Tibetan
སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་ཡིན་པས་སྟོན་ཚུལ་འདྲ་བ་ཡོད་ཅིང་དེ་གཉིས་ཀའི་དགོངས་པ་ཡང་དིང་སང་ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་དཔེས་བརྒྱན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པ་རྟག་བརྟན་ཡོད་པར་འཆད་པ་ནི་གཏན་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་སྒྲུབ་འདིར་མ་སྤྲོས། བསྟོད་ཚོགས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་སྤྲོས་བྲལ་གཙོ་བོར་སྟོན་པས་བྱམས་ཆོས་དང་མཐུན་རྒྱུ་མེད། བྱམས་ཆོས་ལྔ་ལ་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དབུ་མ་དང་། གཞན་བཞི་སེམས་ཙམ་ཡིན་ཞེས་འབད་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ། དེ་དག་དབུ་མ་ཡིན་ན། ཡིན་མཉམ་དང་། སེམས་ཙམ་ཡིན་ན་ཡིན་མཉམ་དུ་འགྲོ་དགོས་པར་སྣང་ཡང་། དེ་ལྟར་འབྱེད་པ་འཕགས་སེང་གཉིས་ཀྱི་ལུགས་སུ་གསལ་ཞིང་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་མ་ཕལ་ཆེ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་བཞེད་པར་གདའ། བྱམས་ཆོས་ཕྱི་མ་སེམས་ཙམ་ཡིན་ན་བཀའ་ཐ་མ་སེམས་ཙམ་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་པ། སྤྱིར་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་དག །བཀའ་བར་པ་དགོངས་འགྲེལ་དང་བཅས་པས་དབུ་མ་སྟོན། ཐ་མ་དགོངས་འབྲེལ་དང་བཅས་པས་སེམས་ཙམ་སྟོན་པར་བཞེད་པར་གདའ། དེ་ལྟར་ན་དབུ་མའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་བར་པ་ངེས་དོན། ཐ་མ་དྲང་དོན་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་ཀའི་དགོངས་པ་དབུ་མར་བཞེད་ཀྱི། ཐ་མའི་དགོངས་པ་སེམས་ཙམ་སྟོན་པར་མི་བཞེད། སེམས་ཙམ་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་བར་པ་དྲང་དོན་དང་། ཐ་མ་ངེས་དོན་དུ་བྱས་ནས། བར་པའི་དགོངས་པ་ཡང་སེམས་ཙམ་དུ་བཞེད་ཅིང་དབུ་མར་མི་བཞེད་དོ། །བྱམས་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་ཙམ་དུ་དབུ་མ་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞེད་པ་ལགས། དབུ་སེམས་ཀྱི་མདོ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་གསུངས་པ་མེད་ཀྱི། གང་ཟག་གི་བློ་ཡི་རྟོགས་ཚུལ་གྱིས་དབུ་སེམས་ཐད་དད་དུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ཞེས་པ། དེ་ལྟར་ལགས། བོད་སྔ་རབས་པ་དག་བཀའ་དང་པོ་ཉན་ཐོས་སྡེ་གཉིས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་། བར་པས་དབུ་མ། ཐ་མས་སེམས་ཙམ་སྟོན་ཞེས་གྲུབ་མཐའ་བཞི་ཀ་བཀའི་དགོངས་པར་འཆད་ནའང་། གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་གསུམ་ཕྱིས་འཇུག་གི་གདུལ་བྱ་བློ་དམན་དག་གིས་བཀའི་དགོངས་པ་རང་རང་གི་མོས་པ་དང་མཐུན་པར་བཀྲལ་བ་ཙམ་མ་གཏོགས་པ་བཀའི་དགོངས་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གསུངས་ཀྱི། དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་ཤིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཀུན་གྱི་དགོངས་པ་མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ཚུལ་དུ་གནས་ཤིང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གྱི་ཁྱད་པར་ལྟ་བ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས
Chinese
由于是各部的释论，所以说法相似，而且那两者的观点，现在有些人说一切众生都具有以妙相好庄严的如来藏，佛的功德自性成就，是常恒存在的，这绝对不是的。这里不广说破立。其他赞颂集主要宣说空性离戏，所以没有与慈氏法相符之处。有人问：慈氏五法中，《现观庄严论》是中观，其他四部是唯识，这是怎么努力的呢？如果那些是中观，就应该都是中观；如果是唯识，就应该都是唯识，虽然看起来需要这样。但如此区分，在圣狮二者的宗派中很明显，而且大多数藏族古代的智者也是如此认为的。有人问：如果慈氏后来的法是唯识，那么最后的佛语不会变成唯识吗？一般来说，古代的智者们认为，《中品佛语》及其释论宣说中观，《下品佛语》及其释论宣说唯识。如果是这样，那么中观的大车论师们将《中品佛语》作为了义，《下品佛语》作为不了义，认为二者的观点都是中观，而不认为《下品佛语》宣说唯识。唯识的大车论师们将《中品佛语》作为不了义，《下品佛语》作为了义，认为《中品佛语》的观点也是唯识，而不认为是中观。慈氏后来的法是唯识，这是中观派的大论师们所认为的。没有分别宣说中观和唯识的经，而是通过人们的智慧的证悟方式，才将中观和唯识区分开来，是这样吗？是这样的。藏族古代的人们说，最初的佛语宣说声闻二部的宗义，中品佛语宣说中观，下品佛语宣说唯识，虽然将四种宗义都解释为佛语的观点，但除了后来的根机低劣的所化众生按照各自的意愿来解释佛语的观点之外，并不符合佛语的观点。世尊为三种根性的人宣说了三种乘，但没有宣说任何实物论者的宗义。所有大乘经的观点都安住在离边的中观之理中，大小乘的差别在于是否证悟空性。
English
Since they are commentaries of the respective schools, their presentations are similar, and the views of both are also such that some people nowadays say that all sentient beings possess the Tathāgatagarbha adorned with marks and signs, and that the qualities of the Buddha are inherently established and eternally existent, which is absolutely not the case. I will not elaborate on refutation and establishment here. Other collections of praises mainly teach emptiness free from elaboration, so there is no basis for agreement with the teachings of Maitreya. Someone asks: Among the five teachings of Maitreya, the Ornament for Clear Realization is Madhyamaka, and the other four are Cittamātra, how is this effort made? If those are Madhyamaka, they should all be Madhyamaka; if they are Cittamātra, they should all be Cittamātra, although it seems necessary to go that way. However, such a distinction is clear in the systems of the two, Ārya and Siṃha, and most of the early Tibetan scholars also held that view. Someone asks: If the later teachings of Maitreya are Cittamātra, wouldn't the final teachings become Cittamātra? In general, the ancient scholars believed that the intermediate teachings, along with their commentaries, teach Madhyamaka, and the final teachings, along with their commentaries, teach Cittamātra. If that is the case, then the great chariot masters of Madhyamaka consider the intermediate teachings to be definitive and the final teachings to be provisional, holding that the views of both are Madhyamaka, and do not consider the final teachings to teach Cittamātra. The great chariot masters of Cittamātra consider the intermediate teachings to be provisional and the final teachings to be definitive, holding that the view of the intermediate teachings is also Cittamātra, and do not consider it to be Madhyamaka. The great Madhyamaka masters consider the later teachings of Maitreya to be Cittamātra. There is no separate teaching of Madhyamaka and Cittamātra sūtras, but it is through the way individuals realize wisdom that Madhyamaka and Cittamātra are distinguished, is that so? That is so. The ancient Tibetans said that the first teachings teach the tenets of the two Śrāvakayāna schools, the intermediate teachings teach Madhyamaka, and the final teachings teach Cittamātra, although they explain all four tenets as the views of the Buddha's teachings, the lower three tenets do not abide in the Buddha's teachings, except that the later disciples with inferior minds interpret the Buddha's teachings according to their own preferences. The Blessed One taught three vehicles to individuals of three types of lineage, but did not teach any tenet of substantialists. The views of all Mahāyāna sūtras abide in the way of Madhyamaka free from extremes, and the difference between Mahāyāna and Hīnayāna is through whether or not emptiness is realized.
Tibetan
་མི་འབྱེད་ཀྱི། སེམས་བསྐྱེད་དང་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འབྱེད་པར་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་བཞེད། དབུ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱེད་ཅེས་པ་སྤྱིར་དབུ་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་མཐའ་ཡས་པ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་། གཙོ་ཆེར་རྣམ་ཤེས་དོན་དམ་དུ་བདེན་པར་འདོད་མི་འདོད་ཀྱིས་འབྱེད་པ་ལགས། འོན་ཀྱང་དུས་ཕྱིས་དབུ་མ་པར་རློམ་པ་ཁ་ཅིག་རྣམས་རྣམ་ཤེས་དོན་དམ་དུ་གྲུབ་པ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་ངན་པར་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས་དོན་དམ་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་པར་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་བླངས་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་ཡང་རྩེ་འདོད་པ་བོང་བུ་གཟིག་ལྤགས་གྱོན་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་སོ། །རིགས་ཆད་གནས་གྱུར་སོགས་འདོད་མི་འདོད་ཀྱིས་དབུ་སེམས་སུ་འབྱེད་པ་མི་འཐད་དམ་ཅེས་པ་དེ་ལྟར་ལགས། མཐར་ཐུག་རིགས་ཆད་པ་སེམས་ཙམ་པ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །གནས་གྱུར་དང་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་དབུ་མ་པ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་བྱེད། འོན་ཀྱང་སེམས་ཙམ་པ་དང་བློ་རྩེ་གཏད་ཕྱོགས་མི་འདྲ། དབུ་མ་རྟོགས་པའི་ས་མཚམས་གང་ལ་བྱེད་ཅེས་པ། དབུ་མའི་དོན་བསྒོམས་བྱུང་གིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་བར་ལ་མི་སྲིད། ཐོས་བསམ་གྱིས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པ་རིགས་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཁ་གཅིག་ལ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་ཀྱང་སྲིད། ས་ཐོབ་ནས་དབུ་མའི་དོན་མ་རྟོགས་པ་མི་སྲིད་ནའང་མཉམ་གཞག་གི་ངེས་པ་རྗེས་ཐོབ་དུ་མི་དྲན་པར་སེམས་ཙམ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་འཕགས་པ་ཡོད་ཟེར་བ་དང་། གཞན་དག་སེམས་ཙམ་པའི་འཕགས་པ་མི་སྲིད་ཅེས་པ་དོན་ལ་གང་གནས་ཅེས་པ། མཉམ་གཞག་ཏུ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ནས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་དེ་མི་དྲན་པར་རྣམ་ཤེས་བདེན་པར་ཁས་ལེན་པའི་འཕགས་པ་ག་ལ་སྲིད། རྣམ་ཤེས་བདེན་པར་ཁས་ལེན་པ་ལ་འཕགས་པའི་དྲི་ཙམ་ཡང་མི་བྲོ། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་སོགས་རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པ་དེ་རྣམས་ཞེ་ནས་སེམས་ཙམ་ཞལ་གྱི་བཞེས་སམ་མི་བཞེས་ཞེས་པ། དེ་རྣམས་སེམས་ཙམ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས་བཞེད་དེ། སེམས་ཙམ་པའི་གྲུབ་མཐའ་འགོག་པ་ན། སློབ་དཔོན་དེ་དག་ཕྱོགས་སྔར་བྱས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་དེ་དག་སེམས་ཙམ་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་ན། སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁས་ལེན་པའི་གཞུང་དང་། སློབ་དཔོན་གང་ཡིན་དྲིས་ན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སུ་ལ་ཡང་འདི་ཡིན་བཤད་རྒྱུ་མི་རྙེད། སློབ་དཔོན་ཟླ་གྲ
Chinese
不区分。龙树父子认为，通过发心和祈愿等方便法门来区分。如何区分中观和唯识？一般来说，中观和唯识有无数的差别，但主要是通过是否承认阿赖耶识在胜义谛中为真实存在来区分。然而，后来一些自诩为中观派的人，将阿赖耶识在胜义谛中成立视为唯识宗的恶劣观点，而认为智慧在胜义谛中成立。像这样，就如同接受了外道宗派的观点，却想成为佛教的顶峰，如同驴子披着豹皮一样。通过是否承认断种姓、转依等来区分中观和唯识是不合理的，是这样的。究竟上，唯识宗也不承认断种姓。有些中观派也阐述转依、八识聚和三自性的分类。然而，与唯识宗专注的方向不同。中观的证悟界限在哪里？通过修习中观的意义而显现，在未获得见道之前是不可能的。通过闻思断除对空性意义的增益，对于某些具足正理的人来说，从资粮道的小部分开始也是可能的。虽然获得圣位后不证悟中观的意义是不可能的，但有人说，有在等持中不忆念，而接受唯识宗的圣者。另一些人说，不可能有唯识宗的圣者，这在意义上是如何存在的？在等持中证悟空性后，在后得位不忆念，而承认阿赖耶识为真实的圣者怎么可能存在？承认阿赖耶识为真实，连圣者的气息都没有。弥勒菩萨兄弟、陈那、法称等被佛陀授记的那些人，到底承不承认唯识宗？导师善慧说他们承认唯识宗。圣者月称等也是这样认为的。在破斥唯识宗的宗义时，那些导师们先作为对方的观点，然后毫无犹豫地进行破斥。如果那些导师不承认唯识宗，那么如果问承认唯识宗宗义的论典和导师是谁，那么在西藏的任何一位智者那里也找不到可以明确指出是谁的答案。导师月
English
not distinguish. Nāgārjuna and his son believe that they are distinguished by means of skillful means such as generating bodhicitta and making aspirations. How are Madhyamaka and Cittamātra distinguished? In general, there are countless differences between Madhyamaka and Cittamātra, but mainly they are distinguished by whether or not they accept that the ālaya-vijñāna is truly existent in ultimate reality. However, some later people who claim to be Madhyamikas regard the establishment of ālaya-vijñāna in ultimate reality as a bad view of Cittamātra, and they seem to think that wisdom is established in ultimate reality. Such a view is like accepting the views of non-Buddhists and wanting to be the pinnacle of Buddhism, like a donkey wearing a leopard skin. It is not reasonable to distinguish Madhyamaka and Cittamātra by whether or not one accepts the extinction of lineage, transformation of the basis, etc., that is how it is. Ultimately, Cittamātrins also do not accept the extinction of lineage. Some Madhyamikas also explain the transformation of the basis, the eight aggregates of consciousness, and the classification of the three natures. However, the direction of their focus is different from that of Cittamātra. What is the boundary of the realization of Madhyamaka? It is impossible to manifest the meaning of Madhyamaka through meditation without having attained the path of seeing. For some individuals with reason who cut off the superimposition on the meaning of emptiness through hearing and thinking, it is possible even from a small part of the accumulation path. Although it is impossible not to realize the meaning of Madhyamaka after attaining the bhūmi, some say that there are noble ones who accept Cittamātra without remembering the certainty of equipoise in the subsequent attainment. Others say that it is impossible for there to be noble ones of Cittamātra, what is the meaning of this? How could there be a noble one who realizes emptiness in equipoise and does not remember it in the subsequent attainment, and who accepts the ālaya-vijñāna as truly existent? Accepting the ālaya-vijñāna as truly existent does not even have the scent of a noble one. Do the brothers Maitreya, Vasubandhu, Dignāga, Dharmakīrti, etc., who were prophesied by the Buddha, really accept Cittamātra or not? The teacher Lekdenjey says that they accept Cittamātra. The glorious Candrakīrti and others also think so. When refuting the tenets of Cittamātra, those teachers first make them the opponent's view and then refute them without hesitation. If those teachers do not accept Cittamātra, then if you ask what are the scriptures and teachers who accept the tenets of Cittamātra, then you will not find an answer from any scholar in Tibet who can clearly point out who it is. Teacher Chan