Tibetan
ཉེར་གཅིག་པ་སྤྱོད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ལེའུ། ཉེར་གཅིག་པ་སྤྱོད་པ་མཐར་ཐུག་པའི་ལེའུ། དྲུག་པ་སྤྱོད་པ་དང་མཐར་ཐུག་གི་ལེའུ་འདི་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་དང་། སྐྱེ་བ་བཞེས་པའི་ཚུལ་དང་། ས་ཐོབ་པའི་ཚུལ་དང་། མཐར་ཐུག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་དུ་བའི་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ལས་མེར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ལྔ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མ་དེ་དག་ལས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོ་ཞེས་ཤེས་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་བགྲང་བར་བྱེད་དོ། །མཚན་མ་ལྔ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ཆོས་གཏམ་ལེགས་པར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དོན་དུ་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་ཀྱང་མི་ཞུམ་པར་བརྟན་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བག་མི་འཁུམ་པར་ལག་བརྐྱངས་ཏེ་གཏོང་བ་ཉིད་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ ངེས་པར་འགྲེལ་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བས་མོས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བརྟན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། ལག་བརྐྱང་བ་དང་དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ན། དང་པོ་བསམ་པ་དང་ནི་ཕྱི་མ་བཞི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་ལས་རྟགས་ལྔར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ལས། བསམ་པ་ལ་མི་དགེ་བ་ལས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་བཞག་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ། ངན་སོང་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ནས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་བཞག་པ་བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕན་བདེའི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཕན་བདེ་ལ་འགོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་གཉིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་དང་ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་གཉིས་ལས་དང་པོ་ལའང་གཉིས་ཏེ་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གཏམ་ནི་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁམས་བདེ་བ་སོགས་འདྲི་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བུ་ཚ་དང་གཉེན་བཤེས་དར་བར་བྱེད་པའམ། གཏེར་དང་འབྲུ་སྤེལ་བ་སོགས་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དགའ་བའི་གཏམ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ གཏམ་ནི་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱང་ཕྱོགས་སོགས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །བརྟན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་མཐུས་བརྟན་ཞིང་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འཇིགས་པ་གང་ལས་མི་སྐྲག་མི་ཞུམ་ཞིང་མཐུ་དང་ལྡན་ལ་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་པའི་རང་བཞིན་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་སོགས་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་ན་དངོས་པོ་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཆུང་ངུ་མིན་པར་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའོ། །གཉིས་པ་འདི་དང་གཞན་དུ་གནོད་པའི་དུག་དང་མཚོན་ཆ་སོགས་མི་སྦྱིན་གྱི་དངོས་པོ་དག་པ་དང་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ལན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རང་བཞིན་ནི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་དགོངས་སོགས་ཚུལ་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་ཟབ་མོའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བག་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་སེམས་ཅན་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ་ཁམས་བདེ་སོགས་འདྲི་བ་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་གཏམ་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་ པ་ལས་བསྐྱབས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆེད་དུ་མ་གསོལ་བར་ཡང་དོན་དང་ལས་སུ་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི། སྐབས་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་ལུང་སྟོན་པའོ། །བརྟན་པའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་སྒྲུབ་དང་། དུས་ཡུན་རིང་པོ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་བརྒལ་བ་དང་བསླབ་བྱ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སློབ་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་གནས་དང་རྟེན་ཀྱང་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་གོང་ལྟར་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། ལན་དང་རྣམ་སྨིན་ལ་མི་བརྟེན་པར་སྦྱིན་པའོ། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་བའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་འབྱུང་དང་ལུགས་ལས་ལྡོག་པ་རྟེན་དང་པོ་དང་། འདུལ་བ་ལ་ཡང་ལྟུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་སློང་བ་ལ་མཁས་པ་རྟེན་གཉིས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་། མདོ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའི་མིང་ཚིག་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཞི་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་དགྲ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་སྐྱེ་བའོ། །སྙན་སྨྲའི་འབྲས་བུ་ངག་གི་མི་ དགེ་བཞི་སྤངས་པས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པའོ། །བརྟན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། བཟོད་པས་བདག་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མི་ལྡོག་པའོ། །ལག་བརྐྱང་གི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རང་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའོ། །དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིར་ཡང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཤད་པས་གཞན་གྱི་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟགས་ལྔ་པོ་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། ཐོག་མར་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། སྙིང་རྗེས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བརྟན་པ་ལྡན་པས་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཞིང་བཤད་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ཕར་ཕྱིན་གང་དང་གང་གིས་བསྡུས་ཞེ་ན་སྙིང་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚད་མེད་བཞི་གོམས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །སྙན་སྨྲ་ནི་ཚིག་རྩུབ་སོགས་སྤངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །བརྟེན་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཟོད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་བསྡུས་སོ། །ལག་བརྐྱང་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་། དགོངས་ཟབ་འགྲེལ་བ་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ལས་ལྔ་ནི་གཞུང་ལས་ བསྟན་པ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་བཅས་
Chinese
第二十一品 修行究竟品 第二十一品 修行究竟品 此第六品，即修行与究竟品，包含菩萨之相、受生之方式、得地之方式，以及赞叹究竟功德之门等四方面之阐述。首先，如同从烟的征象中得知有火一样，凡是菩萨，都会显现出与修持六度相符的五种征象。从这些征象中，可以得知此乃菩萨，并将其列入菩萨之列。这五种征象是：具有慈悲心，从而摄受一切众生；善于言说，能悦耳动听地讲述世间与佛法；为了利益他人，不畏惧任何恐惧与痛苦，坚定不移；对于布施一切事物，总是毫不吝惜，乐于施舍；以及能够准确地解释经文的深意。这五种特征是具有智慧的菩萨们的标志。其中，以慈悲心摄受众生，以悦耳动听的言语获得信赖，以坚定不移的精神不为痛苦所动摇，以及通过乐于施舍和解释深奥的经文，以物质和佛法来摄受众生。因此，第一个是发心，后四个是行为，应将此五种征象理解为菩萨的标志。其中，慈悲心的自性分为具有发心和具有修行两种。发心又分为从不善中转化，安住于善的利益之心，以及消除三恶道等痛苦，安住于天界安乐的安乐之心。具有修行是指依靠这样的利益和安乐之心，通过身语意三门，将众生安置于利益和安乐之中。具有这样特质的，被称为具有慈悲心的菩萨。悦耳动听的言语的自性也有两种，即世间俗语的讲述和佛法开示的讲述。前者又分为两种，即令人愉悦的言语，如面带微笑，询问健康状况等，使人感到快乐。以及令人真正高兴的言语，如使子孙和亲友兴旺，或增加财富和粮食等。
English
Twenty-first Chapter: The Chapter on the Ultimate Practice Twenty-first Chapter: The Chapter on the Ultimate Practice This sixth chapter, namely the chapter on practice and the ultimate, contains four aspects of explanation: the signs of a Bodhisattva, the manner of taking birth, the manner of attaining the grounds, and the praise of the ultimate qualities. First, just as one knows there is fire from the sign of smoke, a Bodhisattva will manifest five signs that are in accordance with the practice of the six perfections. From these signs, one can know that this is a Bodhisattva and include them in the ranks of Bodhisattvas. These five signs are: having compassion, thereby embracing all sentient beings; being skilled in speech, able to speak pleasantly about the world and the Dharma; for the benefit of others, not fearing any fear or suffering, being steadfast; for the giving of all things, always being unreserved, readily giving; and being able to accurately interpret the profound meaning of the scriptures. These five characteristics are the signs of wise Bodhisattvas. Among them, embracing sentient beings with compassion, gaining trust with pleasant speech, not being moved by suffering with steadfastness, and through readily giving and explaining profound scriptures, gathering sentient beings with material and Dharma. Therefore, the first is intention, and the latter four are actions. These five signs should be understood as the marks of a Bodhisattva. Among them, the nature of compassion is divided into having intention and having practice. Intention is further divided into the intention of benefit, which transforms from non-virtue and abides in virtue, and the intention of happiness, which eliminates the suffering of the three lower realms and abides in the happiness of the higher realms. Having practice means relying on such intentions of benefit and happiness, and through the three doors of body, speech, and mind, placing sentient beings in benefit and happiness. One who possesses such qualities is called a Bodhisattva with compassion. The nature of pleasant speech also has two aspects, namely the telling of worldly speech and the telling of Dharma teachings. The former is further divided into two types: speech that brings joy, such as smiling, asking about health, etc., making people happy; and speech that brings true joy, such as making descendants and relatives prosper, or increasing wealth and grain, etc.
Chinese
對於適合根器者，宣說相應的歡喜之語。所謂佛法之語，即是宣說波羅蜜多和菩提道次第等佛法，使眾生獲得天界和解脫。所謂堅定，即是通過禪定、精進、智慧三者的力量，變得堅定且具有忍耐的狀態，無論遇到任何痛苦和恐懼都不會害怕和沮喪，具有力量且不會退轉。所謂伸出援手的自性，即是廣大的佈施和無有煩惱的佈施兩種。第一種是，內在的頭、手、腳等事物，以及外在的轉輪王的王國財產也佈施，更何況其他事物呢？不是小小的佈施，而是廣大的佈施。第二種是，不佈施對此世和來世有害的毒藥和武器等，而是佈施清淨的事物，沒有吝嗇，不求回報地佈施。所謂解釋甚深密意的自性，即是具備四種個別正確認識，如實地理解密意和隱藏的密意等，並且毫不顛倒地闡述甚深之義。慈悲的五種對象是：痛苦者、造作殺生等惡行者、放逸者、進入邪見者、以及煩惱習氣尚未斷除的凡夫眾生。善語的所依或對象也有五種，即正確地詢問安樂等，令人喜悅地講述親友和財產增長的話語，說出從恐懼中解救出來的話語令人舒暢，未被邀請也承諾幫助處理事務，能夠分辨場合，以及宣講成為獲得天界和解脫之道的佛法，即是正確地預言。堅定的所依或對象也有五種，即輪迴的痛苦、眾生造作惡業、漫長的時間、被外道辯論擊敗、以及學習廣大的學處。伸出援手的處所和所依也有五種，即如前所述廣大地佈施事物，沒有偏袒地佈施，恭敬地佈施，沒有煩惱地佈施，以及不依賴回報和異熟果報地佈施。解釋甚深密意的所依或對象也有五種
English
Speaking joyful words that are suitable for the disposition of the audience. The words of Dharma are the teachings on the perfections (pāramitā), the stages of the Bodhisattva path, and so on, which enable sentient beings to attain higher realms and liberation. Steadfastness is the state of being firm and patient through the power of the three: concentration, diligence, and wisdom. One is not afraid or discouraged by any suffering or fear, possesses power, and does not turn back. The nature of extending a helping hand is twofold: vast generosity and generosity without defilement. The first is giving away inner possessions such as one's head, hands, and feet, as well as outer possessions such as the wealth of a universal monarch. What need is there to mention other things? It is not a small giving, but a vast one. The second is not giving poison or weapons that harm oneself or others, but giving pure things without stinginess and without expecting anything in return. The nature of explaining profound meanings is to understand the intended meaning and hidden meanings correctly by possessing the four individual correct knowledges, and to explain the profound meaning without distortion. The five objects of compassion are: those who are suffering, those who engage in wrong actions such as killing, those who are heedless, those who have entered wrong views, and all ordinary sentient beings who have not abandoned the latent tendencies of their afflictions. The basis or object of pleasant speech is also fivefold: speaking correctly by asking about well-being, making others happy by speaking of the increase of relatives and possessions, speaking words that protect from fear and give relief, promising to help with tasks even without being asked, discerning the occasion, and correctly prophesying by teaching the Dharma that leads to higher realms and liberation. The basis or object of steadfastness is also fivefold: the suffering of samsara, sentient beings engaging in wrong actions, long periods of time, being defeated by opponents, and learning vast disciplines. The place and basis of extending a helping hand are also fivefold: giving vast objects as mentioned above, giving without partiality, giving with respect, giving without defilement, and giving without relying on reward or fruition. The basis or object of explaining profound meanings is also fivefold.