Tibetan
གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་བཤད། གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའི་རྣམ་བཤད། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། བླ་ན་མེད་པའི་མཆོད་པ་བྱ་བ་དང་། སྣོད་དུ་རུང་བའི་སློབ་མ་ལ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་བརྒྱད་པ་འཆད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་ནོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ལ་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་བསྡུས་དོན་ནི། ལེའུ་འདིའི་སྟོད་ནས། བསྟོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་པའི་དོན་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་སྟོན། རྐེད་ནས་མཆོདཔའི་ཆོ་ག་སྟོན། སྨད་ནས་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བ་སྟོན་ནོ། །བརྗོད་བྱ་སྒྲའི་བསྡུས་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ལ་གསུམ་སྟེ། བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། མཆོད་པའི་ཆོ་ག་དང་། གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བསྟན་པའོ། །བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གིས་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པ་ནི། གསོལ་བ་བཏབ་བོ་ཞེས་སྦྱར། སུ་ཞིག་གིས་ན། རྡོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དཔལ་གྱིས་ཞེས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་དཔལ་ནི་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། དགའ་བ་བསྐྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་དབང་བསྐུར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་དཀོན་མཆོག་དཔལ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་བཏགས་པའོ། །གང་ཞེ་ན། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཙུན་མོའི་བྷ་གར་བཞུགས་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ལྔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ། སྤྱན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མོ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་དབང་ཕྱུག་དམ་པ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ལའོ། །གང་གིས་ན། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་བསྟོད་པ་འདིས་བསྟོད་ནས་སོ། །རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། སྤྱོད་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ནི། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར། གང་ན་རིམ་གཉིས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་མཆོད་པའོ། །གང་གིས་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཛེས་པས་ན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོའོ། །སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོན་པར་མཛད་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྦྱོར་བར་མཛད་པས་ན། ནམ་མཁའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་སྦྱོང་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པས་ན་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་མཆོག་གོ །ཉན་རང་ལ་སོགས་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་རྒྱལ་མཆོག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དྲང་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི་མཆོད་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར། གང་གིས་ན། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཐ ེག་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པར་སྟོན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་མཛད་པས་ན་རྒྱལ་གཞི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། །མཆོད་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར། གང་གི་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་མཛད་པ་དང་། བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དང་། རྣམ་སྣང་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་སྐལ་མཆོག་གོ །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་དག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་མི་མཆོག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོས་སོ། །ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྦྱར། གང་ལ་ན། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྒྱས་པའི་སྤྱན་དང་ལྡན་ཞིང་། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་བསྐོར་བར་མཛད་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དག་པའོ། །ངེས་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེ། །ཞེས་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བོས་ནས། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྣང་བའོ། །ཞེ་སྡང་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་ཉེར་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གང་ཞིག་ན། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཆོད་པའོ། །རྡོ་རྗེ་ནི་འོད་གསལ་བའོ། །དེ་ཉིད་བཤད་མ་ཐག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྣང་བ་སྦྱོར་བར་མཛད་པས་ན་ཐེག་པའོ། །དེ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་རབ་སྟོན་པའོ། །དབང་པོའི་མཆོག་ལྷའི་མིག་ཙམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཚུངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་གྱུར་པས་ན་མཆོག་གོ །རྣམ་སྣང་ལ་སོགས་པ་ཐིམ་པའི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་རྒྱལ་བའི་གཞི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། །ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །སུ་ཞིག་གིས་ན། རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མེད་པའི་ལྷ་མོ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ལྷ་དང་མི་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ཀྱི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན། ཐར་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་། ཉེར་ཐོབ་གསུམ་གྱིས་གདུལ་བྱ་དོན་དམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པར་མཛད་པས་ན། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྒྲུབ་པར་མཛད་པས་ན། སངས་རྒྱས་སྐལ་མཆོག་གོ ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན། དག་པའི་བདག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་མི་མཆོག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་སོ། །ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་སྦྱར། གང་ལ་ན། མི་འཇིག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཁྱེད་ལའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒྱས་ཤིང་ཡངས་པའི་སྤྱན་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ན་རྒྱས་པའི་སྤྱན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་བསྐོར་བའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་མངའ་བས་ན། སྐུ་དང་གསུང་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དག་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའོ། །མཆོད་པའི་ཆོ་ག་ལ་གསུམ་སྟེ། རྫོགས་རིམ་པའི་མཆོད་པ་དང་། བསྐྱེད་རིམ་པའི་མཆོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པའོ། །རྫོགས་རིམ་པའི་མཆོད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། མདོར་བསྟན་པ་ནི། བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་ནས། བཤད་དོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །སུ་ཞིག་གིས་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་ཏེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སོ། །ད ེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འོད་གསལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའོ། །མི་འཇིག་ཅིང་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ན་མི་འགྱུར་ཆེའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བས་ན་ཐམས་ཅད་དབང་བསྐུར་རོ། །ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ལ་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པས་ན་ཀུན་དོན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་གྱི་དབང་པོ། བདེན་པ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པར་མཛད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་འཛིན་ནོ། །དེས་ཅི་ཞིག་བཤད་ཅེ་ན། དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་བའི
Chinese
《秘密释续明灯除意暗》第八品之释。 《秘密释续明灯除意暗》第八品之释。 如是安住于行持之瑜伽士，为令圆满一切会供，为示作无上供养，及堪能之弟子授予秘密灌顶故，宣说第八品，其二：总义与支分义。总义有二，所说义之总义者：此品之上部，显示以赞颂为先导，为欲求之义而祈请。中部显示供养仪轨。下部显示秘密灌顶。所说语之总义易解。支分义有三：赞颂并祈请，供养仪轨，及显示秘密灌顶。赞颂并祈请有二：以集摄者之语，以显示体性之方便而略示者：接“祈请”之语。何者祈请耶？“金刚妙吉祥”者，妙吉祥乃是善之自性，生喜悦故，乃是菩提心之明点，以彼为灌顶而祈请之基，故名金刚手为妙吉祥。何者耶？处圆满之处，住于明妃之莲宫，故为薄伽梵五部如来一切之主，为眼等天女众之主故，乃胜自在，大金刚持。以何者耶？以下所出之赞颂而赞颂之。广说有二：以行持与事业之门而赞颂并祈请者：接“请说”之语。何处以二次第之坛城幻化，圆满有情之义之供养耶？以何者耶？以如金刚般不可分之方式而庄严故，乃金刚王。令无量有情证得佛地故，乃大乘。以胜义谛令瑜伽士之相续调伏故，乃虚空行净治者。与一切分别之戏论俱
English
Explanation of the Eighth Chapter from "The Secret Commentary: Lamp Illuminating the Darkness of the Mind." Explanation of the Eighth Chapter from "The Secret Commentary: Lamp Illuminating the Darkness of the Mind." Thus, for the yogi who abides in conduct, in order to accomplish the complete gathering, to show the making of the unsurpassed offering, and the empowerment of the secret to the disciple who is suitable, there are two explanations of the eighth chapter: the meaning of the summary and the meaning of the limbs. There are two meanings in the summary, the meaning of the subject matter of the summary: From the beginning of this chapter, it shows the prayer for the sake of desire, with praise as the preliminary. From the middle, it shows the ritual of offering. From the end, it shows the secret empowerment. The meaning of the words to be expressed is easy to understand. There are three meanings of the limbs: praising and praying, the ritual of offering, and showing the secret empowerment. There are two praises and prayers: Briefly showing the characteristics shown by the words of the collector by means of showing the characteristics: Connect with the word "prayed." Who is it? "Vajra Kuntuzangpo" is the nature of virtue, and because it creates joy, it is called the bindu of the mind of enlightenment. Because it is the basis for praying for empowerment, Vajrapani is named Kuntuzangpo. What is it? Because he dwells in the Bhagavat, the place of perfect place, in the lotus palace of the consort, he is the master of all the Tathagatas of the five families, and because he is the lord of the goddesses such as the eyes, he is the supreme powerful great Vajradhara. With what? Praising with the praise that comes from below. There are two explanations in detail: Praising and praying through the door of conduct and activity: Connect with the word "Please explain." Where is the offering that perfects the meaning of sentient beings by transforming the mandala of the two stages? With what? Because it is adorned in an inseparable way like a vajra, it is the Vajra King. Because it makes countless sentient beings attain the state of Buddhahood, it is the Mahayana. Because it completely subdues the yogi's continuum with the ultimate truth, it is the purifier of the conduct of space. Together with all the elaborations of discrimination
Chinese
因为安住于无垢的行持，所以是普贤行之最胜。因为是声闻缘觉等之最胜，所以是胜者之王金刚持大尊。以彼性之门赞颂祈请分二：以不了义而说，则接“请说供养”。以何者故？亦能调伏贪嗔痴极重者之金刚乘，且示现诸法皆与虚空界相等，故为最胜，且能生三世之诸佛，故为胜者之基金刚持大尊。接“请说供养”。以何者故？能令所化诸有情善安住于声闻等三乘道，且能示现远离一切习气，乃至轮回未空之际亦安住之智慧自性解脱道，且是毗卢遮那等如来之主，故为佛陀殊胜者。因此，是具清净自性之胜士金刚持大尊。接“敬礼”。于何者？于金刚乘自性之金刚持大尊。彼为何如？具有真实菩提心增长之眼，且于三界中转十二相之法轮，且是三金刚无别之体性，故身语意极清净。以了义而说：贪嗔痴大。（藏文：འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེ།，梵文天城体：maha raga dvesa moha，梵文罗马拟音：maha raga dvesa moha，汉语字面意思：大 贪 嗔 痴）如是以三智之门呼唤薄伽梵，接“请说”。贪是显现，嗔是显现增长，痴是近得之智慧。何者？是无二智慧自性之供养。金刚是光明，彼即是说出未久之自性显现结合，故为乘。彼善为示现，故为金刚乘善示现。以诸根之最胜，仅以天眼即可摄持，故与虚空界相等。因为是所有之最初，故为最胜。因为是毗卢遮那等融入之基，故为胜者之基金刚持大尊。又无二智慧之
English
Because of abiding in stainless conduct, it is the supreme conduct of Samantabhadra. Because it is the supreme of Hearers and Solitary Realizers, it is the great Lord Vajradhara, the supreme of victors. There are two ways to praise and supplicate him through the door of suchness. To explain it in a provisional sense, add "Please explain the offering." By what means? It also tames those with great attachment, hatred, and ignorance, and reveals the Vajrayana, and because it shows that all phenomena are equal to the sphere of space, it is supreme, and because it generates the Buddhas of the three times, it is the great Lord Vajradhara, the basis of the victors. Add "Please explain the offering." By what means? It enables those to be tamed to abide well on the path of the three vehicles, such as the Hearers, and it shows the path of liberation of the wisdom nature, which is free from all imprints and abides as long as samsara exists, and because it has become the master of the Tathagatas such as Vairochana, it is the supreme Buddha. Therefore, it is the great Lord Vajradhara, the supreme person with a pure nature. Add "I prostrate." To whom? To the great Lord Vajradhara, the nature of the Vajrayana. What is it like? It has the eye of the increasing Bodhicitta of the ultimate meaning, and it turns the twelve-fold wheel of Dharma in the three realms, and because it is the nature of the indivisibility of the three vajras, the body, speech, and mind are extremely pure. To explain it in a definitive sense: Great attachment, hatred, and ignorance. (Tibetan: འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཆེ།, Sanskrit Devanagari: maha raga dvesa moha, Sanskrit Romanization: maha raga dvesa moha, Chinese literal meaning: great attachment, hatred, ignorance) In this way, calling upon the Bhagavan through the door of the three wisdoms, add "Please explain." Attachment is appearance. Hatred is the increase of appearance. Ignorance is the wisdom of near attainment. What is it? It is the offering of the nature of non-dual wisdom. Vajra is luminosity. It is the combination of the nature of appearance that has just been spoken of, therefore it is the vehicle. Because it is well shown, it is the well-shown Vajrayana. Because the supreme of the senses can be grasped only by the divine eye, it is equal to the sphere of space. Because it is the first of all, it is the supreme. Because it is the basis into which Vairochana and others dissolve, it is the great Lord Vajradhara, the basis of the victors. Again, the non-dual wisdom of