Tibetan
ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་རི་ཆོས་མཐར་ཐུག་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་ཉི་མ། ལོ་ཆེན་དྷརྨ་ཤྲཱི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་རི་ཆོས་མཐར་ཐུག་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །ལོ་ཆེན་དྷརྨ་ཤྲཱི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་རི་ཆོས་མཐར་ཐུག་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ༀ་སྭ་སྟི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོའི་རྣམ་བཤད་རི་ཆོས་མཐར་ཐུག་ཟབ་དོན་གསལ་བའི་ཉི་མ་ཞེས་བྱ་བ། བླ་མ་དང་གར་དབང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དབྱེར་མ་མཆིས་པའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །གང་ལ་ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་མེད་ཞི་གདོད་ནས་རྣམ་དག་རིག་པའི་གཤིས། །གཟུང་དང་འཛིན་སོགས་གཉིས་ཆོས་ལས་འདས་འཕོ་འགྱུར་མེད་གང་བདེ་བ་ཆེ། །རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་སྟོང་ཉིད་རྡོ་རྗེར་རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །འཁོར་འདས་རིས་མེད་ཀུན་ཁྱབ་ཡེ་ཤེས་བླ་མ་འཁོརལོའི་མགོན་ལ་འདུད། །སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཆོས་དབྱིངས་དགོངས་ཀློང་མཁར། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཐུགས་རྗེ་མཚན་མོའི་མགོན། །མ་འགགས་པད་འབྱུང་འཕྲིན་ལས་འོད་དཀར་གྱིས། །ཕན་བདེའི་ཀུན་དཱ་བཞད་དེས་དགེ་ལེགས་མཛོད། །མི་སློབ་ཟུང་འཇུག་མངོན་གྱུར་རྣམ་སྣང་མཛད། །ལྷན་སྐྱེས་ཌཱ་ཀིའི་གཙོ་མོ་མཁར་ཆེན་བཟའ། །འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་འཕྲུལ་ཁྲི་སྲོང་སྟེ། །བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱག་གི་གནས། །མི་ཤིགས་བདེ་ཆེན་དཔའ་བོ་གར་གྱི་དབང་། །གསང་བ་ཡེ་ཤེས་སྟོང་ཉིད་དགའ་མ་དང་། །དགྱེས་རོལ་བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་ཞི་ཁྲོ་ཡི། །དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོར་བཅས་པས་རྟག་ཏུ་སྐྱོངས། །བླ་མེད་རྒྱུད་སྡེ་ཀུན་གྱི་ངེས་གསང་གནད། །རྫོགས་རིམ་རྡོ་རྗེ་རྣམ་གསུམ་སྟོན་པའི་གཞུང་། །ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོའི་རྣམ་བཤད་ཟབ་མོའི་དོན། །གསལ་བྱེད་སྣང་བའི་ཉི་མ་དེང་འདིར་ཤར། །ངེས་གསང་སྦྲང་རྩིའི་དོག་པ་ཅན། །ལེགས་བཤད་ཨུཏྤ་ལའི་ཆུན་པོ། ། སྐལ་བཟང་རྣ་བའི་ཟུར་ཕུད་རྩེར། །མཛེས་བྱེད་རྒྱན་དུ་འདི་ལོངས་ཤིག །བདག་ལྟ་ཤིན་ཏུ་མ་བསྡམས་པས། །ཟབ་དོན་འགྲོལ་ནུས་བློ་མིག་ཕྲ། །འོན་ཀྱང་བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་དང་། །གཞུང་འདིར་དད་པ་ཁོ་ནས་སོ། །འདིར་རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ། ཟབ་མོའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནད་འདུས། བསྟན་པ་དང་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་རྩེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས།
Chinese
大悲心根本引导释·山法究竟深义明鉴之日。 洛钦达玛师利。
English
The Explanation of the Root Instructions of Great Compassion, 'Mountain Dharma: The Sun Illuminating the Ultimate Profound Meaning.' Lo chen Dharma Shri.
Tibetan
དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་མཆོག་མཐར་ཐུག གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱི་གཤེགས་ཤུལ། ཐར་ལམ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མྱུར་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན། བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་གར་དབང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བའི་ཁྲིད་རིམ་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་མན་ངག་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟབ་ལམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གཞུང་འདི་ཉིད་ཅུང་ཟད་འཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དོན་གསུམ་སྟེ། བཤད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག བཤད་པ་རང་གི་ངོ་བོ། མཐར་ཕྱིན་པ་མཇུག་གི་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ། མཆོད་པར་བརྗོད་པ། གང་ཟག་གང་ལ་གང་གིས་སྟོན་པ། བསྟན་བྱ་མན་ངག་གི་ཆེ་བ་བརྗོད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཨེ་མ་ཧོ༔ གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་བདེ་བ་ཆེ༔ བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལས་བྱུང་༔ དེ་སྟོན་མཛད་པ་བླ་མ་ལ༔ དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཞེས་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་འཁོར་འདས་ཀུན་ཁྱབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གདོད་མའི་གནས་ལུགས་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་འཆིང་གྲོལ་ལས་འདས་ཀྱང་། རྣམ་འགྱུར་འཆིང་གྲོལ་ལྟར་སྣང་བས། ཨེ་མ་ཧོ༔ ཞེས་ངོ་མཚར་བ་སྟེ། གྲོལ་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐར་ཐུག་པ་ཁུ་རྡུལ་རླུང་གི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཆེན་པོས་བཅོམ་ནས་འགྱུར་བདེའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་ཟད་པར་སྤངས་པ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བདེ་ཆེན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རབ་འབྱམས་གཉིས་ངོ་བོ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་ པ་སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་བདག་ཉིད་དུ་སོན་པས། དེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པའི་སྐུ་རིས་མེད་དུ་སྟོན་པའི་མཛད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གར་གྱི་རོལ་པས་འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་སྟེ། སོ་སོ་རང་རིག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་མཐའ་བྲལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྐུ་གསུམ་དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གོ །དེ་ལྟར་ཡང་། གང་དུ་བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱ་གཅིག་པུ་ཉིད། །གཅིག་པུའི་ཉམས་ཀྱིས་དུ་མའི་གར་མཛད་དོ། །ཞེས་གསུངས། བྲལ་འབྲས་མི་སློབ་པའི་ཟུང་འཇུག་དེ་ཡང་འ ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ནི། རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སུ་བླངས་པའི་ལག་རྗེས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་གི་མངོན་བྱང་མཆོག་ལས་བྱུང་ཞིང་། ཟབ་མོའི་ལམ་དེ་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་མཛད་པ་པོ་ནི་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཏེ། དགྱེས་རྡོར་ལས། གཞན་གྱིས་བརྗོད་མིན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །གང་དུ་ཡང་ནི་མི་རྙེད་དེ། །བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟན་པ་དང་། །བདག་གི་བསོད་ནམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རིམ་ལྔར། རི་དབང་རྩེ་ལས་འགའ་ཞིག་ལྷུངས་གྱུར་ན། །ལྷུང་བར་མི་བྱ་སྙམ་ཡང་ལྷུང་བར་འགྱུར། །བླ་མའི་དྲིན་གྱིས་ཕན་པའི་ལུང་ཐོབ་ན། །གྲོལ་བར་མི་འདོད་ན་ཡང་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། ཕྱག་གང་ལ་འཚལ་བའི་ཡུལ་ནི། སྨིན་བྱེད་དབང་དང་གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་བླ་མ་དམ་པ་ལའོ། །གང་གིས་ན་སྔོན་འབྱུང་མན་ངག་མཛད་པ་པོ་དང་། རྗེས་འཇུག་མན་ངག་གི་གཞུང་འཆད་ཉན་དང་འདྲི་ཀློག་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སྤང་བྱའི་ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་རྟོགས་བྱའི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་སྟེ། སྔོན་བྱུང་གི་དབང་དུ་ཡུལ་དང་དགོངས་པ་རོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ལེགས་པར་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་ཕྱག་མཛད་པ་སྟེ། རིམ་ལྔ་ལས། ཇི་ལྟར་བསྟོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་ བ། །གང་ལ་བསྟོད་ཅིང་གང་གིས་བསྟོད། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་དང་། །ཇི་ལྟར་མར་ལ་མར་བཞིན་དུ། །གང་གིས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ལེགས་མཐོང་གང་ཡིན་འདིར་ཕྱག་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་དང་། རྗེས་འཇུག་གི་དབང་དུ་ཡུལ་ལ་དང་བ་དང་འདོད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་དད་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ལུས་ཀྱིས་འདུད་པ། ངག་གིས་བསྟོད་པ། ཡིད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་བྱ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐལ་ལྡན་རྩེ་གཅིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི༔ གོ་འཕང་མཆོག་ལ་གནས་འདོད་ན༔ ཐབས་འདི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པས་སྟོན༔ ཅེས་པ་སྟེ། སྤྱིར་འཕགས་པ་ལྷས། ཇི་ལྟར་སྨན་པ་མཁས་གྱུར་པས། །ནད་པ་བསྒྲུབ་མེད་དཀོན་དེ་བཞིན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་རྙེད་ནས། །གདུལ་བྱ་མ་ཡིན་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །ཅེས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་གདུལ་བྱའི་ཡུལ་དུ་གསུངས་པའང་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་། གང་ཞིག་གང་ལ་གང་དགའ་བ། །དེ་ཡིས་དེ་དེ་སྔར་བཤད་བྱ། །ཉམས་པར་གྱུར་པ་དམ་ཆོས་ཀྱི། །སྣོད་ནི་ཅིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཟབ་ལམ
Chinese
证悟三世一切佛陀的唯一至高无上之道，成就自在者们的足迹，欲求解脱道者们的入口，此生即能显现殊胜成就的特殊捷径，诸善逝总集之舞自在观世音菩萨根本引导次第，三金刚瑜伽之窍诀名为“智慧精髓”之甚深道要诀，若略作讲解，则有三义：入于讲说之支分，讲说本身之体性，究竟之结行。初者有三：赞颂，何人对何人以何方式宣说，所诠窍诀之功德。初者为：诶玛霍！ 舞之自在大乐，大乐智慧胜妙生，彼之导师上师前，以诸事物敬顶礼。如是，心性本自清净，遍布轮涅之智慧，原始之实相，其自性超越系缚解脱，然显现为系缚解脱之相。诶玛霍！ 乃稀有之意。解脱之基，任运自成之法性，断除最细微之客尘，精液、尘垢、风之习气，以道之智慧现证大菩提，灭尽转变安乐之习气垢染，现证无学双运法性，成就究竟之大乐与智慧坛城，二者体性无别，成就四身五智之自性。由此，示现一切形象之无量身相，以种种事业之舞姿，自在掌控轮涅一切，故为自在。各别自证之体性，离边显现，三身无别之智慧金刚大乐身，圆满一切诸佛之自性，即为薄伽梵圣观世音。如是云：何处名为大乐唯一者，唯一之姿态，作诸多之舞。如是说。离系之果，无学双运，获得之方便即是，修持三金刚瑜伽之果，大乐道之究竟智慧。
English
The supreme and ultimate path traversed by all Buddhas of the three times, the footprints of accomplished masters, the entrance for those who desire liberation, a unique swift path for manifesting supreme attainments in this very life. The root instructions of the Great Compassionate One, the embodiment of all Sugatas, the yoga of the three vajras, the essential wisdom of the profound path, if explained briefly, has three aspects: the preliminary of entering the explanation, the nature of the explanation itself, and the concluding activity of completion. The first has three parts: praise, who teaches to whom and how, and expressing the greatness of the instruction. The first is: Emaho! The lord of dance, great bliss, great bliss arises from supreme wisdom, to the lama who reveals it, I prostrate with all things. Thus, the nature of mind is naturally pure, the primordial state of wisdom that pervades samsara and nirvana, its essence transcends bondage and liberation, yet it appears as bondage and liberation. Emaho! is an expression of wonder. The basis of liberation, the spontaneously accomplished nature of reality, the subtle habitual imprints of semen, dust, and wind, are destroyed by the great manifestation of the wisdom of the path, and the stains of the habitual imprints of change and bliss are completely abandoned. From this, the non-learning union is realized, the nature of reality is directly realized, and the mandala of great bliss and wisdom is perfected. The two are inseparable in essence, and they become the nature of the four bodies and five wisdoms. From this, the dance of various activities manifests all kinds of limitless forms, controlling all of samsara and nirvana, hence the name "Lord." The nature of self-awareness, free from extremes, manifests as the indivisible wisdom of the three bodies, the vajra of great bliss, the embodiment of all perfect Buddhas, the Bhagavan Arya Avalokiteshvara. Thus it is said: Where there is only one called great bliss, with the posture of the one, he performs many dances. The means of attaining the non-learning union, the result of separation, is the result of practicing the yoga of the three vajras, the ultimate wisdom of the path of great bliss.
Chinese
是从殊胜的现证菩提中产生的。将这甚深之道毫无颠倒地向具缘的弟子展示的作者，就是上师金刚阿阇黎。如《喜金刚》中所说：“他人不可说，俱生（藏文：ལྷན་ཅིག་སྐྱེས།）生起；任何处不得，上师时方便示；由我之福德，方能知晓。”又如龙树菩萨在《五次第论》中所说：“如若山王之顶有少许崩塌，虽欲不令其崩塌，然终将崩塌。若依上师之恩获得利益之教言，虽不欲解脱，亦终将解脱。”是故，顶礼之处，即是开示成熟灌顶与解脱深道的殊胜上师。以何者顶礼？即以先前造作口诀者，以及后来对口诀之论典进行讲闻和研读之人。为何顶礼？为了遣除一切应断之过失，获得一切应证之功德。如何顶礼？即以身语意三者，以其本性，以万法之门而顶礼。就先前而言，以境与意融为一体，从而善见并证悟自之本智之门，而作胜义之顶礼。如《五次第论》云：“如何赞叹及顶礼？于何赞叹及何所赞？如水置于水之中，如油置于油之中，以何者自之本智，善见为何，此即顶礼。”如是。就后来而言，以对境生起欢喜、欲求和信赖之三种信心所引发，以身体礼拜，以语言赞颂，以意念忆念功德之门而作顶礼。第二，若具缘者一心希求安住于殊胜菩提之果位，则应以证悟此方便而宣说。一般来说，圣天曾说：“如若医师精于医，难有不治之病者，如是菩萨得力已，极难有不可调伏。”似乎也曾说过众生界中大部分是可以调伏的对境。然而，如云：“何者于何者喜，彼应先说彼。已失坏之正法，绝非堪能之器。”如是所说，甚深道
English
Which arises from the supreme manifest enlightenment. The one who teaches this profound path without reversing it to fortunate disciples is the Lama Vajra Acharya. As it says in the Hevajra Tantra: "Not spoken by others, born together (Tibetan: lhan cig skyes); nowhere to be found; the Lama's time shows the means; known through my merit." And as Acharya Nagarjuna says in the Five Stages: "If a little of the mountain king's peak were to collapse, even if one wished it not to collapse, it would collapse. If one obtains beneficial instructions through the Lama's kindness, even if one does not wish to be liberated, one will be liberated." Therefore, the object to whom one prostrates is the supreme Lama who teaches the ripening empowerments and the liberating profound path. By whom? By those who previously composed the oral instructions, and by those who later engage in teaching, listening, studying, and reciting the texts of the oral instructions. Why? In order to eliminate all faults to be abandoned and to obtain all qualities to be realized. How? By prostrating with body, speech, and mind, with that very nature, through the door of all phenomena. In terms of the former, by mingling the object and intention into one taste, thereby well seeing and realizing one's own wisdom, one performs the ultimate prostration. As it says in the Five Stages: "How does one praise and prostrate? To whom does one praise and by what does one praise? Like placing water in water, like placing butter in butter, by what one's own wisdom, what is well seen, this is prostration." Thus it is. In terms of the latter, aroused by the three faiths of joy, desire, and belief towards the object, one prostrates by bowing with the body, praising with the speech, and remembering the qualities with the mind. Secondly, if a fortunate one wishes to abide in the supreme state of enlightenment with one-pointedness, then one should teach by realizing this very means. Generally, Aryadeva said: "Just as a skilled doctor, it is rare to have an incurable patient, so too, when a Bodhisattva gains power, it is extremely rare to have one who cannot be tamed." It seems that it was also said that most of the sentient beings' realms are objects to be tamed. However, as it says: "Whatever one likes in whatever, that should be spoken first. A vessel that has deteriorated, is certainly not a vessel of the sacred Dharma." As it is said, the profound path