Tibetan
ས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ཡི་ཚུལ་ནམ་ཡང་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་འགྲུབ་ཚུལ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་བ་མཇུག་གི་དོན་ལ་གཞུང་འདི་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བར་བསྟན་པ་དང་། གཞུང་དེའི་མཛད་བྱང་དང་འགྱུར་བྱང་སྨོས་པའོ། །དང་པོ། དབུས་རྣམ་འབྱེད་པའི་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མཐའ་དང་བྲལ་བའི་དབུས་གང་ ཡིན་པ་དབུ་མའི་ལམ་སྟོན་པས་ན། དབུས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་སམ། དབུས་དང་མཐའ་མ་འདྲེས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་རྟོག་གེའི་བློས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་མི་ཤིགས་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་ནམ། ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་སྙིང་པོའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་མཐའ་དག་པ་ཀུན་ཀྱི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དོན་མེད་པ་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དྲི་མ་དང་། ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་བསྟན་བཅོས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །བསྟན་བཅོས་དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་བའི་སྐབས་སོ། །གཉིས་པ་མཛད་བྱང་ནི། བསྟན་བཅོས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་དང་། འགྱུར་བྱང་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛཱི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་སྨྲས་པ། མཐར་འཛིན་ལྟ་བ་ངན་པའི་ གཡང་ས་ལས། །བདེ་བར་སྒྲོལ་བྱེད་ཡང་དག་དབུ་མའི་ལམ། །རིགས་ཅན་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་འཇུག་པའི་སྒོ། །རྒྱལ་ཚབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་དེས་ལེགས་པར་བསྟན། །སྣ་ཚོགས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རིན་ཆེན་གཏེར། །གང་དུ་ཆུད་པ་རྒྱ་ཆེའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད། །གསལ་བར་སྟོན་པ་ལེགས་བཤད་འོད་ཕྲེང་འདིས། །འགྲོ་ཀུན་ཆོས་ཀྱི་འབྱོར་བས་ཚིམ་བྱེད་ཤོག །ཆོས་སྡེ་འདིས་མཚོན་འཛམ་གླིང་ཐ་གྲུ་ཀུན། །ཡང་དག་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བས་ཁྱབ་གྱུར་ཏེ། །བཤད་སྒྲུབ་པདྨའི་དགའ་ཚལ་རབ་རྒྱས་ཤིང་། །མི་ཉམས་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་གནས་གྱུར་ཅིག །བདག་ཀྱང་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་། །མཁའ་ཁྱབ་ཡིད་ཅན་ཐེག་པ་མཆོག་ལ་འགོད། །བསྟན་དང་འགྲོ་བའི་དཔལ་ཡོན་གོང་དུ་འཕེལ། །འགྲོ་ཀུན་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་གནས་ཐོབ་ཤོག །ཅེས་པ་འདི་ནི་མཁས་བཙུན་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྤོ་ལ་གནས་ཤིང་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་བཙུགས་པའི་རྣམ་ཐར་གྱིས་ས་གསུམ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དཔལ་སྟེར་བ་ཀཿཐོག་པ་ལྕམ་ལ་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་པདྨ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་བཀྲ་ཤིས་པའི་ལྷ་རེག་དང་། རིན་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐྱེས་དང་བཅས་བཀའ་ཡིས་བསྐུལ་མ་གནང་བ་སྙིང་ལ་ འཆང་ནའང་། རེ་ཞིག་དེ་གར་ལུས་པ། སླད་ནས་ཀཿཐོག་པ་སི་ཏུ་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་རིན་པོ་ཆེར་བྱམས་ཆོས་སྐོར་ཕུལ་བའི་སྐབས་ཤོག་སྣག་སོགས་མཐུན་པའི་རྐྱེན་སྦྱར་བ་ལས། མདོ་ཁམས་འདི་ན་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་གདན་ས་ཆེན་པོ་འཕགས་ཡུལ་མ་ག་དྷ་གཉིས་པར་གྲགས་པ་ཀཿཐོག་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཆོས་གྲྭ་ཆེན་པོར་མི་ཕམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་རབ་ཚེས་རྒྱལ་བ་ཤིང་རྟ་ལོའི་ཁྲུམས་སྟོད་ཟླ་བའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ལ་དབུ་བརྩམས་ཏེ་བཤད་པ་བྱེད་པའི་ཐུན་གསེང་རྣམས་སུ་ཅུང་ཟད་རེ་བྲིས་ཤིང་། ཟླ་བ་དེའི་ཕྱི་མའི་ཚེས་ལྔ་གཟའ་སྐར་དགེ་བའི་ལྔ་ཆར་གྲུབ་པར་བགྱིས་པ་འདིས། སྐུལ་བ་པོ་སོགས་བདག་གི་བླ་མ་ཞི་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་འབྱེད་པ་དང་། མཁའ་ཁྱབ་ཀྱི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དགེ་ལེགས་ཀྱི་དཔལ་དམ་པ་སྦྱིན་པར་གྱུར་ཅིག །སརྦ་མངྒ་ལྃ། ༈ །ན་མ་ཨཱརྱ་མཻ་ཏྲི་ཡ། བསྐལ་བཟང་རྣམ་འདྲེན་ལྔ་བ་བྱམས་པའི་མཚན། །གསུང་རབ་སྡེ་ལྔའི་ནང་ཚན་ཐེག་ཆེན་པོ། །ཟབ་རྒྱས་དོན་སྟོན་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད། །མཚན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་དེ་མཉམ་བླ་མེད་ལྔ། ༡། རྟེན་འབྱུང་གཞན་དབང་ཀུན་བཏགས་ ཀྱིས་སྟོང་པའི། །ཡོངས་གྲུབ་དབུ་མའི་ལམ་མཆོག་སྟོན་པའི་གཞུང་། །མི་ཕམ་མཁས་པའི་དབང་པོས་ལེགས་བཀྲལ་བའི། །འགྲེལ་ཆེན་ཉིན་བྱེད་སྣང་བ་འཆར་འདི་རྨད། ༢། གཞུང་འདི་སྤར་བསྐྲུན་རྣམ་དཀར་དགེ་བའི་མཐུས། །ཐུབ་བསྟན་མདོ་སྔགས་རིགས་ལམ་ཡན་ལག་བཅས། །བཤད་སྒྲུབ་ཕྲིན་ལས་མི་ནུབ་བྱམས་བསྟན་པར། །འཕེལ་བའི་རྒྱུར་བསྔོ་དེ་བཞིན་འགྲུབ་གྱུར་ཅིག༣། ཅེས་པ་ཀུན་མཁྱེན་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོའི་གསུང་རབ་རྣམས་བླ་མ་ཞིང་སྐྱོང་གིས་པར་གྱི་འདུ་བྱེད་བགྱི་སྐབས་དགེ་རྒན་བྱམས་པ་འདས་པོའི་དངོས་རྫས་དགེ་ཕྱོགས་སུ་བཏང་དུས་སྤར་གྱི་ཡོན་ཇི་བབས་ཕུལ་ཏེ་དཔལ་ལྡན་ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་དུ་རབ་རྒྱལ་ལྕགས་རྟ་ཟླ༨དུས་ཚེས་དགེ་བའི་ཆར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བགྱིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།སརྦ་མངྒ་ལཾ།། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འགྲེལ་བ་འོད་ཟེར་ཕྲེང་བ།
Chinese
诸佛以对不退转地授记而如实成就，二障及其习气完全灭尽，无障而如实成就殊胜菩提佛果，无上大菩提，具三身之体性，彼之法永不间断，如实成就普示菩提，如是善示直至究竟果位之成就方式。第四，结尾之义，谓此论难解且功德大，并述彼论之作者及译者。第一，以“中观分别”等显示，远离边之中观为何，以示中道故，名“中观分别论”，或名“中与边不杂分别论”。此甚深，故难为思择之智所解，且为他宗所不能摧毁之精要义，或成一切乘之精要义，自他之大利益，获得暂时与究竟之无上果，且成三乘种姓一切众生之义，遣除无义之未悟、邪悟、怀疑之垢染，及一切烦恼所知二障，是故以具五种功德之差别，而成为殊胜之论。论著《中边分别论》之无上乘品释竟。第二，作者题记：论著《中边分别论》之偈颂，圣慈氏所造圆满。如是。译者题记：印度堪布智纳弥扎（ཛཱི་ན་མི་ཏྲ་，梵文天城体：जिनामित्र，梵文罗马拟音：Jinamitra，胜友），希兰扎菩提（ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་，梵文天城体：शीलेन्द्रबोधि，梵文罗马拟音：Śīlendrabodhi，戒贤菩提），及校勘之译师班德耶谢德（བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ།）翻译、校勘并确定。如是。复说： 从执边见之悬崖， 安乐救度真实中道。 三族姓之士夫趣入之门， 彼胜者补处善为宣说。 种种法蕴之珍宝藏， 何处容纳广大之法库。 明晰显示之善说光鬘， 愿诸众生以法之富饶而满足！ 法类
English
The Buddhas truly accomplish the prediction of the irreversible stage, and with the complete exhaustion of the two obscurations and their imprints, they truly accomplish the supreme enlightenment of the Buddha without obscuration. The unsurpassed great enlightenment, the nature of the three bodies, its Dharma will never be interrupted, and the complete manifestation of enlightenment will be truly accomplished. Thus, the method of accomplishment up to the ultimate result is well shown. Fourth, regarding the meaning of the conclusion, it is shown that this text is difficult to understand and has great merits, and the author's and translator's colophons of the text are mentioned. First, it is shown by "Distinguishing the Middle" etc. Because it shows the Middle Way, which is the middle free from extremes, it is called "Treatise on Distinguishing the Middle," or "Treatise on Distinguishing the Non-Mixed Middle and Extremes." This is very profound, so it is difficult to understand with the intellect of speculation, and it is the essential meaning that cannot be destroyed by other schools, or it becomes the essential meaning of all vehicles, the great benefit of oneself and others, obtaining the temporary and ultimate unsurpassed result, and it becomes the meaning of all beings of the three vehicle lineages, eliminating the defilements of meaningless non-understanding, misinterpretation, and doubt, and all the obscurations of affliction and knowledge. Therefore, it becomes a supreme treatise because it has five kinds of excellent qualities. This is the end of the commentary on the chapter on the unsurpassed vehicle of the Treatise on Distinguishing the Middle and Extremes. Second, the author's colophon: The verses of the Treatise on Distinguishing the Middle and Extremes, composed by the noble Maitreya, are complete. Thus. The translator's colophon: The Indian Abbot Jinamitra, Śīlendrabodhi, and the translator Bande Yeshede, who revised the text, translated, revised, and determined it. Thus. Again it is said: From the precipice of clinging to extreme views, The true Middle Way that delivers to bliss. The gate for individuals of the three lineages to enter, That excellent Regent has well explained. A precious treasure of various aggregates of Dharma, Where is contained the vast treasury of Dharma? This garland of well-spoken words that clearly shows, May all beings be satisfied with the wealth of Dharma! Dharma category
Chinese
愿以此为代表，整个世界的所有角落，都被纯正佛法的光明所照耀，讲修莲花的乐园得以充分发展，永不衰败直至轮回的尽头。愿我也圆满完成成熟和净化的过程，引导虚空遍布的有情众生走向至高无上的大乘。愿佛法和众生的福祉日益增长，愿一切众生都能获得至高无上的菩提果位。这段话是一位学识渊博、品行高尚的出家人所说，他居住在无与伦比的斯波（Spo），一生都致力于修行，竖立了伟大的修行旗帜，他的传记给三界带来了明显的喜悦。这是噶陀（Kathog）喇嘛，拉姆（Lcam）的化身，莲花功德教法胜幢吉祥贤尊者，以吉祥的礼物和第二珍贵的礼物，接受了口头的鼓励，铭记于心，暂时留在了那里。后来，当向噶陀（Kathog）司徒仁波切（Situ Rinpoche）献上慈氏五论时，纸墨等条件具足，在多康（Mdo Khams）这个地方，在无与伦比的，被誉为第二个印度摩揭陀（Magadha）的噶陀（Kathog）金刚座大寺的法学院里，米庞（Mipham）尊者在木马年仲夏月的二十三日开始讲授，并在讲课的间隙稍微写了一些。同月月末的初五，当吉星良辰五星会聚之时，以此，愿促成者等我的上师们圆寂者的意愿得以圆满，愿为未来的众生开启佛法的慧眼，愿为空中遍布的众生带来暂时和究竟利益的圆满吉祥。萨瓦芒嘎拉姆（藏文，梵文天城体：सर्व मङ्गलम्，梵文罗马拟音：sarva maṅgalam，汉语字面意思：一切吉祥）。 ༈ །那摩阿雅弥勒雅（藏文，梵文天城体：नम आर्य मैत्रेय，梵文罗马拟音：nama ārya maitreya，汉语字面意思：顶礼圣慈氏）。贤劫第五导师，名为慈氏。五部经论中的大乘经典。阐述深广意义，辨析中边。五种无上，等同于性相的遮障。1. 依缘起，他起，遍计所空。圆成实性，阐述中观至高无上之道的论典。米庞（Mipham）智者之王善加阐释。此释论如旭日般显现，真是奇妙。2. 此论以印施的清净善业之力。愿能仁教法，包含经咒理路等所有支分。讲修
English
May this, representing all corners of the world, be filled with the light of pure Dharma, may the joyful garden of explanation and practice flourish, and may it remain undiminished until the end of samsara. May I also perfectly complete the process of maturation and purification, and guide sentient beings pervading space to the supreme Great Vehicle. May the glory of the teachings and beings increase ever upward, and may all beings attain the supreme state of enlightenment. This was said by a learned, virtuous, and noble person, residing in the unparalleled Spo, who dedicated his entire life to practice, erecting a great banner of practice, whose biography brings obvious joy to the three realms. This is Kathog Lama, the incarnation of Lcam, Padma Konchog Tenpai Gyaltsen Pal Zangpo, with auspicious gifts and a second precious gift, accepted the verbal encouragement, kept it in his heart, and temporarily remained there. Later, when the Five Treatises of Maitreya were offered to Kathog Situ Rinpoche, the conditions such as paper and ink were complete, in this place of Do Kham, in the unparalleled, renowned as the second Magadha of India, Kathog Dorje Den Great Monastery's Dharma College, Mipham the Victorious began teaching on the twenty-third day of the middle summer month of the Wood Horse year, and wrote a little during the breaks between lectures. On the fifth day of the end of the same month, when the auspicious stars and planets converged, may this fulfill the intentions of my deceased teachers, including the instigator, may it open the eye of Dharma for future beings, and may it bestow the perfect auspiciousness of temporary and ultimate benefit for sentient beings pervading space. Sarva Mangalam (藏文，梵文天城体：सर्व मङ्गलम्，梵文罗马拟音：sarva maṅgalam，汉语字面意思：All auspiciousness). ༈ །Namo Arya Maitreya (藏文，梵文天城体：नम आर्य मैत्रेय，梵文罗马拟音：nama ārya maitreya，汉语字面意思：Homage to Noble Maitreya). The fifth guide of the Fortunate Aeon, named Maitreya. A Great Vehicle classic among the five scriptural collections. Explains profound and vast meanings, distinguishing the middle and the extremes. Five unsurpassed qualities, equal to the obscurations of characteristics. 1. Empty of dependent arising, other-powered, and imputed. The consummated nature, a treatise that teaches the supreme path of the Middle Way. Mipham, the Lord of Wisdom, has well explained it. This commentary, like the rising sun, is truly marvelous. 2. By the power of the pure virtuous deeds of printing this treatise. May the teachings of the Able One, including all branches of sutra, tantra, and logic. Explanation and practice
Chinese
愿以成就事业，慈爱教法不衰败，作为增长之因回向，如是成就吧！这是全知麦彭仁波切的著作，喇嘛雄炯在进行印刷之际，将已故堪布强巴的财物用于善事，献上印刷的全部费用，在吉祥任运之上，于胜生铁马年八月吉祥之日圆满完成，善妙增上！ 萨瓦芒嘎拉姆（藏文，सर्व मङ्गलम्，sarva maṅgalam，一切吉祥）！ 辨中边论释·光明鬘。
English
May the compassionate teachings not decline through the accomplishment of activities. May this dedication be the cause for its increase, and may it be accomplished accordingly! This is from the works of the omniscient Mipham Rinpoche. When Lama Shyongkyong was undertaking the printing, he dedicated the possessions of the deceased Khenpo Jampa to virtuous purposes, offering all the expenses for the printing. It was completely accomplished on an auspicious day in the eighth month of the Rabjung Iron Horse year at Palden Lhundrup. May goodness and excellence increase! Sarva Mangalam (藏文，सर्व मङ्गलम्，sarva maṅgalam，All auspiciousness)! The Commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes: A Garland of Light.