བ་དང་ཐར་པ་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འཐད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་མི་འཁོར་གྱི་བདག་འཁོར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འཁོར་རོ་ཞེ་ན། ཅི་འདི་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། འདུ་བྱེད་འཁོར་བར་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་འཁོར་བར་འདོད་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡང་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་བ་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་མཚུངས་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ལྟར་དུ་བདག་དེ་ནི་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོན་ཀྱང་བདག་དེ་ཕུང པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དབུ་མ་སྙིང་པོར་ཡང་གང་ཟག་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནི། །འཁོར་དང་ཐར་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །གདགས་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་ཁང་པ་བཞིན། །བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་ཁང་པ་བཞིན། །བརྗོད་བྱ་ཡིན་ཕྱིར་དྲི་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩ་དང་ཤིང་དང་ས་དང་སྨིག་མ་དང་། སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་རིགས་ཁང་པར་གདགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པར་ཟད་པའི་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་མེད་དོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་འཁོར་བར་འདོད་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་གང་ཟག་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །མེ་དང་ཤིང་གི་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རིམ་པ་ཀུན། །ཅེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ད
Chinese
那些也将会是轮回。当其他的灯被点燃时，也会变成说死去的灯被点燃了。因此，常恒的轮回是不合理的，所以对于无常的诸行来说，没有轮回。第二，破斥补特伽罗的轮回：在此，住于母子部的那些人，认为有某些补特伽罗，异于蕴、界、处而轮回和解脱，这是因为与道理相违背，所以诸行不轮回，而是我轮回。对于有情来说，这个次第也是相同的。如果说有情轮回，那么，如果详细分析，什么才是轮回的，是常还是无常呢？对于诸行不应轮回的次第，对于认为有情轮回的人来说也是相同的，因此，有情也不是轮回。如果说诸行不应轮回的道理不应与有情相同，因为不像诸行那样，我不是变成常或者无常，然而，我与蕴既不能说是相同也不能说是相异，所以也不能说是常或者无常。如果说补特伽罗轮回，那么，在蕴、处、界中，以五种方式寻找它，如果不存在，那么什么会轮回呢？如果说在《中观心要》中，补特伽罗真实存在，不会轮回和解脱，因为是假立的，就像房屋一样。因为是所说之物，就像房屋一样。因为是所说之物，就像气味一样。就像说根、树、土、芦苇和砖等被假立为房屋一样，仅仅是依靠蕴、界、处而假立为补特伽罗，因为没有那些，同样，因为是所说之物，所以没有束缚和解脱。如果认为不可说的补特伽罗轮回，这也是不合理的，如果存在某个补特伽罗，那么就会有轮回，但实际上并不存在，因为在蕴、界、处中，以五种方式寻找那个补特伽罗也找不到。如何寻找呢？木头本身不是火，火也不在木头之外。火不是与木头相连，火中没有木头，那里没有它。火和木头的自性和，所有接近和取受的次第。就像说我不是蕴等等的自性，那
English
Those will also be cyclic. When other lamps are lit, it will also become saying that the dead lamp is lit. Therefore, constant cyclic existence is unreasonable, so for impermanent conditioned things, there is no cyclic existence. Second, refuting the cyclic existence of the person: Here, those who dwell in the mother and child section, who believe that there are certain persons who are different from the aggregates, realms, and sources, and who desire cyclic existence and liberation, this is because it contradicts reason, so conditioned things do not cycle, but the self cycles. For sentient beings, this order is also the same. If it is said that sentient beings cycle, then, if analyzed in detail, what is cycling, is it permanent or impermanent? For the order that conditioned things should not cycle, it is also the same for those who believe that sentient beings cycle, therefore, sentient beings are also not cyclic. If it is said that the reason why conditioned things should not cycle is not the same as sentient beings, because unlike conditioned things, I do not become permanent or impermanent, however, I cannot be said to be the same or different from the aggregates, so it cannot be said to be permanent or impermanent. If it is said that the person cycles, then, in the aggregates, sources, and realms, searching for it in five ways, if it does not exist, then what will cycle? If it is said that in the Essence of the Middle Way, the person truly exists, and will not cycle or be liberated, because it is imputed, like a house. Because it is something to be said, like a house. Because it is something to be said, like a smell. Just as saying that roots, trees, soil, reeds, and bricks are imputed as a house, it is merely imputed as a person based on the aggregates, realms, and sources, because there are none of those, similarly, because it is something to be said, there is no bondage and liberation. If it is believed that the unspeakable person cycles, this is also unreasonable, if there is a certain person, then there will be cyclic existence, but in reality it does not exist, because in the aggregates, realms, and sources, searching for that person in five ways cannot be found. How to search? Wood itself is not fire, and fire is not outside of wood. Fire is not connected to wood, there is no wood in fire, it is not there. The nature of fire and wood, and all the order of approaching and taking. Just as saying that I am not the nature of the aggregates, etc., that