Tibetan
མ་པ་དོན་དྲུག་པ་ལས། སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་མེད་རྟོགས་ན། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཞེས་དེ་ལ་བྱ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཐུགས་རྗེ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཟེར་ན། དབྱེར་མེད་དུ་ལྷངས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས། དེ་ཀ་ཕན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཐུགས་རྗེའོ་གསུངས། རྗེ་སྒྲོ་ཕུག་པའི་ཞལ་ནས། སྐད་དོག་སར་ཁྱེར་ན། ཡུལ་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྒྲོ་སྐུར་སྤངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རྟོག་མེད་རང་གསལ་དུ་གཟིགས་ཏེ། རྒྱས་པ་ལས། རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་ཅིར་ཡང་སལ་ལེ་མཁྱེན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཡངས་སར་ཁྱེར་ན། ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་གཟིགས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད། ལག་མཐིལ་དུ་སྐྱུ་རུ་ར་བཞག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་མཁྱེན་མ་འགགས་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཡུལ་མེད་དུའང་གཟིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་བདེན་པའི་ངོ་བོས་སྟོངས་པའི་ཕྱིར། དབྱེར་མེད་དུའང་གཟིགས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་གཤིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་དང་། སྐྱེ་མཁན་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སངས་རྒྱས་གཉིས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཐུགས་རྗེར་ཅིས་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས། འོ་ན་ཐུགས་རྗེས་གང་ལ། གང་གིས། གང་ལྟར་གཟིགས་ཏེ། གཟིགས་པའི་ཐ་སྙད་མི་འཐད་དོ་ཟེར་ན། ལན་ ནི། འཁྲུལ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ངོ་ལ་སྣང་བ་ལྟར་མ་འགགས་པར་གཟིགས་པས་སྐྱོན་གཉིས་པ་མེད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་གཤིས་ལ་མ་གྲུབ་པར་མཁྱེན་པས་སྐྱོན་དང་པོ་ལས་གྲོལ་ལོ། །དེ་གཉིས་པོས་རྩོད་པ་གསུམ་པའང་ཞོར་ལ་སེལ་ཏེ། གཤིས་ལ་གདུལ་བྱ་འདུལ་བྱེད་དབྱེར་མེད་དུ་གཟིགས་ལ། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་འཁོར་བའི་ཆུ་བོ་བཞིས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བས་སྡུག་བསྔལ་བའང་གཟིགས་ཤིང་། དེ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཀྱང་མཁྱེན་ནས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མངོན་ཤེས་ཅན་གཅིག་གི་དྲུང་ན། སྐྱེས་བུ་གཞན་ཞིག་གཉིད་དུ་སོང་བའི་རྨི་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྨི་བ་ན། མངོན་ཤེས་མཁན་དེས་མཁྱེན་ནའང་རང་རྒྱུད་ལ་བདེན་ཞེན་མི་འབྱུང་ཞིང་། གཉིད་སད་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་གྲོལ་བ་ཡང་མཁྱེན་པ་བཞིན་ནོ། །གཟིགས་ལུགས་ཀྱང་། རྗེ་སྒྲོ་ཕུག་པའི་དགོངས་པས་གསུམ་སྟེ། དབྱིངས་ལས་མི་གཞན་པའམ་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་ཚུལ་ཡེ་ཤེས་ལས་མི་གཞན་པའམ་ཇི
Chinese
《玛巴敦珠》第六十六品中说：“证悟佛与有情无二别，即名为生起大悲心。”那么，慈悲与智慧有什么区别呢？无分别地彻底证悟就是智慧。从它成为一切利益之基础的方面来说，就是慈悲。杰·卓普巴说：“如果从狭义上讲，就是舍弃对境有无的增益和损减，像镜中影像一样，无分别、自明地照见一切法。如《广大经》所说：‘无有分别念，对一切都清清楚楚地了知。’所以，如果从广义上讲，就是以对境的方式来照见。三时所摄的三界之心和心所，就像放在手掌中的余甘子一样，清晰明了、无碍地显现。而且，也以无对境的方式来照见，无论显现什么，其自性都是空性的。也以无分别的方式来照见，在所知之自性中，生起慈悲的对境有情，以及能生起慈悲的遍知佛陀，二者都没有执著。那么，这如何成为慈悲呢？这就是无缘的悲悯，因为能从一切痛苦中救护。”那么，慈悲对谁，以什么，如何照见呢？如果说照见这个词不合适，那么回答是：像在迷惑者的心识面前显现一样，无碍地照见，没有第二种过失。无论显现什么，都了知其自性未成立，从而从第一种过失中解脱。通过这二者，第三种争论也顺带解决了。在自性中，照见所化、能化无二无别，并且也照见那些没有如此证悟的人们，被四条轮回之河流带向常边而痛苦，并且也了知从中解脱的方法，从而示现出来。例如，在一位具有神通的人面前，另一个人梦见自己在梦中体验痛苦，神通者虽然知道，但不会对自己的相续产生实有执著，并且也知道醒来后就能从痛苦中解脱，就像这样。照见的方式也有三种，按照杰·卓普巴的观点：从与法界无别，或者如实了知之智慧来照见的方式，与智慧无别，或者如
English
In the sixty-sixth chapter of 'Mapa Dondrukpa': 'Realizing that Buddha and sentient beings are not different is called the arising of great compassion.' So, what is the difference between compassion and wisdom? Realizing completely without differentiation is wisdom. From the aspect of it being the basis of all benefits, it is compassion. Je Drophukpa said: 'If taken in a narrow sense, it is abandoning the imputation and depreciation of the existence or non-existence of an object, and seeing all phenomena like reflections in a mirror, without conceptualization and self-illuminatingly. As the 'Extensive Sutra' says: 'Without any conceptualization, one knows everything clearly.' Therefore, if taken in a broad sense, it is also seeing in the manner of an object. All the minds and mental factors of the three realms encompassed by the three times appear clearly and unobstructed, like an emblic myrobalan placed in the palm of one's hand. Moreover, it is also seeing without an object, no matter what appears, its nature is emptiness. It is also seeing without differentiation, in the nature of knowable objects, the sentient beings who are the object of arising compassion, and the omniscient Buddha who can generate compassion, both are without clinging. So, how does this become compassion? This is compassion without a reference point, because it can protect from all suffering.' So, who does compassion see, with what, and how? If it is said that the term 'seeing' is inappropriate, then the answer is: Like the appearance in the mind of a deluded person, seeing without obstruction, there is no second fault. No matter what appears, knowing that its nature is not established, thus liberating from the first fault. Through these two, the third dispute is also resolved incidentally. In the nature, seeing the trainable and the trainer as non-dual, and also seeing those who have not realized this way, being carried by the four rivers of samsara towards the extreme of permanence and suffering, and also knowing the means of liberation from it, thus showing it. For example, in front of a person with clairvoyance, another person dreams of experiencing suffering in a dream, the clairvoyant person knows it, but does not generate a clinging to reality in their own mind, and also knows that waking up will liberate from the suffering, just like that. The way of seeing is also threefold, according to the view of Je Drophukpa: The way of seeing with the wisdom that is not different from the sphere of reality, or knowing things as they are, is not different from wisdom, or as
Tibetan
་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་ཚུལ། དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་དམ་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་དབྱེར་མེད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་ཚུལ་གསུམ་དུ་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་གཟིགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་ཚུལ་ནི། རིམ་གསུམ་ལས། རྟག་རྒྱུན་རང་བཞིན་ཤུགས་གསོལ་དང་། །ཡུལ་དང་འཕྲད་ནས་བྱུང་བར་སྣང་། །ཞེས་པས་བཞི་སྟེ། རྟག་པ་རྒྱུན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆུ་བོའ་རྒྱུན་ལྟ་བུ་དང་། རང་བཞིན་ཤུགས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉི་མ་དང་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་དང་། བསྐུལ་ཞིང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ཐུགས་རྗེ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ལ་དབུལ་པོས་སློང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཡུལ་དང་འཕྲད་པའི་ཐུགས་རྗེ་མཛངས་པ་སྤྱོད་ལོག་བྱེད་པ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་སྐྱེས་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་ཚུལ་ལ། རྟེན་ཅན་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པ། རྟེན་མེད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པ། གནས་ལུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། བྲམ་ཟེ་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་རིག་སྔགས་གྲུབ་པའི་བྲམ་ཟེ་ཞིག་གིས་རིན་པོ་ཆེའི་མཆོད་སྡོང་བསྒྲུབས་ནས་བཞག་པས་རང་ཉིད་ཚེའི་དུས་བྱས་ ཀྱང་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་མཆོད་སྡོང་གིས་སྐོང་བར་བྱེད་པ་ལྟར། སྔོན་ལམ་དུ་ཚོགས་བསགས་པའི་འབྲས་བུས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཆོས་སྐུ་སྒྲིབ་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། གདུལ་བྱ་ལས་དག་མ་དག་ལ་མཛད་པ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་ནས་དོན་མཛད་པར་བཞེད་པ་ནི། རྒྱ་གར་ན་སློབ་དཔོན་སེང་གེ་བཟང་པོ་དང་། བོད་ན་འབྲིང་མཚམས་ཀྱི་ཞང་ཤེས་རབ་བླ་མ་ལ་སོགས་པའི་དགོངས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དྲང་སྲོང་དམོད་པ་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་དམོད་པ་གྲུབ་པའི་དྲང་སྲོང་གིས་དམོད་པ་བསྒྲུབས་ནས་བཞག་པས་རང་ཚེའི་དུས་བྱས་ཀྱང་གཞན་སྣང་དུ་ཁོའ་དམོད་པ་ཇི་ལྟར་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་ལས་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་གྲུབ་ཀྱང་སྔོན་ལམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ཤིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུས། གདུལ་བྱ་རང་གི་བློ་སྣང་དུ་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་ནས་དོན་བྱེད་པར་བཞེད་པ་ནི། རྒྱ་གར་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་བོད་ན་རོང་ཟོམ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་པོའ་དགོངས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བྱི་དོར་བྱས་ཤིང་མཆོད་ན་རང་རང་གི་བསོད་ནམས་དང་འཚམས་པའི་དགོས་འདོད་འབྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རིན་
Chinese
以遍知一切的智慧观看的方式。认为以本体智慧无别或如所有尽所有无别而知的智慧观看的方式有三种。第二，从观看后生起慈悲的方式来说，根据次第有三种：恒常、自性、加持，以及与境相遇而生起。因此有四种：恒常相续的慈悲犹如河流的延续；自性力量的慈悲犹如太阳和光芒；激励和祈祷的慈悲犹如贫穷者向有悲心者乞讨；与境相遇的慈悲犹如看到聪明人行为不正。第三，从生起后利益众生的方式来说，有认为依仗所依而利益众生的，有认为不依仗所依而利益众生的，有认为以法性本体而利益众生的。第一种，比如婆罗门修供奉树，例如，一位成就了明咒的婆罗门，修造并放置了一个珍宝供奉树，即使自己去世，供奉树也能满足后人的愿望。同样，先前在道上积累的资粮的果报，最终依靠佛陀的意，即法身无垢的智慧，对可调伏的众生显现为清净与不清净的化身，从而利益众生。这是印度狮子贤论师和西藏仲唐的祥协饶喇嘛等人的观点。第二种，比如仙人成就诅咒，例如，一位成就了诅咒的仙人，修造并放置了一个诅咒，即使自己去世，在他人看来，他的诅咒也会如期应验。同样，在最终佛陀的境界中，除了法界完全清净之外，即使没有生起由自己相续所摄持的智慧，凭借先前在道上积累资粮和发愿的力量，也能在可调伏者的心识中显现为化身，从而利益众生。这是印度龙树论师和西藏绒宗却吉桑布的观点。第三种，比如如意宝珠，例如，如果擦拭和供奉如意宝珠，就能产生与各自福德相应的需求和愿望。然而，珍
English
The way of seeing with the wisdom that knows all that exists. It is considered that there are three ways of seeing with the wisdom that knows the inseparability of the essence of wisdom or the inseparability of how it is and how much it is. Second, regarding how compassion arises after seeing, according to the order, there are three: constant, nature, blessing, and arising from encountering an object. Therefore, there are four: constant compassion like the flow of a river; compassion of natural power like the sun and its rays; compassion of encouragement and prayer like a poor person begging from a compassionate one; and compassion of encountering an object like seeing a wise person behaving improperly. Third, regarding how to benefit beings after arising, there are those who believe in benefiting beings by relying on a basis, those who believe in benefiting beings without relying on a basis, and those who believe in benefiting beings by the nature of reality itself. The first is like a Brahmin constructing a stupa of offerings. For example, a Brahmin who has accomplished the knowledge mantra constructs and places a precious stupa of offerings, and even if he dies, the stupa of offerings fulfills the wishes of his followers. Similarly, the result of accumulating merit on the path, in the end, relies on the Buddha's intention, the wisdom of the Dharma body free from obscurations, and appears as two forms, pure and impure, to those who can be tamed, and thus benefits beings. This is the view of the Indian teacher Simhabhadra and the Tibetan Zhang Sherab Lama of Drinmtshams, among others. The second is like a sage who has accomplished cursing. For example, a sage who has accomplished cursing constructs and places a curse, and even if he dies, it appears to others that his curse will come to pass as expected. Similarly, in the ultimate state of Buddhahood, even if wisdom gathered by one's own continuum has not arisen, apart from the complete purity of the Dharma realm, by the power of accumulating merit and making aspirations on the path, it can appear as two forms to the minds of those who can be tamed, and thus benefits beings. This is the view of the Indian teacher Nagarjuna and the Tibetan Rongzom Chokyi Zangpo. The third is like a wish-fulfilling jewel. For example, if a wish-fulfilling jewel is cleaned and offered to, it can produce the needs and desires that correspond to one's own merit. However, the precious