Tibetan
་སུ་བཅད་པ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་ཕྲ་བ་ནི། རྣམ་ཀུན་མངོན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་པ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར། །མཚུངས་པར་མང་པོ་མངལ་དུ་ཞུགས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། དེའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་རུང་སྟེ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཡང་ཡང་སྟོན་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིག་བར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྐུར་དཔེར་འཇིག་རྟེན་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་མ་བསྟན་སོགས་ཡོད་ཀྱི་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་མིན་ཡང་རྒྱུན་ལ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་སྐུའི་དཔེ་རྟག་ཏུ་ཟས་སྤྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྦྱིན་པ་མེད་པ་མིན་གྱི་སྦྱིན་པ་མི་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་སླ་བ་ལ་དགོངས་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་དྲུག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཏེ་སྐུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་དུ་མི་བཞུགས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པས་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པར་འདོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་བཟློག་པ་དང་། དོན་དྲིས་ཀྱང་དེའི་དོན་རང་གིས་མ་ཤེས་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལེགས་པར་མ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྙས་པ་བཟློག་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་མཐོང་ན་ཁྱད་དུ་བསད་པས་འདས་ནས་དཀོན་པར་ཤེས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་མ་དམིགས་པའམ་མ་མཐོང་བས་གདུལ་བྱ་སོ་སོ་རང་གིས་བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་བར་བྱ་བ་དང་། སོ་སོ་རང་བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མཛད་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་ལ་མྱུར་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱི་བཤོལ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རྙེད་མཐོང་མི་དཀའ་འོ་སྙམ་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་བརྙས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དཀོན་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །སོ་སོ་རང་གི
Chinese
偈颂。 佛陀化身微细者， 为令一切圆满现证菩提， 于一切世间示教， 故如是众多入胎。 为利一切有情而发愿， 且以成办彼义，真实成办大菩提故， 终究不可完全寂灭， 以发愿与成办将成无义故。 报身与化身二者无常故。 如来之身恒常云何耶？ 谓具共同因之报身与化身二者，乃依于法身故。 报身相续不断，且化身屡屡示现，故应知为恒常。 譬如报身，世间说为恒常享乐等，虽非唯有安乐，然如于相续上说者。 化身之譬如恒常布施食物，非谓刹那亦无不施，然谓无不施舍者，故如是恒常布施之故，如就易得而作意者。 以六因故，诸佛以化身，即以彼身不恒常住，谓令当成熟之有情解脱，以事业圆满故。 且以欲佛身恒常故，遮止不欲寂灭，及虽问其义，然以自未解彼义，且未通达所说深法故，谓佛未善说，而遮止轻蔑佛陀，及若恒常见之，则轻慢之，故于逝后知为稀有，而生起对佛之欢喜，及以未见导师，或未见故，当令所化各自生起精进，且以各自不舍精进故，为令速疾成熟故。 彼义于此以偈颂说： 以事业成办圆满故， 为遮止不欲速疾寂灭之后延故， 此易得见等，为遮止轻蔑佛陀故， 以佛陀出现稀有故，为令生起对佛陀之欢喜故， 各自的
English
Verses. The subtle emanations of the Buddha, In order to manifest complete perfect enlightenment in every way, To teach in all worlds, Therefore, so many enter the womb. Having made aspirations for the benefit of all sentient beings, And by accomplishing that meaning, truly accomplishing great enlightenment, It is not permissible to completely pass into nirvana forever, Because making aspirations and accomplishing would become meaningless. Because the enjoyment body and the emanation body are impermanent. How is it said that the bodies of the Thus-Gone Ones are permanent? It is said that the enjoyment body and the emanation body, which have a common cause, rely on the Dharma body. The enjoyment body is continuous and the emanation is shown again and again, so it should be known as permanent. For example, the enjoyment body is said to always enjoy happiness in the world, etc., although it is not only happiness, but it is spoken of in terms of continuity. The example of the emanation body is that it is said to always give food, which does not mean that there is no giving for even a moment, but it means that there is no one who does not give, so it is always given, as it is intended to be easily obtained. For six reasons, the Buddhas do not always remain in the emanation body, that is, in that body, because they liberate the sentient beings who are to be fully ripened, and because their work is complete. And because they desire the Buddha's body to be permanent, they prevent the desire for nirvana, and although they ask for its meaning, they do not understand it themselves, and because they do not understand the profound Dharma that is taught, they say that the Buddha has not taught it well, and they prevent contempt for the Buddha, and if they see it constantly, they despise it, so after it has passed away, they know it is rare, and they generate joy in the Buddha, and because they do not see the teacher, or because they have not seen him, they should cause each of the trainees to generate diligence, and because they do not abandon their own diligence, they should be fully ripened quickly. That meaning is expressed here in verses: Because the accomplishment of the work is complete, In order to prevent the postponement of not wanting to quickly enter into peace, This is easy to obtain and see, etc., in order to prevent contempt for the Buddha, Because the appearance of the Buddha is rare, in order to generate joy in the Buddha, Each of
Tibetan
ས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་བྱའི་ཕྱིར། །དགེ་བརྩོན་པ་དེས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའི་ཕྱིར་ན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས། །གཏན་དུ་བཞུགས་པར་མི་བཞེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །དེའི་ཕྱིར་འབད་པར་མི་བྱའོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་བརྙེས་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེར་འབད་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་སྟེ་བརྩོན་པ་འདོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །སྔར་བརྙེས་པ་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་མེད་ཉིད་དུ་གྱུར་པའམ། །དེ་མི་འཐད་པ་རྒྱུ་ཡོད་ན་དེ་དག་གིས་བརྙེས་པ་ལྟར་རང་ལ་ཡང་རྒྱུ་ཡི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་དཔག་མེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གཅིག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ནུས་པས། ད་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དེ་ཐོབ་པར་འབད་པ་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབད་མི་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ལ་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བའམ། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནའང་། ད་ཡང་རྒྱུ་ཡོད་བཞིན་རྒྱུ་ཡི་རྒྱུན་གཅོད་པ་ག་ལ་རིགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེ་ཆེན་རྟག་པ་རང་གིས་ཐོབ་པའང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རང་གི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་འབྲས་བུའང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཆུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་སླད་ནས་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྔ་མའི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་པས། རྒྱུ་ལ་འབད་པ་ཉམས་པ་ཚུལ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་བསྒོས་པའི་བྱང་སེམས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་ལྟར་བརྩེ་བ་འབྱུང་བས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཞན་གྱིས་བྱེད་ཀྱང་རུང་མི་བྱེད་ཀྱང་རུང་བདག་གིས་མི་བྱའོ་ཞེས་མི་རིགས་ཏེ། མས་བུའི་གནོད་པ་བསལ་བ་དང་བདེ་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་འབད་པ་ཉམས་པར་བྱེད་མི་རིགས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་སློབ་དཔོན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །པཎྜི་ཏ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་ཤཱི་ལེནྟྲ་བོ་དྷི་དང་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་བའོ། །ཤིང་རྟ་ཆེ་གསུང་མཚོ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བས། །ཤེས་བརྩོན་ཞན་རྣམས་དེར་འཇུག་སྤོབས་པ་དམན། །རང་བློ་གོམས་ཕྱིར་སྐབས་སུ་ཚིག་སྣ་བསྡུས། །དོན་ཀུན་ཚང་པར་བཀོད་དོ་དགེ་གྱུར་ཅིག །རབ་ཚེས་ལྕགས་ཕག་ཟླ་ཚེས་ལ་གྲུབ་མི་ཕམ་པས་སོ། །དགེའོ། །མངྒ་ལཾ། །མཆན་འདི་ཡང་དབྱིག་གཉེན་གྱི་འགྲེལ་བ་དང་། དོན་གསང་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བསྡུས་པ་གཉིས་དང་ཡང་སྒོ་བསྟུན་ཞིང་། གཙོ་བོར་བཙུན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བ་ལོ་ཙཱ་བ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་སྔ་འགྱུར་དང་མཐུན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ཕམ་ཆོས་རྗེའི་ཕྱག་བྲིས་ལས་བཅོས་བསྒྱུར་མེད་པར་ཞེ་ཆེན་དུ་ཞལ་བཤུས་པའོ། །འདིས་ཀྱང་བདག་གཞན་སྐྱེ་ཀུན་ཏུ། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེ་བླ་མེད་པའི། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་གྱུར་ཏེ། །ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་མངོན་བྱེད་ཤོག །མངྒ་ལཾ་དགེའོ།། །། ཐེག་ཆེན་བསྡུས་པའི་སྙིང་པོ་མཆན་བཅས།
Chinese
因此，为了发起精进，为了让善的精进迅速圆满，诸佛不会以化身永久住世。诸佛的法身从无始以来就已存在无数，因此不应懈怠。这里有一段偈颂：如果证得佛身没有差别，而且是无数的，那么众生就会因此懈怠，也就是放弃精进。先前证得的就会变成恒常无因，或者说，如果那不合理，有因的话，就像他们证得一样，自己也断绝因的相续，这不合道理。如果说，因为从无始以来，已经有无数证得法身的佛，他们中的任何一位都能成办一切众生的利益，所以现在为了众生的利益，不必努力去获得它。为什么不应该那样努力呢？因为这样一来，无始以来的佛就会出现一切过失，或者说，一切都不是无因而得。即使是通过不间断的因的相续而获得的，现在明明有因，又怎么能断绝因的相续呢？自己证得的佛的大乐恒常，也不会因为有很多佛而变小。自己发愿的果报，也不会因为有很多佛而变小，因为后来即使出现千佛，也是先前佛的事业。所以在因上懈怠是不合理的。此外，被慈悲所调伏的菩萨们，对于一切众生都会像对待独子一样慈爱。因此，即使众生的利益由别人成办，或者不成办，自己也不应该说我不做。就像母亲消除孩子的痛苦，成办安乐一样，不应该对佛的事业懈怠。摄大乘论，大学者圣无著造，完毕。由班智达吉那弥扎、希连扎菩提和译师益西德翻译。大车之论如海般广阔，智慧精进不足者，入此信心薄弱。为使自心习惯，故于文中略作删节，然已完整阐述所有意义，愿吉祥！
English
Therefore, in order to initiate diligence, and in order for that virtuous diligence to quickly reach perfection, the Buddhas do not wish to remain permanently in the form of emanation bodies. Although the Dharmakaya of the Buddhas has existed immeasurably since beginningless time, one should not therefore be lazy. Here is a verse: If there is no difference in attaining Buddhahood, and it is countless, then beings will become lazy because of this, that is, they will abandon diligence. What was previously attained will become eternally without cause, or, if that is unreasonable, if there is a cause, then just as they attained it, one would also cut off the continuity of the cause for oneself, which is not reasonable. If it is said that because there have been countless Buddhas who have attained Dharmakaya since beginningless time, any one of them can accomplish the benefit of all sentient beings, so now there is no need to strive to attain it for the benefit of sentient beings. Why shouldn't one strive in that way? Because in that case, all faults would arise for the Buddha who has existed since beginningless time, or everything would not be attained without cause. Even if it is attained through an uninterrupted continuity of cause, how can one cut off the continuity of cause when there is clearly a cause now? The great bliss of the Buddha that one has attained will not become smaller because there are many Buddhas. The result of one's own aspiration will not become smaller because there are many Buddhas, because even if a thousand Buddhas appear later, it is the activity of the previous Buddhas. Therefore, it is unreasonable to be lazy in regard to the cause. Furthermore, Bodhisattvas who are subdued by compassion have love for all sentient beings as if they were their only child. Therefore, even if the benefit of sentient beings is accomplished by others, or not accomplished, one should not say that I will not do it. Just as a mother removes the suffering of her child and accomplishes happiness, one should not be lazy in regard to the activity of the Buddha. The Summary of the Great Vehicle, composed by the great scholar Arya Asanga, is complete. Translated by Pandit Jinamitra, Shīlendrabodhi, and the monk Yeshe De. The treatise of the Great Vehicle is as vast as the ocean, and those who are weak in wisdom and diligence have little confidence to enter it. In order to familiarize my own mind, I have made some deletions in the text, but I have fully explained all the meanings. May it be auspicious!
Chinese
完成。胜生周期铁猪年（藏历）月吉祥日，米庞（蒋扬·钦哲·旺波）造。吉祥！芒嘎拉姆！此注释也与世亲的注释，以及《意义秘密分别略集》二者相符，主要依据尊者自性空所著的注释，由译师益西德等翻译的旧译相符，一切智者米庞法王的亲笔手稿未经修改地在协庆（寺）抄写。以此愿我等一切有情众生，皆成深广无上之大乘法器，显现一切智智！芒嘎拉姆，吉祥！ 大乘集要释附注。
English
Completed. In the Iron Pig year of the Rabjung cycle, on an auspicious day of the month, it was composed by Mipham. Auspicious! Mangalam! This commentary also corresponds with Vasubandhu's commentary and the two compilations of "Summary of the Differentiation of the Meaning's Secrets." Primarily, it accords with the early translations of the commentary composed by the Venerable Non-inherent Nature (Nihsvabhavavadin), translated by translators such as Yeshe De, and it was copied in Dzogchen Monastery without any alterations from the handwritten manuscript of the Omniscient Mipham Chökyi Lodrö. By this, may I and all other beings in all lives become vessels of the profound, vast, and unsurpassed Mahayana Dharma, and may we manifest omniscient wisdom! Mangalam, auspicious! Essence of the Compendium of the Great Vehicle with Annotations.