Tibetan
དོམས་པ་དང་བཅུའོ། །རྟོགས་དཀའ་བ་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། གདམས་ངག་གི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པས་སྒོམ་བྱུང་གི་ཐོག་མ་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་འབྱུང་བས་དེ་བསྟན། དེ་ཐོབ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རིགས་ངེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་རིགས་བསྟན། ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པ་དེ་རྟེན་ཆོས་དབྱིངས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་སམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐེག་ཆེན་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན། དངོས་ཀྱི་དམིགས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་དེའི་ཆེད་ དུ་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ནི་ཆེན་པོ་གསུམ་མོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་བསྟན། གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་དེ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཡང་ངེས་འབྱེད་ཡན་ལག་ཁོ་ནར་ངེས་སམ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་བཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྒྲུབ་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་ལས་དཔགས་ཏེ་གོ་བའི་ཕྱིར་མ་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་སོ་སོའི་དོན་བཤད་པ་ལ་བཅུ་ལས། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། ལུས་རྟེན། བསམ་པའི་རྟེན། བརྟེན་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤོང་གཉིས། དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ཁམས་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་ནི་རང་སྟོབས་དང་གཞན་སྟོབས་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དངོས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ལ་དངོས་སུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་པོ་མངོན་གྱུར་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དངོས་སུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། གཟུགས་མེད་ཁམས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་དམིགས་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བས་གཞན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བ་མཐོང་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་འདོད་ཀྱི་བློ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་རྟེན་ལ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དེ། དྲིན་ལན་བསབ་པ་ལས། སྟོན་པ་སྔོན་དམྱལ་བའི་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པའི་གྱད་དུ་འཁྲུངས་པའི་ཚེ། གྲོགས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ་དང་། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པའི་མདོ་ལས་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་གིས་ཡི་དྭགས་མང་པོ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་བཀོད་པར་བཤད་པ་དང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མ
Chinese
第十。 对于难以理解的，分别解说僧伽宝，并通过修持口诀之义，生起修所生之初，即决择支，故而宣说。获得此后，成为大乘种姓决定的所依，故而宣说种姓。大乘修持如同依赖法界一般，是否所缘也仅仅缘于此？为了遣除此疑惑，宣说一切法皆是大乘修持的所缘。如果实际所缘是这样，那么，其本身是否也是为此目的而作的所缘呢？对于此，为了宣说“那是三大”，故而宣说目的。如果具备这三种差别的修持也仅仅决定为决择支吗？对于此疑惑，通过加行、见道、修道和差别道之分，有四种。为了知晓这一点，故而宣说四种修持。其余事物，通过剩余的表示的偈颂，从此意义推测而理解，故而不广说。第二，在分别解说意义方面有十个，第一是发心，身体所依，意念所依，所依发心三者。第一者，有实际和遣除疑惑两种。第一，无意识和无色界众生除外，其余有情皆能以自力和他力，以各自的方式，作为实际生起大乘发心的所依。其中，前者不能实际生起，因为意的明了显现的识不是持续存在的。后者不能实际生起，因为无色界众生不能互为所缘，因此不能见到其他众生被痛苦折磨，从而实际生起想要脱离痛苦的意念。三恶趣的所依能实际生起，如《报恩经》中说，导师往昔转生为地狱的运车巨人的时候，对朋友生起慈悲心而发菩提心。以及《宝积经》中说，圣观自在将许多饿鬼安置于见真谛。以及龙王海所请问的
English
The tenth. Regarding the difficult to understand, the Sangha Jewel is explained separately, and by practicing the meaning of the instructions, the first arising from meditation, namely the decisive branch, is shown. After obtaining this, it becomes the basis for determining the Mahayana lineage, hence the lineage is shown. Just as the Mahayana practice relies solely on the Dharmadhatu, is the object of focus also solely focused on that? To dispel this doubt, it is shown that all dharmas are the object of focus for Mahayana practice. If the actual object of focus is like that, then is it also the object of focus made for that purpose? Regarding this, in order to explain "That is the three great things," the purpose is shown. If the practice that possesses these three distinctions is also determined only as the decisive branch? Regarding this doubt, through the division of application, seeing, meditation, and the path of distinction, there are four. In order to know this, the four practices are shown. The remaining things are not elaborated because they are understood by inferring from the meaning of the remaining verses that express them. Second, in explaining the meaning separately, there are ten. First, in generating the mind of enlightenment, there are three: the physical basis, the mental basis, and the mind generation that relies on them. In the first, there are two: the actual and the dispelling of doubts. First, beings other than those without consciousness and those in the formless realm are suitable as a basis for actually generating the Mahayana mind of enlightenment, through their own power and the power of others, in various ways. Among these, the former cannot actually arise, because the clear manifestation of the mind's consciousness is not continuous. The latter cannot actually arise, because beings in the formless realm cannot be objects of focus for each other, and therefore cannot see other beings tormented by suffering, and thus the thought of wanting to be free from suffering does not actually arise. The basis of the three lower realms can actually arise, as it is said in the Sutra of Repaying Kindness that when the teacher was born as a giant who drove the chariot of hell in the past, he generated compassion for his friend and generated the mind of enlightenment. And in the Jewel Heap Sutra, it is said that the noble Avalokiteshvara placed many pretas in seeing the truth. And in the Sutra Requested by the Dragon King Ocean,
Tibetan
དོ་ལས། ཀླུ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལྷ་མིའི་རྟེན་ལ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་རུང་སྟེ། མདོ་ལས། དེ་ཚེ་ལྷ་མི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ལམ་སྒྲོན་ལས། སོ་སོར་ཐར་པ་ རིགས་བདུན་གྱི། །རྟག་ཏུ་སྡོམ་གཞན་ལྡན་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡི། །སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པས་ངན་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པའི་ལུགས་སེམས་ཙམ་ལུགས་སུ་གྲགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་རྟེན་ཙམ་ལ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྐྱེན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་རིགས་སད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་འདོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ནི་བསམ་པའི་རྟེན་དུ་དགོས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བློ་ངང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་དང་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང་། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལའང་དད་བྱེད་པ། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལ་དད་གྱུར་ན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན། བསླབ་བྱ། ཕན་ཡོན་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ། མཚན་གཞི། མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ། ས་མཚམས་དང་བཞི། དང་པོ་ནི། སེམས་སེམས་བྱུང་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཙོ་སེམས། དེ་ལ་ཡང་ཚོགས་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས། དེ་ལ་ཡང་རིགས་དུ་མ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་། གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ལ་འདོད་དེ། ཉི་ཁྲི་སྣང་བ་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མྱོང་བ་ཐོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐར་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་གཙོ་བོ་རྣམ་རིག་གོ ། གསུམ་པ་ལ། མཚན་གཞིའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཕྲ་རགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། ཆོ་གའི་ སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། སེམས་བསྐྱེད་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ། དཔེ
Chinese
此外，由于经中说有两万一千个龙族发起了无上菩提心，因此可以真实地投生于天人之中。经中说：“那时，成千上万的天人，都发起了无上菩提心。” 第二，如《道次第灯论》中所说：“具有七种别解脱，恒常具有其他律仪者，才有菩萨律仪的资格，否则没有。”如果有人说，恶趣等众生的相续中，实际上不可能生起大乘菩提心，那么这没有过失。因为这是指广行派，即仅指心识派所说的菩提心律仪的所依。第二，因缘是大乘种姓觉醒的力量，想要消除众生痛苦的慈悲心，以及对佛子行为的信心，是作为意乐的所依。如果有了这些，自然会生起为了利益他人而想要获得菩提的意乐。如《宝炬陀罗尼经》中所说：“如果对佛和佛法有信心，并且对佛子的行为也有信心，如果对无上菩提有信心，那么贤善的人们就会生起菩提心。”第三，分为菩提心的自性、学处、利益三部分。第一部分分为体性、定义、分类、界限四部分。第一，在心和心所中，主要是心。在八识聚中，是意识。在各种意识中，是通达空性的智慧所摄持，并且缘于为了利益他人而证得圆满菩提的意识，被认为是善。如《二万颂光明经》中所说：“所谓发菩提心，心就是识，就是了别。什么是识呢？就是意识，缘于一切白法，因为一切白法都存在于意识中。”第二，以体验成熟的方式缘于为了利益他人而证得圆满菩提的大乘解脱道的体性，是主要的识。第三，从体性的角度分类，从粗细的角度分类，从仪轨的角度分类，从发心方式的角度分类，以及譬喻。
English
Furthermore, since it is said in the sutras that twenty-one thousand nagas generated the supreme bodhicitta, it is possible to be actually born among gods and humans. As the sutra says, "At that time, thousands upon thousands of gods and humans generated the supreme bodhicitta." Secondly, as stated in the "Lamp for the Path," "Those who possess the seven types of individual liberation, and constantly possess other vows, are qualified for the bodhisattva vows, but not otherwise." If someone says that it is not appropriate for the Mahayana bodhicitta to actually arise in the minds of beings in the lower realms, etc., there is no fault in that. This refers to the vast conduct school, that is, it only refers to the basis for the bodhicitta vows as stated in the Mind-Only school. Secondly, the condition is the power of awakening the Mahayana lineage, the compassion that desires to eliminate the suffering of sentient beings, and the faith that focuses on the actions of the Buddha's sons, which are necessary as the basis for intention. If these are present, the mind that desires to attain enlightenment for the benefit of others will naturally arise. As the "Jewel Torch Sutra" says, "If one has faith in the Buddha and the Buddha's teachings, and also has faith in the actions of the Buddha's sons, if one has faith in the unsurpassed enlightenment, then virtuous people will generate bodhicitta." Thirdly, it is divided into three parts: the nature of bodhicitta, the precepts, and the benefits. The first part is divided into four parts: the entity, the definition, the classification, and the boundaries. First, among mind and mental factors, the main one is mind. Among the eight aggregates of consciousness, it is the consciousness of mind. Among the various types of consciousness, it is the consciousness of mind that is grasped by the wisdom that realizes emptiness, and that focuses on attaining perfect enlightenment for the benefit of others, which is considered virtuous. As the "Twenty Thousand Verses of Light" says, "The so-called generating bodhicitta, mind is consciousness, is discernment. What is consciousness? It is the consciousness of mind, which focuses on all white dharmas, because all white dharmas exist in consciousness." Secondly, the nature of the Mahayana path of liberation that focuses on attaining perfect enlightenment for the benefit of others in a way that experience matures, is the main consciousness. Thirdly, classification from the perspective of the entity, classification from the perspective of subtle and coarse, classification from the perspective of ritual, classification from the perspective of how bodhicitta is generated, and analogies.