Tibetan
་ཀྱི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མྱང་འདས་ལྟར་ན་དེ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་སོ། །ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་འཇོག་པ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ལས་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་རེ་བ་དང་མཐའ་དག་དག་པའི་ཁྱད་པར་ bགྱིས་དེ་ལྟར་འཇོག་དགོས་པ་ཡིན་ཀྱང་། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་དང་འདི་ཞེས་གདགས་པའི་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ལ་འདོགས་པའི་གཞི་མེད་པར་འགྱུར་བས་ནི། དེ་དག་གི་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཆུང་སོགས་བཤད་པ་རྣམས་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་མཛེས་མི་མཛེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་རྒྱ་བོད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ཞིབ་པར་མ་གསུངས་པས་འདིར་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བློ་ལྡན་རྣམས་དགྱེས་པར་མཛོད་ཅིག །བཅུ་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་བཞི་ལས་བཟློག་ནས་དེ་ཡོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་ཡོད་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་རུ་སྔ་མའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་ཡོད་ཀྱང་སྔ་མ་ལས་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡོད་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡོད་པ་དང་། ལམ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཡོད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པའི་གཞི་ཡོད་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་གྲོལ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེས་ཏེ་གདགས་པའི་གཞི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ aཔའི་གདགས་གཞི་ཡོན་ཏན། མི་ཟད་པའི་འབྱུང་གནས་ནམ་མཁའ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡིད་བཞིན་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་གང་ཟག་སྐལ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དེའི་དོན་དཔེས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་བཞིན་ཏུ་སྣང་བའོ། །དེ་རྣམས་མེད་བཞིན་ཏུ་ཡང་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བའི་དཔེ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་དང
Chinese
的法身和智慧相续不断的涅槃，那无疑是完全转变的自性。再说，将三乘的果位菩提分为三种不同的差别，这是由于转变的差别不同。虽然由于遮障部分和完全清净的差别而必须如此安立，但是，如果没有完全转变，那么就无法确定这和这三种菩提的差别，因为在无余涅槃的界中，当涅槃时，将以什么为基础来安立三种菩提的差别呢？因此，对它们的断证功德大小等的描述，就像描述石女之子的美丑一样，变得毫无意义。这些在以前的汉藏注释中没有详细说明，所以在这里详细说明，愿有智慧的人欢喜。第十，是从刚才所说的没有完全转变的四种过失中返回，从它存在而有利益的方面入手，这四种方式可以通过前面的意义来理解。无论相续的什么差别没有中断地存在，如果存在着从先前完全转变的自性，那么，就有了使烦恼永远不生的所依，有了进入道的所依，有了可以安立为涅槃的基础，并且可以通过三乘来区分解脱，三种菩提的差别，从而有了可以安立的基础，这样，完全转变的智慧就是解脱的菩提和涅槃的安立基础功德。无尽的来源，如同虚空一般，只要存在着，就能如意地成就所有众生的暂时和究竟的利益，因此，有缘分的人们应该努力去成就它。第三，是通过比喻来总结如前所述的法和法性的意义。由于非真实的遍计执着的势力，显现的轮回诸法被称为无有之法，即自身无有自性而显现。这些无有自性却在迷乱中显现的比喻是：例如幻术等。
English
According to the nirvana of the continuous body and wisdom, it is needless to say that it is the nature of complete transformation. Furthermore, the reason for establishing the three vehicles' result, Bodhi, as three different distinctions is due to the different distinctions of transformation. Although it is necessary to establish it in this way due to the difference between partial and complete purification of obscurations, if there is no complete transformation, then there is no basis for determining the difference between these three Bodhisattvas, because in the realm of nirvana without remainder, when nirvana occurs, what will be the basis for establishing the difference between the three Bodhisattvas? Therefore, the descriptions of their qualities of abandonment and realization, such as size, become meaningless, just like describing the beauty of a barren woman's child. These were not explained in detail in the previous Chinese and Tibetan commentaries, so I will explain them in detail here, may the wise rejoice. The tenth is to return from the four faults of not being completely transformed as just mentioned, and to start from the aspect of having benefits from its existence, these four ways can be understood through the previous meaning. No matter what difference in the continuum exists without interruption, if there exists the nature of complete transformation from the previous one, then there is a basis for preventing the afflictions from arising forever, there is a basis for entering the path, there is a basis for being established as nirvana, and the difference between the three Bodhisattvas of liberation can be distinguished through the three vehicles, thus there is a basis for establishment, in this way, the wisdom of complete transformation is the basis of establishment for the Bodhi of liberation and nirvana. The inexhaustible source, like the sky, as long as it exists, can fulfill all the temporary and ultimate benefits of all sentient beings as desired, therefore, those who are fortunate should strive to achieve it. Third, the meaning of the Dharma and Dharmata as mentioned above is summarized through examples. Due to the power of unreal conceptualizations, the phenomena of samsara that appear are called non-existent phenomena, that is, they appear without their own nature. The analogy of these non-existent phenomena appearing in delusion is: for example, illusion, etc.
Tibetan
་རྨི་ལམ་དང་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་བཞིན་དུ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དཔེར་བྱ་ན་རང་བཞིན་གྱི་དག་པ་ནམ་མཁའ་དང་། གསེར་བཟང་པོ་དང་། ཆུ་ཁམས་དྭངས་པ་དང་། ཉི་མ་སྤྲིན་མེད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། གནས་ཚུལ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་གཟུང་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་མེད་པར་གནས་སུ་ཟིན་ཡང་། འཁྲུལ་བའི་དབང་གིས་གནས་ཚུལ་བསྒྲིབས་ཏེ་སྣང་ཚུལ་ལ་མ་དག་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ཚེ་གནས་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དྲི་མ་དེ་ལམ་གྱིས་བསལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་སྣང་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མཐུན་པའི་ཚེ་གནས་གྱུར་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞིང་། གནས་མ་གྱུར་པ་དང་གྱུར་པའི་སྐབས་ཐ་དད་པའི་ bའགྱུར་བ་དང་བཅས་པས་ན་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འགྱུར་བ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཡེ་ནས་དག་པ་ལ་གློ་བུར་གྱི་ཁུག་རྣ་སོགས་དང་བཅས་པ་དང་། གསེར་ལ་འདམ་དང་། ཆུ་ལ་ས་རྡུལ་དང་། ཉི་མ་སྤྲིན་སོགས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ལ་དེ་དང་དེས་བསླད་པ་མེད་ལ། དེ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནའང་གསར་དུ་སྐྱེས་པ་མིན་པ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་གྱུར་ཐོབ་པའང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་དོན་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ནས་སྔར་མི་སྣང་བ་ཕྱིས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ། མཇུག་གི་དོན་མཛད་བྱང་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་མགོན་པོ་བྱམས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ། །ཞེས་དང་། འགྱུར་བྱང་ནི། ཁ་ཆེའི་མཁན་པོ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་དང་། ཞམ་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ཞེས་སོ། །གཞུང་གི་དཀར་ཆག་ལྡན་དཀར་མ་སོགས་སུ་སྔ་འགྱུར་དུས་བསྒྱུར་བར་མ་གསུངས་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཅིག་ལས་བྱམས་ཆོས་སྡེ་ལྔ་ཀ་སྔ་འགྱུར་དུས་བསྒྱུར་ཞུས་གསུངས་ཏེ་དེ་དུས་མཁན་སློབ་སོགས་པཎ་ཆེན་དུ་མ་བཞུགས་ཤིང་རྒྱ་གར་དུ་བསྟན་པ་ཡོངས་རྫོགས་མ་ཉམས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་བསྒྱུར་བར་གོར་མ་ཆག་གོ །རྒྱལ་ aཚབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱིས། །རྒྱལ་བའི་དགོངས་དོན་ཚུལ་བཞིན་བཤད་པའི་གཞུང་། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས་འདི་བཤད་དགེས། །རྒྱལ་བསྟན་དྲི་མེད་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གངས་ཆེན་མཚོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རིན
Chinese
如梦境和水中月亮等显现，但其本体并不存在一样。如法性般，处所完全转变，例如自性清净的虚空，上好的黄金，清澈的水，无云的太阳等。就实情而言，一切法从一开始就已无有能取所取等的垢染而安住，但由于错乱的缘故，实情被遮蔽，在显现上似乎不清净时，称为未转变处。以道的力量遣除垢染，处所和显现完全一致时，就获得了究竟的转变处。未转变和已转变的阶段，由于有不同的 b变化，因此不能说是法性本自清净的自性。难道有变化就不转变吗？不是不转变，比如虚空本自清净，却有突发的云雾等，黄金有泥土，水有沙尘，太阳有云等遮蔽，但这些并不能玷污它们的本体。当远离这些的自性显现时，也不是新产生的。同样，以远离突发垢染的力量获得处所转变，也只是自性光明的意义被突发垢染遮蔽，以前不显现，后来以道的力量才显现而已。第四，结尾的意义，造者署名是《区分法与法性之词句》由怙主弥勒所造完毕。译者署名是：喀什米尔的堪布玛哈扎那和夏译师比丘僧给坚赞翻译并校订确定。如此说。虽然在政府的目录《丹噶玛》等中没有说是早期翻译时期翻译的，但有些历史中说弥勒五论都是早期翻译时期翻译校订的，因为那时堪布、阿阇黎等班智达很多，印度教法也未完全衰败，所以翻译是肯定的。国王 a代理心之勇士的智慧啊！如实宣说胜者意旨之论典，愿此宣说成为诸佛子进入之门，愿无垢佛法于十方增广！无分别智慧之大雪山湖，圣法之珍。
English
Like dreams and reflections of the moon in water, which appear but have no inherent existence. Like the nature of reality, the complete transformation of the place is exemplified by the naturally pure sky, fine gold, clear water, and the sun without clouds. In reality, all phenomena are inherently free from the defilements of grasping and being grasped, but due to delusion, the reality is obscured, and when it appears as impure, it is called the untransformed place. When that defilement is removed by the power of the path, and the place and appearance are completely in harmony, the ultimate transformed place is attained. The stages of untransformed and transformed are different because of bchange, so it cannot be said to be the nature of reality, which is inherently pure. Does change mean it does not transform? No, it does not transform. For example, the sky is inherently pure, but there are sudden clouds, gold has mud, water has dust, and the sun is obscured by clouds, but these do not defile their essence. When the nature of being free from these becomes manifest, it is not newly produced. Similarly, obtaining the transformation of the place by the power of being free from sudden defilements is only that the meaning of naturally luminous is obscured by sudden defilements, and what was not visible before becomes visible later by the power of the path. Fourth, the meaning of the conclusion, the author's signature is "Verses Distinguishing Dharma and Dharmata" completed by Lord Maitreya. The translator's signature is: Translated and revised by the Kashmiri Abbot Mahajana and the Xia translator Bhikshu Sengge Gyaltsen. So it is said. Although it is not said in the government's catalog "Denkarma" etc. that it was translated during the early translation period, some histories say that all five treatises of Maitreya were translated and revised during the early translation period, because at that time there were many scholars such as Abbots and Acharyas, and the Indian Dharma had not completely declined, so translation is certain. King a, the wisdom of the regent heart hero! A treatise that truly explains the meaning of the Victorious One, may this explanation be the gateway for all the Buddha's children to enter, may the stainless Buddha Dharma increase in the ten directions! The great snow mountain lake of non-conceptual wisdom, the treasure of the noble Dharma.
Tibetan
་ཆེན་འབྱུང་གནས་ལ། །བདག་དང་འགྲོ་ཀུན་དགའ་བས་ལེགས་ཞུགས་ནས། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱོང་བ་མཐའ་རུ་ཕྱིན་པར་ཤོག །ཅེས་པ་འདི་ནི་སྔར་མེ་གླང་གི་ལོར་གདན་ས་འདིར་ཙམ་ལ་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་རིན་པོ་ཆེས་བསྐུལ་མ་མཛད་པ་དང་། ཕྱིས་སུའང་དོན་གཉེར་ཅན་འགའ་ཡིས་བསྐུལ་བ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱང་གཞུང་ཆེན་པོ་འདི་ལ་མོས་པའི་ཡིད་ཀྱིས། ཕྱིས་སུ་ཤིང་རྟ་ལོར་གདན་ས་ཆེན་པོ་ཀཿཐོག་ཏུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་བཤད་པའི་ཞོར་ལ་བྲིས་ཏེ་ཞག་གསུམ་ལ་གྲུབ་པར་བགྱིས་པ་མངྒ་ལཾ།། །། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་རྣམ་འབྱེད་པའི། །གཞུང་འགྲེལ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་གསུང་ཁྱད་འཕགས། །ལྷུན་གྲུབ་སྟེང་དུ་པར་དུ་འདུ་བྱེད་པོ། །ལྷག་བསམ་མཚུངས་མེད་ཚེ་དབང་སྒྲོལ་མ་སྟེ། །ལེགས་བྱས་འདིས་མཚོན་དུས་གསུམ་དགེ་ཚོགས་ཀྱིས། །གང་དེ་ཕ་མ་འབྲེལ་བཅས་ཐམས་ཅད་པ། །སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་གདམས་པའི་སྣོད་གྱུར་ཏེ། །ཆོས་ཀུན་མཉམ་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་ཤོག། །ཅེས་མངྒ་ལམ་སྨོན་པ་དགེ། །། །། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་བ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྣམ་འབྱེད།
Chinese
大源处，我与众生欢喜善入后，愿圆满成熟净治至究竟。此乃昔年火牛年，于此座（寺院）仅由化身仁波切劝请，其后亦由数位具求者劝请，且自身亦以信乐此大论之心，其后于木马年，于大座噶陀（今四川甘孜州噶陀寺），于麦彭蒋扬南嘉（不败文殊尊胜）宣讲《现观庄严论》之际书写，三日而成，吉祥！法与法性深奥之辨别，论疏麦彭蒋扬语殊胜，于任成之上作印者，无等贤善策旺卓玛也，以此善行所表三时善聚，愿彼父母及一切眷属，成为诸佛子之教诲之器，证悟诸法平等大义！如是吉祥祈愿善哉！法与法性辨别之偈颂释·智慧显明辨。
English
At the great source, may I and all beings enter well with joy, and may completion, maturation, and purification reach their end. This was previously urged by the incarnate Rinpoche at this seat (monastery) in the Fire Ox year, and later urged by some seekers, and also with a mind of faith in this great treatise. Later, in the Wood Horse year, at the great seat of Kathok (Kathok Monastery in Ganzi Prefecture, Sichuan Province), while Mipham Jamyang Namgyal (Invincible Manjushri Victorious) was explaining the Ornament of Clear Realization, it was written and completed in three days. Mangalam! The profound distinction between Dharma and Dharmata, the commentary on the treatise, the excellent speech of Mipham Jamyang. Tsewang Drolma, the incomparable virtuous one who arranges the printing on Lhundrup, may she, along with her parents and all relatives, through the merits of the three times represented by this good deed, become vessels of the teachings of the Buddhas and their children, and realize the great meaning of the equality of all dharmas! Thus, may the auspicious aspiration be good! A commentary on the verses distinguishing between Dharma and Dharmata: Illuminating Wisdom.