Tibetan
་ཀྱི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དམན་པ་དང་། འབྲིང་དང་། མཆོག་གི་དབྱེ་བ་ཡང་མཁྱེན་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་། བུམ་པ་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བར། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་འཆད་པར་མཛད་དོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཚིག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་བརྗོད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔའི་དམ་ཚིག་ངེས་དོན་དུ་བཤད་པའི་དོན་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པས་ཟུང་འཇུག་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་བསྟན་པ་ནི། དཔེར་ན་རྩུབ་ཤིང་། རྩུབ་སྟན། མིའི་ལག་པ་བསྐྱོད་པ་གསུམ་འདུས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དང་པོར་དུ་བ་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱིས་མེ་འབྱུང་མོད། མེ་དང་དུ་བ་དེ་ཡང་རྩུབ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་མི་གནས་ཤིང་། དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དཔེ་དེ་ལྟ་བུར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ། །རྡོ་རྗེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པའོ། །དམ་ཚིག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའོ། །རྗེས་སུ་ནི་སྟོང་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཕྱིས་སམ་རྗེས་སུ་རིག་པར་བྱ་བས་ན་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་ཡང་སྟོང་པ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། དེ་དག་མེད་པར་ཡང་མི་འབྱུང་ལ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོང་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཟུང་འཇུག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ཏེ། སྒྱུ་ལུས་བསམ་གཏན་གཉིས་ཀྱི་འོད་གསལ་དུ་བཅུག་པ་ན། སྟོང་པ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འགྲོ་ཞིང་། སླར་ཡང་འོད་གསལ་ལས་ལུགས་བཟློག་གི་སྣང་བ་གསུམ་རིམ་གྱིས་འོང་བ་ལས། ཟུང་འཇུག་གི་སྐུར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཟུང་འཇུག་ཐོབ་པ་ལ་ནི། སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དེ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་མ་སྟོངས་བར་དུ་སྐུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོས་ཤིང་བཟུང་བས་འཁོར་རྣམས་ཡི་རངས་ཏེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ནི། འོད་གསལ་ལས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ལྡང་བ་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོག་དེ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྣང་བ་སྐྱེས་པས་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར། ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་རྨད་དུ་གྱུར། ཐབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པས་རྔམ་ཞིང་མིག་གདངས་ཏེ། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། །ངོ་མཚར་རོ་ཞེས་སྦྱར། གང་ཞིག་ན། རྨད་བྱུང་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ
Chinese
并且了解他们的思想的差别，即下等、中等和上等，就像如意宝珠和吉祥宝瓶一样，为了与众生的思想相符，而宣讲佛法。就像刚才所说的，如同虚空之语，一切法都像虚空一样，必须明确地宣说空性。因此，应当理解五方如来所发誓言的究竟意义，即光明和双运。世尊开示显现双运，例如，钻木、木板和人的手运动这三者聚合的因缘，最初会产生烟，之后会产生火。然而，火和烟并不存在于钻木等任何一个单独的因素中，而且没有这些因素也不会产生。同样地，一切如来都是一切空。金刚是伟大的空。誓言是极度的空。之后，因为必须在上述三种空之后或之后才能理解，所以是空。因此，双运之身也不是从四个空中的任何一个单独产生，没有它们也不会产生，必须理解它是依赖于它们而产生的。如果依赖于这四个空，双运是如何产生的呢？就像去和来等等。当幻身和禅定的光明融入时，通过三个空的次第，趋向胜义谛。并且，再次从光明中，通过逆转次第的三个显现而来，双运之身完全圆满。为了获得完全圆满的双运，没有去和来等等，因为在轮回未空之前，这个身会一直存在。因此，听闻和受持这极其深奥的法性，眷属们心生欢喜，特别宣说：从光明中显现双运之后，那些菩萨生起显现，感到惊奇。证悟法性，感到稀有。通过方便生起智慧，感到威严而睁大眼睛。各自从自己觉性的法性之语中说出如下的话语。加上“稀有啊”。是什么呢？稀有伟大的法就是胜义谛。
English
And also knowing the differences in their thoughts, namely inferior, intermediate, and superior, like a wish-fulfilling jewel and an excellent vase, in accordance with the thoughts of sentient beings, he taught the Dharma. Just as it was said, like the words of space, all dharmas are like space, it is necessary to clearly state emptiness. Therefore, one should understand the ultimate meaning of the vows of the five Tathagatas, namely luminosity and union. The Teacher revealed the union manifest, for example, the causes of rubbing wood, a rubbing board, and the movement of a person's hand, first smoke arises, and later fire arises. However, the fire and smoke do not reside in any one of the rubbing wood and so on, nor do they arise without these. Similarly, all the Tathagatas are all empty. The vajra is the great empty. The samaya is the utterly empty. Afterwards, since it is to be known after or following those three emptinesses, it is empty. Thus, the united body also does not arise from any one of the four emptinesses, nor does it arise without them, and it must be understood that it arises in dependence on them. How does union arise in dependence on those four emptinesses? Like going and coming and so on. When the luminosity of the illusory body and meditation are absorbed, through the sequence of the three emptinesses, one goes to the ultimate truth. And again, from the luminosity, through the three appearances of the reverse order coming, the united body becomes completely perfect. To obtain the completely perfect union, there is no going and coming and so on, because as long as samsara is not empty, that body will remain. Therefore, having heard and held this extremely profound Dharma nature, the retinue rejoiced and specially declared: After the arising of union from luminosity was shown, those Bodhisattvas, having arisen with appearances, were amazed. Having realized the Dharma nature, they were wonderful. Having generated wisdom through skillful means, they were majestic and opened their eyes wide. Each from their own awareness of the Dharma nature spoke the following words. Add "How amazing." What is it? The wonderful great Dharma is the ultimate truth.
Tibetan
། །དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པའོ། །རྟོག་གེའི་བརྟག་བྱ་མ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་དག་པ། །དེ་ཉིད་ལས་དོན་དམ་པའི་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་འགེགས་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏེ། །དག་པའི་སྒྱུ་ལུས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་སྐུ་འབྱུང་བར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །ཞེས་ཏེ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་ཞུགས་ཏེ་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་སླར་ཡང་ཟུང་འཇུག་སྣང་བཅས་སུ་ལྡང་བ་ངོ་མཚར་རོ་ཞེས་པའོ། །ལེའུའི་མཚན་དོན་ནི། འོད་གསལ་གྱིས་དག་པར་བྱས་པའི་ཟུང་འཇུག་ནི་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་འདའ་བར་མི་བྱ་བས་ན་དམ་ཚིག་གོ །དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལེའུ་དགུ་པའི་རྣམ་བཤད་དོ།། །། གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་དགུ་པའི་རྣམ་བཤད།
Chinese
因为它遍及一切，所以与虚空相同。因为它不是思辨的对象，所以是不可思议的。因为世俗谛完全清净，所以是清净。因为它遮蔽和阻碍了从它那里产生的胜义谛的见解，所以是世俗谛。它就是所说的清净幻身金刚持大尊之身显现之处。意思是说，从进入胜义谛而变得无显现的状态中，再次生起显现的俱生，真是太奇妙了。章节的名称含义是：光明净化的俱生是胜义谛的真如，即金刚持大尊。因为它不可逾越，所以是誓言。因此，也称之为宣说此义的教法之集合。第九章的解释完毕。 秘密释疏明灯遣除心之黑暗中第九章的解释。
English
Because it pervades everything, it is the same as space. Because it is not an object of speculation, it is inconceivable. Because the conventional truth is completely pure, it is pure. Because it obscures and obstructs the view of the ultimate truth arising from it, it is the conventional truth. It is the place where the pure illusory body of the Great Vajradhara appears. It means that it is wonderful to arise again as the coemergent with appearance from the state of entering the ultimate truth and becoming without appearance. The meaning of the chapter title is: the coemergent purified by luminosity is the suchness of the ultimate truth, that is, the Great Vajradhara. Because it is not to be transgressed, it is the samaya. Therefore, it is also called the collection of teachings that explain this meaning. Explanation of the ninth chapter is completed. Explanation of the ninth chapter from the Secret Commentary Lamp Illuminating, Dispelling the Darkness of the Mind.