Tibetan
ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་འགྲོལ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་འགྲོལ། ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་འགྲོལ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་གུ་ར་ཝེ། གཞིའི་ལེའུ་འདིར། བསྒོམ་བྱ་ཐེག་གསུམ་གྱི་རང་འབྲས་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་འདིར་སྔགས་བླ་མེད། དེ་ལའང་བསྐྱེད་རྫོགས་གཉིས་ལས་འདིར་རྫོགས་རིམ་སྟོན་ཅིང་དེ་ནི་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་ཟབ་གནད་སྙིང་པོའོ། །བསྒོམ་བྱའི་སྔོན་དུ་གནས་ལུགས་ཤེས་དགོས། དེ་ལ་ཡང་གྲུབ་མཐའི་བློས་བཞག་པའི་རིམ་པ་མང་ན་ཡང་། འདིར་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་གྱི་གནད་མཐུན་ངེས་པའི་སྙིང་པོ་ནི། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་གསང་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པས་མཛོད་ཁང་ཡིན་ནོ། །དེ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ། དང་པོ་གཞི་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དུ་གཏན་ལ་དབབ། ལམ་འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་དུ་ཉམས་སུ་བླང་། ཐོབ་བྱ་གཞི་འབྲས་དབྱེར་མེད་དུ་ལ་བཟླ་བ་གསུམ་གྱི་དང་པོ། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཅེས་མིང་དུ་བཏགས་པའི་གནས་ལུགས་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གདོད་ནས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སམ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འོད་གསལ་ཞེས་པའི་མིང་གིས་ནི། མུན་པ་དང་བྲལ་བ། སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་མཚོན་པ་ལྟར། སྒྲིབ་པས་མ་གོས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་ཆ་དང་ལྡན་པའི་མིང་སྟེ། དེས་ན་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་མཁྱེན་ཆ་རིག་པའི་ངོས་ནས་བསྟན། དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་སམ་ཡེ་ནས། མཐའ་གང་དུའང་མི་གནས་པས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བ་སྟེ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དམ། རང་བཞིན་ཅན་དུ་བཞུགས་པའོ། །འདིས་ནི་སྟོང་ཆ་བསྟན། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དེ་གཉིས་པོའི་དཔེ་ནི་ཉི་མའི་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་བ་དང་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ། མཁྱེན་ཆ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རང་བཞིན་འདུས་མ་བྱས་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རིག་སྟོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་ལམ་གྱི་བྱེད་རྩོལ་ལྟ་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་འཁོར་བ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཞི་བའི་སྐྱོན་གཉིས་ཀས་ཀྱང་མ་རེག་པས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་ཡེ་ནས་གནས་པས་ན། ངོ་བོ་ལ་སྣང་སྟོང་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་ཅིང་མྱང་འདས་བདེན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། འཁོར་བ་བདེན་པ་བསལ་བྱའང་མེད་ཅིང་། དེའི་དབང་གིས་སྐྱོན་ཕར་འགྲོ་བ་དང་ཡོན་ཏན་ཚུར་འོང
Chinese
第十八章的词解。 第十八章的词解。 第十八章的词解完毕。 那摩 古汝瓦（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思）。此根本章节中，对于所修的三乘之自果，必定产生的三道，此处是无上瑜伽。其中也有生起次第和圆满次第两种，此处宣说圆满次第，那是所有续部的甚深精要。在修习之前必须了解实相。对此，虽然有许多宗派所安立的次第，但此处所有经续的要点一致的决定性精髓是，二谛无别。那是诸佛的不共行境，因此是秘密的。是所有法的生处，因此是宝库。为了确定它，首先确定基之真谛无别，其次将道之轮涅无别地修持，最后将所证之基果无别地重叠。三者中的第一个，名为真谛无别的实相，它的自性如何呢？本来就是光明智慧或如来藏。以光明之名，如无暗和具光二者所象征的那样，未被遮障所染污，且具有智慧的知分之名，因此称为无障之智慧。这是从知分觉性的角度来阐释的。而且，从无始之时或本来，不住于任何边，因此是极寂，即无戏论的自性。或安住于自性之中。这显示了空性部分。 觉性和空性二者的比喻，如同太阳的精髓光明和虚空无遮一样。知分任运成就且自性非造作之故。如此的觉空双运之界，不依赖于如道的造作，而是自性清净。那是因为既未触及造作的轮回，也未触及与造作的轮回为一方的寂灭之过失，因此是极清净。由于本来就安住于那样的状态，因此，体性上显空各自无别，既无涅槃需真实成立，也无轮回需真实遣除。由于它的力量，过患向外离去，功德向内到来。
English
Explanation of Chapter Eighteen. Explanation of Chapter Eighteen. Here concludes the Explanation of Chapter Eighteen. Namo Gurave (藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语字面意思). In this root chapter, among the three paths that necessarily arise for the self-result of the three vehicles to be meditated upon, here is the Unsurpassed Yoga. Within that, there are two, the generation stage and the completion stage, and here the completion stage is taught, which is the profound essence of all tantras. Before meditating, one must understand the nature of reality. Although there are many established orders of philosophical schools, here the definitive essence that agrees with the key points of all sutras and tantras is solely the non-duality of the two truths. That is the uncommon sphere of activity of the Buddhas, therefore it is secret. It is the source of all dharmas, therefore it is a treasury. To establish that, first establish the basis of the non-duality of truth, then cultivate the path of the non-duality of samsara and nirvana, and finally superimpose the non-duality of the basis and result to be attained. The first of the three, the nature of reality named the non-duality of truth, what is its nature? It is the primordially luminous wisdom or the essence of the Sugata. The name luminosity, like the absence of darkness and the presence of light, signifies the name of being unstained by obscurations and possessing the knowing aspect of wisdom, therefore it is called wisdom free from obscurations. This is shown from the aspect of knowing awareness. Also, from beginningless time or from the very beginning, it does not abide in any extreme, therefore it is utterly peaceful, that is, the nature of non-proliferation. Or it abides in its own nature. This shows the aspect of emptiness. The example of the two, awareness and emptiness, is like the luminous essence of the sun and the unobstructed sky. Because the knowing aspect is spontaneously accomplished and the nature is unconditioned. Such a sphere of the union of awareness and emptiness is naturally pure, not depending on activities such as the path. That is because it is untouched by both the conditioned samsara and the fault of pacification, which is on the side of the unconditioned, therefore it is greatly pure. Since it has always abided in such a state, in essence, appearance and emptiness are individually inseparable, there is neither nirvana to be truly established, nor samsara to be truly eliminated. Due to its power, faults go away and qualities come.
Tibetan
་བའང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་འཇུག་པ་དེར་མི་རྒྱུ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་སྟེ། འཁོར་འདས་སྣང་སྟོང་སྐྱོན་ཡོན་སོགས་སུ་སྒྲ་རྟོག་གིས་གང་གཞལ་བ་ཐམས་ཅད་དཔྱད་བཟོད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ཅིང་དེའི་རྒྱུ་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེས་ན་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་འདི་ནི་དོན་དམ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ན། གྲུབ་མཐའི་བློས་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ། སྐྱེ་བ་མེད་བར་གནས་པ་དོན་དམ་མོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུའང་བཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདས་ཏེ་ཡོད་མེད་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་ཀུན་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གནས་ལུགས་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་དུ་ནི་གྲུབ་ཅེས་སམ། དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པའི་ གནད་ཀྱིས་སོ། །དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྣང་བ་དང་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པས་ན། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་ཅེས་སུ་སྒྲ་དང་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་ཙམ་མོ། །དབྱིངས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྣང་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོར་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན། འདི་ལྟར་འཁྲུལ་སྣང་གིས་བསྡུས་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་འཁོར་བའི་ཆོས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད། བརྟག་ན་མི་བདེན་ཞིང་གཡོ་ཞིང་མི་རྟག་པས་ན་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། རྟོགས་དཀའ་བས་ཟབ་པ་དང་སྤྲོས་ཀུན་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་སྤངས་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། རྡུལ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ལས་འདས་པས་ན། འགྱུར་བའི་ཟུག་རྡུ་དང་བྲལ་བ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་འདོད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གྱི་འཇོག་ཚུལ་འདི་ལ་སྣང་ཚུལ་དང་གནས་ཚུལ་གྱིས་བཞག་པ་ནི་སྣང་ཆ་དང་སྟོང་ཆ་ལ་འཇོག་པས་དེ་ནི་འཁོར་འདས་གཉིས་ཀར་འདྲ་ཞིང་མཉམ་ལ། འདིར་གནས་ཚུལ་དང་སྣང་ཚུལ་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇོག་པའི་ལུགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྲོལ་ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི་མདོ་རྣམས་ནའང་མང་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་ཤན་ཤོར་བར་མི་བྱ་ལ། ཕྱི་མའི་འཇོག་ཚུལ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མས་ཡང་དག་དང་ཡ
Chinese
也没有。这样一来，世俗谛的言语和分别念的行境无法进入，因此世俗谛的戏论彻底止息。轮回涅槃、显现空性、过患功德等等，凡是用言语分别念衡量的一切，都因为无法通过观察而成立，所以是世俗谛，并且它的一切行境都寂灭了。因此，由于超越了区分“这是世俗谛，这是胜义谛”的行境，所以像“宗派的分别念所产生的显现是世俗谛，无生而住立的是胜义谛”那样，安立并执著于二谛也不成立，因此超越了这些，有无等一切戏论都寂灭了。其原因是，在实相中，二谛无法分开，所以不能说在世俗谛中成立，或者在胜义谛中不成立，关键在于无法分开。 总结：如是，法界中显现和空性的自性无二，也无法分为二者，因此，世俗谛和胜义谛也是无法区分的，这仅仅是用言语和词句表达而已。即使法界是这样的，但如果依靠显现的方式，以名言的方式分别，那么，像这样，被错觉所摄持，受能取所取的分别念支配而显现的一切属于轮回的法，如果观察，则是不真实的、动摇的、无常的，因此具有欺骗性的法是世俗谛。由于难以证悟而深奥，一切戏论寂灭，以及具有智慧的明光，断除了所有痛苦，因此被大涅槃所摄持的诸法，由于超越了微尘和刹那的法，所以是远离变化的动摇，具有不变的自性，被认为是胜义谛。这种安立世俗谛和胜义谛的方式，以显现的方式和安住的方式来安立，即安立在显现分和空性分上，这在轮回和涅槃中都是相同且平等的。这里，安立胜义谛和世俗谛的方式是，安住的方式和显现的方式一致与不一致。像这样，存在着两种伟大的传统，在经典中也多有出现，因此不要互相混淆。后面的安立方式是用名言理证来衡量正确与否。
English
There is also not. In that case, the activity of conventional words and concepts does not occur there, so the elaboration of the conventional is completely cut off. Samsara, nirvana, appearance, emptiness, faults, virtues, etc., everything that is measured by words and concepts is conventional because it cannot be established by examination, and all its activities are pacified. Therefore, since it transcends the scope of distinguishing "this is conventional" and "this is ultimate," it is like saying, "The appearance that arises from the mind of philosophical tenets is conventional, and what abides without arising is ultimate." Since even the two truths that are established and clung to are not established, it transcends them, and all elaborations such as grasping at existence and non-existence are pacified. The reason for this is that in the nature of reality, the two truths are inseparable, so it cannot be said that it is established in the conventional or not established in the ultimate. The key is that they cannot be separated. In conclusion: Thus, in the realm of phenomena, the nature of appearance and emptiness is non-dual and cannot be made into two. Therefore, the truth of the conventional and the ultimate is also inseparable, and this is merely expressed in words and terms. Even if the realm is like that, if we rely on the way things appear and distinguish them separately in terms of mere names, then, like this, all the phenomena that are gathered by illusion and appear under the influence of the conceptual mind of grasping at a subject and an object, which belong to the dharma of samsara, are untrue, wavering, and impermanent when examined. Therefore, the dharma that has the nature of deceiving is the conventional truth. Because it is difficult to realize and profound, all elaborations are pacified, and the wisdom of knowledge is clear and radiant, and all suffering is abandoned, the dharmas that are gathered by the great nirvana are beyond the phenomena of particles and moments. Therefore, it is free from the vibration of change and has an unchanging nature, and it is considered the ultimate truth. This way of establishing the conventional and the ultimate is established by the way things appear and the way they abide, that is, it is established on the appearance aspect and the emptiness aspect, which is the same and equal in both samsara and nirvana. Here, the way of establishing the ultimate and the conventional is that the way of abiding and the way of appearing are consistent and inconsistent. In this way, there are two great traditions, which also appear frequently in the sutras, so do not confuse them with each other. The latter way of establishing is to measure right and wrong with the valid cognition of nominal reasoning.