Tibetan
གཞི་ཤེས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་དགུ། གསུམ་པ་གཞི་ཤེས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་ལ། མདོ་ལས་བཤད་པའི་འབྲེལ་བཀོད་པ་དང་། དེ་རྒྱན་གྱིས་བཀྲལ་ཚུལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་དག་སྒོམ་ལམ་གྱི་མདོ་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་མཐའ་ལ་མ་ལགས། ཕ་རོལ་གྱི་མཐའ་ལ་གནས་པ་མ་ལགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་ནའང་མི་གནས་སོ། །ཞེས་པས་ནི། སྐབས་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་འཁོར་འདས་བར་གསུམ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ནི་མདོ་དང་རྩ་བ་གཉིས་ཀ་ན་མེད་ཀྱང་འགྲེལ་པས་ཁ་བསྐངས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དེ་ལས་འཕྲོས་ནས། ཇི་སྐད་དུ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། གང་ལ་ལ་ཡུམ་འདི་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བགྱིད་ན་ཤེར་ཕྱིན་འདི་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཡུམ་ལ་རིང་བ་དེ་བཤད་ལ། གསོལ་བ། བྱང་སེམས་རྣམས་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པར་ཡུམ་འདི་ལེགས་པར་བཤད་པ་དང་། མཐར་དབྱུང་བའི་བར་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ། །ཞེས་པས། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་བའི་ཚུལ་བཤད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུས། རབ་འབྱོར་ལ་ཆགས་པ་དང་། མ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་དྲིས་པའི་ལན་དུ། གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་སོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་འབྲས་ཡུམ་ལ་འཇུག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། མ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཆགས་པ་དེའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཆགས་པ་ཕྲ། ཞེས་པའི་འཐད་ཀྱི་མདོར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཆགས་པའོ། །ཞེས་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་ཟབ་བོ། །བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་ཆགས་པ་ཕྲ་མོ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ། །དེ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ལགས་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི། ཆགས་པ་དེའི་གཉེན་པོ་བཤད་དོ། །གོང་དུ་རང་བཞིན་གྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། ཡུམ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའོ། །བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི
Chinese
九种象征基础智的法。 第三，讲述象征基础智的法，分为经部所说的关联安排和以庄严论解释的方式两种。首先，从前面刚讲过的清净禅定道的经部展开，善现（梵文：Subhūti）请问：此母（般若波罗蜜多）不是此岸的边际，也不是彼岸的边际，也不是位于两者之间。这样就表明，第二品所说的般若波罗蜜多不住于轮回、涅槃、中阴三者之间。安住于此的般若波罗蜜多，在经部和根本论中都没有，但由注释补全。从该经部展开，如是，善现请问：如果有人以何种方式认识此母，就会舍弃此般若波罗蜜多？这样就讲述了影像的般若波罗蜜多远离母体。请问：菩萨们对于有执著和无执著，没有差别地善说此母，直至最终的显扬，真是稀有。这样就讲述了菩萨的般若波罗蜜多靠近果母的方式。舍利子问善现，什么是执著和无执著？回答说：如果认为色是空性，就是执著。等等，这就表明了影像的般若波罗蜜多进入果母的相违品。善现说：什么是无执著？答：大菩萨在行持母时，不会认为色是色。等等，这就表明了对于菩萨的般若波罗蜜多的执著的对治品。在“执著微细”的理之经中，从“如果忆念如来就是执著”展开，善现请问：此母甚深。佛开示说：因为一切法自性空。等等，这就成立了微细执著的相违品。 然后，善现请问：一切法的自性不是二，而是一。一切法的自性是什么，那就是非自性。等等，这就讲述了该执著的对治品。前面从自性的般若波罗蜜多甚深展开，善现请问：母难以证悟。佛开示说：那是
English
The Nine Dharmas Representing the Basis of Wisdom. Third, explaining the dharmas that represent the basis of wisdom, there are two aspects: the arrangement of connections as explained in the sutras, and the manner in which it is explained by the Ornament. First, proceeding from the sutra of the pure meditation path just mentioned above, Subhuti inquired: This Mother (Prajnaparamita) is not the edge of this shore, nor is it the state of the far shore, nor does it abide in between the two. This shows that the Prajnaparamita taught in the second section does not abide in the three—samsara, nirvana, and the bardo. The Prajnaparamita that abides there is not found in either the sutra or the root text, but is completed by the commentary. Proceeding from that sutra, as it is said, Subhuti inquired: If someone knows this Mother in what way, will this Prajnaparamita be abandoned? This explains that the Prajnaparamita of the image is far from the Mother. He inquired: It is wonderful that Bodhisattvas, without attachment or non-attachment, explain this Mother well and bring it to the end. This explains how the Prajnaparamita of the Bodhisattva is close to the Fruition Mother. Shariputra asked Subhuti what attachment and non-attachment are. In response, he said: If one conceives of form as emptiness, it is attachment. And so on, this shows that the Prajnaparamita of the image includes the opposing aspects of entering the Fruition Mother. Subhuti said: What is non-attachment? The answer is: When a great Bodhisattva practices the Mother, there is no conception of form as form. And so on, this shows the antidote to the attachment to the Prajnaparamita of the Bodhisattva. In the sutra of reason, "Subtle Attachment," proceeding from "If one thinks of the Tathagata, it is attachment," Subhuti inquired: This Mother is profound. The Buddha replied: Because all dharmas are empty of inherent existence. And so on, this establishes the opposing aspect of subtle attachment. Then, Subhuti inquired: The nature of all dharmas is not two, but one. Whatever is the nature of all dharmas is non-nature. And so on, this explains the antidote to that attachment. Previously, proceeding from the profundity of the Prajnaparamita of inherent existence, Subhuti inquired: The Mother is difficult to realize. The Buddha replied: That is
Tibetan
་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་། མ་ཐོས། མ་ཤེས། རྣམ་པར་མ་ཤེས་སོ། །ཞེས་པས་ནི་རྟོགས་དཀའ་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལས་འཕྲོས་ནས། གསོལ་བ། ཡུམ་འདི་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེར་ཕྱིན་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། བྱང་ཆེན་ཡུམ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི། བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་དེ་ལ་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་དོན་ལ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། སྐབས་གཉིས་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་བ་རྣམ་བདུན་གྱི་མདོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་པ་ལས་འཕྲོས་ནས། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དེར་ཤེས་པའི་ཚད་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་གཟུགས་བདག་ཅེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། ཅེས་སོགས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དེའི་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཅན་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས། འདོད་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཡི་གེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ནི། གཞི་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བའི་མཐོང་ལམ་དེ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དོན་ལ་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེར་ཕྱིན་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་དེ་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཙོ་བོའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ཉིད་ངོས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་ཚུལ་ནི་མི་འདྲ་སྟེ། སྐབས་གཉིས་པར་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་ངེས་པ་འདྲེན་ཚུལ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་ལ། འདིར་ནི་ཉན་རང་གི་ ལམ་ལ་ཤེས་མཐོང་གིས་བལྟས་ནས་འདའ་བར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆ་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་མཚམས་སུ། རབ་འབྱོར་ཡུམ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། མི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཞེས་སོགས་དང་། ཡུམ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཞེས་སོགས་དང་། ཡུམ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟེར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན། ཞེས་སོགས་མདོ་ཚན་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་དོན་བསྡུས་པའི་མདོ་ཡིན་ལ། དེའི་དོན་འཆད་པ་ནི། དེ་ལྟར་འདི་དང་ཡང་འདི་དང་། །
Chinese
谁也没有看见，没有听见，没有知晓，完全没有知晓。这样说是难以理解的。由此引申，祈请道：此母是不可思议的。这样说的是不可思议。这样，从宣说两种般若波罗蜜多的差别引申，善现祈请道：大乘之母应如何行持？世尊开示道：在行持彼彼之时，若不行持于色，则行持于彼。等等，这些是宣说了从基智的阶段所开示的加行。这实际上是道智的加行，因为是进入第二品般若波罗蜜多的加行之故。在七种显现经中，宣说一切法如幻，由此引申，帝释天问善现，在那里知晓的程度如何？回答说： कौशिका (梵文天城体：कौशिक，梵文罗马拟音：kauśika，汉语字面意思：憍尸迦)在行持彼彼之时，不以色为傲慢之心，不以色对色，以色为我而生傲慢之心。等等，这些是宣说了该加行的等性之名的执着的差别。然后，以佛陀的加持力，欲界色界的诸天众，以贤劫千佛的文字，以这般若波罗蜜多来显示，心将能见到。等等，这些是显示了从基智的阶段所产生的见道。这实际上是道智的般若波罗蜜多，因为是认定了从该加行中真实产生的最主要的般若波罗蜜多之故。开示的方式不同，在第二品中，是从以确定法性之方式，以利益等的方式来宣说，而这里是从声闻独觉的道路上，以智慧之眼观看而度过者的角度来开示，这是差别。这样，在第三品结束时，善现说：此母不获得任何法，也不使不获得。等等，此母不从欲界度过，也不使安住。等等，此母不施与诸佛之法，也不夺取。等等，所说的这三个经文，是第一品到第三品意义的总结之经，而解释其意义是：如此这般，以及如此这般。
English
No one has seen, no one has heard, no one has known, completely unknown. This says it is difficult to understand. From this, it is extended, praying: This mother is inconceivable. This says the inconceivable. Thus, from explaining the difference between the two Prajnaparamitas, it is extended, Subhuti prays: How should the Great Vehicle Mother be practiced? The Buddha taught: When practicing that, if you do not practice on form, then you practice on that. Etc., these are the practices taught from the stage of the basis of knowledge. This is actually the practice of the path of knowledge, because it is the practice of entering the second chapter of Prajnaparamita. In the Sutra of Seven Appearances, it is said that all dharmas are like illusions, from which it is extended, Indra asks Subhuti, what is the extent of knowledge there? The answer is: Kausika, when practicing that, does not make form an arrogant mind, does not use form to form, and does not make form the self and give rise to an arrogant mind. Etc., these are the differences in the grasping of the equality of that practice. Then, by the power of the Buddha, the gods of the desire realm and the form realm, with the words of the thousand Buddhas of the Good Kalpa, will be able to see this Prajnaparamita with their minds. Etc., these are the teachings of the path of seeing arising from the stage of the basis of knowledge. This is actually the Prajnaparamita of the path of knowledge, because it is the identification of the most important Prajnaparamita that actually arises from that practice. The way of teaching is different, in the second chapter, it is taught from the way of determining the nature of dharma, with benefits, etc., while here it is taught from the perspective of those who pass through the path of the Hearers and Solitary Realizers with the eye of wisdom, which is the difference. Thus, at the end of the third chapter, Subhuti said: This mother does not obtain any dharma, nor does she cause it not to be obtained. Etc., this mother does not pass through the desire realm, nor does she cause it to abide. Etc., this mother does not give the dharmas of the Buddhas, nor does she take them away. Etc., these three sutras are the summary of the meaning of the first to third chapters, and the explanation of their meaning is: Thus and so, and thus and so.