Tibetan
གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་རྣམ་བཤད། གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་ལྔ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་ཏོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ལ། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་བསྡུས་དོན་ནི། ལེའུ་འདིས་རིམ་པ་གཉིས་རྟོགས་ཤིང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པས་ཀྱང་། སྤྱོད་པ་དང་བྲལ་བས་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེའུའི་རྐེད་ནས་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་སྤྱོད་པ་གསུམ་མདོར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་ལ། ཞར་ལ་ལེའུའི་སྟོད་ནས་ཐེག་པའི་ཆེ་བ་དང་། སྨད་ནས་ཀླན་ཀ་ངན་པའི་རྩོད་པ་བཟློག་པ་དང་། རྨད་ཁྱེར་བའི་བསྟོད་པ་དང་བཅས་པ་སྟོན་ནོ། །རྗོད་བྱེད་སྒྲའི་བསྡུས་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ལ་གཉིས་ཏེ། སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་སྟོན་པའི་གསུང་གིས་ལེའུ་ལ་འཇུག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་དེ་ནས་བཀའ་བསྩལ་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །སུ་ཞིག་གིས་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་འཆང་བསལ་ལོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདག་པོ་ཡིན་པས་རྒྱལ་པོ། ས་འོག་ས་སྟེང་མཐོ་རིས་རྣམས་སུ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན་གནས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གོ །ཁྱབ་འཇུག་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མཛད་པས་ན་ཀུན་གྱི་མཆོག་གིས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྤྲོས་བཅས་དང་། སྤྲོས་མེད་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་མེད་དེ། སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྤྱོད་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི། རང་དང་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དང་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཏུ་གཉེར་བྱ་ཡིན་པས་ན་མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནོ། །གཉིས་པ་སྟོན་པའི་གསུང་གིས་ལེའུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་བཞི་སྟེ། ཐེག་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དངོས་བསྟན་པ་དང་། ཀླན་ཀ་ངན་པའི་རྩོད་པ་བཟློག་པ་དང་། རྨད་ཁྱེར་བའི་བསྟོད་པ་བསྟན་པའོ། །ཐེག་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གང་ཞེ་ན། དངོས་གྲུབ་རབ་མཆོག་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བོ། །གང་ཟག་གང་གིས་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་ཟབ་མོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། དོན་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་རྒྱུད་ཆེར་འཁྲུགས་པས་ཀྱང་ངོ་། ། ཐེག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་ན། ཐེག་པའི་མཆོག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །འདིས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པར་བསྟན་ལ། སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བསྟན་པས། ཐེག་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པར་ནི། བྲན་དང་ལྷམ་མཁན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་གནས་དང་རིགས་ཀྱིས་སྨད་པ་རྣམས་དང་། དོལ་པ་དང་མཚམས་མེད་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་འགྲུབ་པར་བསྟན་ལ། འདིར་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱིས་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རིགས་ངན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདིར་ཞུགས་ན་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པའི་ཆེ་བ་སྟོན་པ་ནི། བྲན་ལ་སོགས་པ་རིགས་ངན་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་སྨད་པ་དང་། སྨྱིག་མ་མཁན་དང་ལྷམ་མཁན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་སྨད་པ་དང་། རླུབས་དང་འཕྲུལ་འཁོར་དང་མཚོན་དང་། རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་སེམས་པའི་སྡིག་ཅན་རྣམས་ཀྱང་། ཐེག་ཆེན་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་མཆོག་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་འདི་ལ་ཞུགས་ན། དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ནི་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའོ། །གང་ཟག་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྣམས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གང་ཕ་དང་མ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་འཇིག་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བ་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་མ་ཐག་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་མཚམས་མེད་དང་། ཉེ་བ་དང་། སྡིག་པ་ཆེན་པོ་དགེ་སློང་གི་རྩ་བའི་ལྟུང་བ་བཞི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཐེག་མཆོག་འདི་ལ་ཞུགས་ཏེ་བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་ན་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། རིགས་ངན་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་མ་ལུས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཡིན་པས་འགའ་ཞིག་གལ་ཏེ། སློབ་དཔོན་ལ་འཁུ་བ་དང་སྨོད་པ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་བམ་སྙམ་དུ་དོགས་ན་དེ་དགག་པ་ནི། དང་པོར་སློབ་དཔོན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་རིམ་གྱིས། རིམ་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ནས། ད་ནི་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱིས་བརྙས་པ་བྱེད་ཅིང་། སྙིང་ནས་སློབ་དཔོན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་སྡིག་ཅན་ཐམས་ཅད་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་གསང་བ་འདུས་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ཏེ་བསྒྲུབས་ཀྱང་དངོས་གྲུབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ན། ཐེག་པ་གཞན་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དཔལ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དག །རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མཐོ ང་མི་བྱ། །སློབ་དཔོན་སྨོད་པ་གང་ཡིན་དེ། །བགེགས་དང་ལོག་འདྲེན་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་། །ངན་པ་གཏུམ་པོའི་ལས་བྱེད་པ། །མཁས་པས་རྟག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དགོངས་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དངོས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་རྒྱུད་ལ་རང་དགར་འཇུག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོན་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ཡི་སེམས་ཅན་གང་། །ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདི་དག་གི་དོན་བཤད་རྒྱུད་ཀྱིས་འཆད་པ་ནི། འདིར་སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ལུང་སྟོན་ལས། གང་གི་ཕུང་སོགས་དངོས་མེད་པར། །ཞི་གནས་ལས་བྱུང་སེམས་ཀྱིས་བྱས། །དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་བྱས་པ་སྟེ། །ཐེག་པ་མཆོག་ལ་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་ཏེ། སྒྱུ་ལུས་མཐར་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས། རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་འོད་གསལ་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་གང་རུང་གི་ཞི་གནས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱས་པ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་བྱས་པ་སྟེ། ཐེག་པ་མཆོག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འོད་གསལ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། ནང་དང་དེ་བཞིན་ཕྱི་རོལ་དག། རྟེན་ཅིང་གཉིས་སུ་སྟོན་པ་ནི། །དེ་ནི་བརྫུན་སྨྲ་དགའ་བས་ཏེ། །གནས་མེད་ལ་གནས་རྣལ་འབྱོར་པའོ། །ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྫུན་པའོ། །ཞེས་སྟོན་པ་དེ་ནི། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་དགའ་བས་ཏེ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་
Chinese
《秘密释光明除意暗》第五品之释。 《秘密释光明除意暗》第五品之释。 第五品有二：总义与支分义。总义中，所说义之总义为：此品阐释了即使通达二种次第并获得灌顶，若与行持相离，亦不会成就悉地。因此，于品之腰际，以简略方式宣说行持三者之主要内容，并顺带于品首宣说大乘之殊胜，于品末遮止恶劣之诤论，以及宣说殊胜之赞颂。能诠语之总义则易于理解。支分义有二：集结者之语作连接，以及导师之语引入品。初者为：第四品圆满之后，接着宣说圣教。由谁宣说呢？乃是如来一切身语意之金刚持。其特点是，因其为三界之主故为国王，于地下、地上、高处天界皆随顺示现，故为处所之自在者。对于遍入天、大自在天等世间神祇，以及声闻等出世间者，以神通等力降伏，故为一切中之至尊。何者呢？有戏论、无戏论、极无戏论，乃是行持三者之体性。彼等行持之特点是，因其为自他一切之利益而行持，故为一切行持，且为希求解脱与一切智者所追求，故为殊胜之法义。二者，导师之语引入品有四：宣说大乘之殊胜，真实宣说行持，遮止恶劣之诤论，以及宣说殊胜之赞颂。宣说大乘之殊胜为：成办，即生起之意。何者呢？殊胜之悉地，即大手印之悉地。由何人成办呢？因无分别，故为甚深胜义谛，义即广大之世俗谛。
English
Explanation of the Fifth Chapter from "The Secret Commentary Illuminating the Mind's Darkness": Explanation of the Fifth Chapter from "The Secret Commentary Illuminating the Mind's Darkness". The fifth chapter has two parts: the condensed meaning and the detailed meaning. In the condensed meaning, the condensed meaning of the subject matter is: This chapter explains that even if one understands the two stages and receives empowerment, one will not achieve siddhi if one is separated from practice. Therefore, from the middle of the chapter, the main subject of the three practices is shown in a condensed way, and incidentally, the greatness of the vehicle is shown from the beginning of the chapter, and the bad arguments are refuted from the end of the chapter, along with the praise of the wonderful carrying. The condensed meaning of the expressing words is easy to understand. There are two detailed meanings: the collector's words connect the chapters, and the teacher's words enter the chapter. The first is: After the completion of the fourth chapter, then the teaching was given. By whom? It is Vajradhara, the embodiment of the body, speech, and mind of all the Tathagatas. Its distinction is that because it is the lord of the three realms, it is the king; because it appears in accordance with the underground, above ground, and high heavens, it is the lord of the place. Because it subdues the worldly gods such as Vishnu and Great God, and the transcendent ones such as Shravakas, with miraculous powers, it is the supreme of all. What is it? With elaboration, without elaboration, and completely without elaboration, these are the characteristics of the three practices. The distinction of these practices is that because they are practiced for the benefit of oneself and all others, they are all practices, and because they are sought by those who desire liberation and omniscience, they are the meaning of the supreme Dharma. Secondly, there are four ways in which the teacher's words enter the chapter: showing the greatness of the vehicle, showing the actual practice, refuting bad arguments, and showing the praise of the wonderful carrying. Showing the greatness of the vehicle is: to accomplish, that is, to generate. What is it? The supreme siddhi, that is, the siddhi of Mahamudra. By whom? Because there is no discrimination, it is the profound ultimate truth, and the meaning is the vast conventional truth.
Chinese
以无分别之方式禅修的瑜伽士，贪嗔痴等烦恼，由于贪等烦恼使相续极度扰乱。依赖于何乘呢？依赖于至高无上的金刚乘。因为，在波罗蜜多乘中，贪等烦恼的进入部分较多者不能获得果位，而在密咒乘中，以善巧方便的力量，贪等烦恼的进入部分较多者也能获得成就，因此，这是在显示乘的伟大。此外，在波罗蜜多乘中，奴隶和鞋匠等出身和种姓低贱者，以及盗贼和犯五无间罪等罪恶之人不能成就，而在此，完全了知自性本身就是成佛之因，而不是出身等，因此，种姓低贱者等如果进入此密咒乘，也能获得成就，这是通过显示乘的伟大来阐述的。奴隶等种姓低贱、出身低贱者，以及竹匠和鞋匠等职业低贱者，以及通过陷阱、机器、武器和罗网等手段杀害众生，并认为这样做有意义的罪恶之人，如果进入这无上大乘至尊金刚乘，也能获得成就。因此，金刚乘是伟大而无上的。如同珍宝般的最胜之人也由此而行，因此称为乘之至尊。任何众生，杀父、杀母、杀阿罗汉，破坏佛像，舍弃正法，即死后立即堕入地狱，造作五无间罪者，以及通过“等”字所包括的五无间罪、近五无间罪，以及行持比丘的四根本堕罪等大罪之人，如果进入金刚乘的至尊乘，并通过上师的恩德获得圆满次第，也能成就佛果，更何况种姓低贱者等其他人呢？如是，所有罪恶之人都能清净，即金
English
Yogis who meditate in a manner of non-differentiation, such as attachment, hatred, and ignorance. Due to afflictions such as attachment greatly disturbing the continuum. Relying on which vehicle? Relying on this unsurpassed Vajra Vehicle, the supreme of vehicles. Because, in the Paramita Vehicle, those with a greater portion of the entry of afflictions such as attachment are shown not to attain the result, while in the Mantra Vehicle, through the power of skillful means, even those with a greater portion of the entry of afflictions such as attachment are shown to attain accomplishment. Therefore, this is showing the greatness of the vehicle. Furthermore, in the Paramita Vehicle, those who are base in birth and caste, such as slaves and shoemakers, and those who are sinful, such as thieves and those who commit the five heinous crimes, are shown not to achieve accomplishment. But here, the very complete knowledge of one's own nature is the cause of enlightenment, and not birth or other such things. Therefore, even those of low caste and so forth, if they enter this Mantra Vehicle, will attain accomplishment. This is explained through showing the greatness of the vehicle. Slaves and others who are base in caste and birth, and those who are base in occupation, such as bamboo craftsmen and shoemakers, and even sinful people who think it meaningful to kill beings through traps, machines, weapons, and nets, if they enter this unsurpassed Great Vehicle, the supreme Vajra Vehicle, will attain accomplishment. Therefore, the Vajra Vehicle is great and unsurpassed. The supreme person, like a precious jewel, also goes by this, therefore it is called the supreme of vehicles. Any sentient being who kills their father, mother, or Arhat, destroys a Buddha image, abandons the sacred Dharma, and immediately after death falls into hell, committing the five heinous crimes, and those included by the word "etc.", the five heinous crimes, the near five heinous crimes, and those who commit great sins such as the four root downfalls of a monk, if they enter this supreme vehicle of the Vajra Vehicle, and through the kindness of the Guru attain the Completion Stage, will also attain Buddhahood. What need is there to mention others such as those of low caste? Thus, all sinful beings are purified, that is, the Vajra
Chinese
如果有人因为是甚深乘，而怀疑是否会对上师的诽谤和辱骂也能成就，那么为了驳斥这种观点：首先要恭敬上师，通过听闻和思维的次第，证悟二谛的真实性。然后，认为“现在这个人（上师）还能做什么呢？”，从而通过身语意三门进行轻蔑，甚至从内心深处诽谤上师。那些即使进入能解脱一切罪恶的《密集金刚》进行修持，也无法成就悉地的人，更不用说其他的乘了。正如《吉祥幻化网》中所说：“诽谤上师之人，梦中亦不应见。何为诽谤上师者？乃被魔障和邪引所控制。行恶劣残暴之事者，智者应恒常舍弃。” 接下来是关于行为差别的阐述，分为两部分：以无二智慧的密意之语进行阐述，以及直接阐述行为本身。 首先，为了避免随意进入续部，用与世俗相悖的语言来阐述无二智慧。如经文所说：“杀生之有情……”等等。对于这些金刚语的意义，解释续部是这样阐述的：这里所说的“杀生”是指什么呢？《意趣宣说》中说：“谁之蕴等无实有，由寂止所生心所作，彼乃杀生已成办，安住胜乘之行者。”意思是说，已经达到幻身究竟的瑜伽士，如果认为自己的蕴等诸法，在光明中是无实有的，并通过由奢摩他和毗钵舍那二者之一所生的心来完成，那么这就是杀生，是安住在殊胜乘，即胜义谛光明中的行者。那么，什么算是说妄语呢？“内及如是于外境，二者依缘而显现，彼乃妄语喜乐者，无处而住瑜伽士。”意思是说，由于无明的缘故，行为了作等内部的缘起，以及种子生芽等外部的缘起，这两种显现都是由因缘所生的，因此如幻一般是虚假的。如果有人这样宣称，那就是喜好说妄语，因为他安住于无所住处。像这样，一切法