Tibetan
གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྣམ་བཤད། གསང་འགྲེལ་སྒྲོན་གསལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་རྣམ་བཤད། དེ་ལྟར་ལེའུ་དང་པོས་རྒྱུད་མ་ལུས་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་ནས་དེ་ཉིད་ལེའུ་ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་གིས་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ལ། བཅུ་དྲུག་གི་དང་པོའི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཡན་ལག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་བསྡུས་དོན་ནི། ལེའུ་དང་པོར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་འདིར་རྫོགས་རིམ་འབའ་ཞིག་སྟོན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་འོད་གསལ་དང་ཟུང་འཇུག་འབའ་ཞིག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འོད་གསལ་གཙོ་བོར་སྟོན་ལ། ཟུང་འཇུག་ནི་དེའི་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ཞར་ལ་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་རྗོད་བྱེད་སྒྲའི་བསྡུས་དོན་ནི་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ་ཏོ་ཞེས་པའི་བར་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་སོགས་ནི་གོ་སླའོ། །གཉིས་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་ལ་དྲུག་སྟེ། འཁོར་གྱི་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་། སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། སྟོན་པས་མཉན་པར་གདམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། འཁོར་གྱིས་དེ་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། སླར་ཡང་ངོ་མཚར་ཏེ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའོ། །དང་པོ་འཁོར་གྱིས་གསོལ་བ་གདབ་པ་ནི། ལེའུ་དང་པོ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ཐོག་དེ་ནས། འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་སྦྱར། གང་ལ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བདག་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལའོ། །སུ་ཞིག་གིས་ན། མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། །ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ་ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ནས་སོ། །འདིས་སྔོན་བྱུང་ལྟར་ན་མི་བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་རིམ་གྱི་དོན་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་སྟོན་ལ། རྗེས་འཇུག་ལྟར་ན། རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་རྫོགས་རིམ་དོན་དུ་གཉེར་བས། བླ་མ་ལ་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། རྫོགས་རིམ་གྱི་དོན་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་བ་སྟོན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྟོན་པ་ལ་བོས་ནས། བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གང་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སོ། །དེའང་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་ན། སྐུ་གསུམ་ཐུགས་གསུམ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་
Chinese
《秘密释续明灯破除心暗》第二品之释。 《秘密释续明灯破除心暗》第二品之释。 如是第一品已将所有续部的要义作了简要开示，接下来将由剩余的十六品作详细阐述。十六品中的第一品，即第二品，分为二：总义和支分义。第一部分又分为二，即所说义的总义是：在此仅阐述第一品中所述二种次第中的圆满次第，并且仅阐述圆光明和双运。其中又以光明为主，双运则作为其果的形态顺带提及。第二部分，能说语的总义是从“此后，薄伽梵”至“如是宣说”之间，这些文字都如实表达，容易理解。第二，支分义有六：眷属祈请，集结者以词句连接，导师以劝听之方式阐述菩提心的体性，眷属对此特别赞颂，六如来阐述菩提心的体性，再次惊叹并特别赞颂。第一，眷属祈请：第一品结束后，紧接着说“如是祈请”。向谁祈请呢？向身语意之主，大金刚持祈请。由谁祈请呢？由不动佛等所有眷属如来祈请。做了什么呢？做了内外密三种供养，并以身体顶礼。这表明，按照先前的做法，不动佛等眷属如来向大金刚持作供养，并祈请圆满次第的意义。按照后来的做法，像珍宝一样的人为了圆满次第的意义，应该向上师作内外密三种供养，并祈请圆满次第的意义。称呼导师为薄伽梵，并加上“请开示”。开示什么呢？无上菩提心。那又是怎样的呢？是身三、意三无别的自性。
English
Explanation of Chapter Two from 'The Illuminating Lamp, Dispelling the Darkness of the Mind: A Commentary on the Guhyasamaja Tantra'. Explanation of Chapter Two from 'The Illuminating Lamp, Dispelling the Darkness of the Mind: A Commentary on the Guhyasamaja Tantra'. Thus, the first chapter briefly explained the meaning of all the tantras, and the remaining sixteen chapters will elaborate on it. The second chapter, the first of the sixteen, has two parts: the condensed meaning and the meaning of the branches. The first part also has two aspects: the condensed meaning of the subject matter is that here, only the completion stage is taught out of the two stages mentioned in the first chapter, and even from that, only clear light and union are taught. Even from that, clear light is mainly taught, and union is mentioned incidentally as the manner of its result. The second part, the condensed meaning of the expressing words, is from "Then, the Bhagavan" to "Thus he spoke," which is easy to understand as the words are as they are. Second, the meaning of the branches has six parts: the retinue's supplication, the compiler's connection with words, the teacher's instruction on listening, which shows the characteristics of the mind of enlightenment, the retinue's special praise for it, the six Tathagatas' showing the characteristics of the mind of enlightenment, and again, marveling and special praise. First, the retinue's supplication is: after the completion of the first chapter, immediately after that, "Thus they requested" is added. To whom? To the great Vajradhara, the master of body, speech, and mind. By whom? By all the Tathagatas of the retinue, such as Akshobhya. What did they do? They made outer, inner, and secret offerings and prostrated with their bodies. This shows that, according to the previous practice, the Tathagatas of the retinue, such as Akshobhya, made offerings to the great Vajradhara and supplicated for the meaning of the completion stage. According to the subsequent practice, a person like a jewel, seeking the meaning of the completion stage, should make outer, inner, and secret offerings to the lama and supplicate for the meaning of the completion stage. Calling the teacher "Bhagavan," add "Please explain." What? The unsurpassed mind of enlightenment. And what is it like? It is the nature of the indivisibility of the three bodies and the three minds.
Tibetan
ཟུང་འཇུག་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་འོད་གསལ་ལ་འབྲས་བུ་དེའི་མིང་གིས་ཉེ་བར་གདགས་པས། འོད་གསལ་ཉིད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་མི་བསྟན་པ་ནི་གསང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བླ་ན་མེད་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་སྙིང་པོའོ། །དོན་ནི་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུ་དེའི་རྒྱུ་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་གསལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པའོ། ། གཉིས་པ་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་གིས་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་དེ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་བདག་པོས། འཁོར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པར་མཁྱེན་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་སེལ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ། གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་ཅག་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལྷའི་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་གསལ་བསྟན་པར་མཛད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ཡང་ཐུགས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་བསྩལ་ཏོ། །ཞེས་ཏེ། འདིས་རྗེས་འཇུག་ལྟར་ན། བླ་མས་བདག་ཅག་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཟུང་འཇུག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འོད་གསལ་བཤད་ན་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པའི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་མཁྱེན་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སྟོན་པས་མཉན་པར་གདམས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དྲང་དོན་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་བསྐྱེད་ཅིག་ཅེས་སྦྱར་རོ། །ལྷག་མོས་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །སུ་ཡིས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ལུས་ལྟ་བུ་ནི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་ཟློས་པ་པོ་དང་། ལུས་སེམས་ལྟ་བུ་ནི་ཐུགས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་པ་ཐུགས་རྡོ་རྗེའི་ཟློས་པ་པོ་དང་། སེམས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་གསུང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུང་རྡོ་རྗེའི་ཟློས་པ་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ཞིང་། གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཞེས་ཏེ། ལྷག་མོས་བསྡུ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་བྱང་ཆུབ་པ་བསྒོམས་
Chinese
是双运金刚持大尊。以因光明，以果之名而近似施设，故光明即是身语意的殊胜。此不示于安住于行续等者，是秘密。以彼故是无上。从一切障垢中解脱故是精华。意思是说，为了生起双运之身，请宣说彼之因，胜义菩提心光明。第二，以摄集者的词语连接：祈请之后，薄伽梵身语意金刚之主，知晓所有眷属如来都已祈请，以及断除障碍等所有菩萨的心之所想。如果薄伽梵为了我等生起完全清净的本尊身，而开示胜义菩提心光明，则将成为有情之大利益，心中如是思忖之后，对那些菩萨如此说道。也就是说，依随后者来看，上师为了我等弟子生起完全清净的双运，如果宣说菩提心光明，则知晓将成就圆满果位之大利益的想法之后，将要宣说菩提心的体性。第三，以导师劝请听闻之方式开示菩提心的体性，分为二：直接意义是，加上“你应生起”。意思是说，应当修习包含剩余部分的行为。谁应修习呢？心如身是身金刚等，是身金刚的重复者；身如心是意金刚等，是意金刚的重复者；心如言语表达是语金刚等，是语金刚的重复者也应如是修习。如是修习后应作何事呢？应将身语意等同虚空般空性而如实结合，并合为一体。以剩余部分之摄集为先导，修习从如是性中成佛。
English
Is the great possessor of the Vajra, the union of two truths. Because of the cause, luminosity, and because the name of the result is closely applied to it, luminosity itself is said to be the supreme of body, speech, and mind. That which is not shown to those who abide in the Kriya Tantra and so forth is secret. Because of that, it is unsurpassed. Because it is completely liberated from all obscurations, it is the essence. The meaning is, in order to generate the body of union, please explain the cause of that, the ultimate bodhicitta, luminosity. Second, connecting with the words of the compiler: After the prayer, the Lord, the master of body, speech, and mind Vajra, knowing that all the Tathagatas of the retinue have prayed, and fully understanding the minds of all the Bodhisattvas, such as those who eliminate obscurations, if the Lord would show the ultimate bodhicitta, luminosity, in order to generate the completely pure deity body for us, it would become a great benefit for sentient beings, thinking thus in his mind, he spoke to those Bodhisattvas as follows. That is to say, according to the followers, if the guru would explain the bodhicitta, luminosity, in order to generate the completely pure union for us disciples, then knowing the thought that the great benefit of accomplishing the perfect result will be achieved, he will explain the nature of the bodhicitta. Third, showing the nature of bodhicitta in the manner of the teacher advising to listen, there are two: The direct meaning is, add "you should generate." The meaning is that one should meditate on the actions including the remainder. Who should meditate? The one who repeats the body Vajra, such as mind like body is body Vajra; the one who repeats the mind Vajra, such as body like mind is mind Vajra; the one who repeats the speech Vajra, such as mind expressed in words is speech Vajra, should also meditate in this way. Having meditated in this way, what should be done? Body, speech, and mind should be truly combined as emptiness like the sky, and made into one. With the collection of the remainder as the leader, meditate on becoming enlightened from suchness.