Tibetan
གདམས་ངག་མཛོད་པོད་བཅུ་བཞི་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གཅོད་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་ཟག་མེད་སྦྲང་རྩི། གདམས་ངག་མཛོད་པོད་བཅུ་བཞི་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གཅོད་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་ཟག་མེད་སྦྲང་རྩི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གཅོད་ཀྱི་གཞུང་འགྲེལ་ཟག་མེད་སྦྲང་རྩི་ཞེས་བྱ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་གུ་ར་ཝེ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག །གཅོད་ཀྱི་གཞུང་ཉུང་དུ་འགྲེལ་བ་ཟག་མེད་སྦྲང་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གསུང་གི་མངའ་བདག་འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁྱེན་གཟིགས་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲིབ་གཉིས་གཟའ་ལས་གྲོལ། །ཐུགས་རྗེའི་འོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་མཐའ་ལ་ཁྱབ། །འཕྲིན་ལས་ཚ་ཟེར་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་སྐེམ། །མ་རིག་མུན་སེལ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་དང༌། །ནམ་མཁའི་ནོར་བུ་བཀའ་བརྒྱུད་རིན་ཆེན་ལ། །སྲིད་པའི་འདམ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །དད་པའི་འདབ་སྟོང་རབ་ཏུ་རྒྱས་བྱས་ཏེ། །དགའ་མགུ་རངས་པའི་ཟེའུ་འབྲུ་མངོན་ཕྱུང་ནས། །ཟག་མེད་སྦྲང་རྩིའི་དགའ་སྟོན་འགྱེད་བྱ་ཡི། །དོན་གཉེར་དད་བརྩོན་འདབ་གཤོག་མི་དམན་ཅིང༌། །ཕ་རོལ་ཕྱན་པའི་རྐང་དྲུག་ལྡན་པ་རྣམས། །གཞུང་དོན་བཅུད་འདིས་གྱ་ནོམ་ཚིམ་པར་གྱིས། ༈ །དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་རྩིས་འགོ་ལྔས་འཆད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། །སློབ་དཔོན་གང་གིས་མཛད་པ་ནི། ལྷག་པའི་ལྷ་ འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཤིང༌། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་དང་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་གཉིས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ལུང་རིག་ལ་མཁས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་མངའ་བ་སྟེ་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པ་བྲམ་ཟེ་ཨཱརྻ་དེ་ཝ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་མཛད་དོ།། ༈ །།གཉིས་པ། ཕྱོགས་གང་དུ་རྟོགས་ཤིང་བཀའ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་མཛད་པ་ནི། །སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ། །དེ་ལའང་མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀའི་མཐར་ཐུག་གི་གོ་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། །མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཅིང༌། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཀའ་བར་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མདོ། སྲས་ཡུམ་བཅུ་བདུན་ལ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཛད་དོ།། ༈ །།གསུམ་པ། དགོས་པ་གང་གི་ཆེད་དུ་མཛད་ན། བློ་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས། རང་གཞན་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉམས་སུ་ལེན་འདོད་པ་ལ། ཚེ་ཐུང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བས་ཡུམ་གྱི་དོན་རྟོགས་མི་ནུས་ཤིང༌། ཡུམ་གྱི་ སྦས་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བསླབས་ཀྱང་དོན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་དཀའ་བས། དེ་དག་གི་ཚེགས་ཆུང་དུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་མཛད་དོ། །དབང་འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་རྗེས་སུ་བཟུང་བས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ཤེས་པ་དང༌། །བྱིན་རླབས་ཀྱི་བཀའ་བབ་ཡོད་པས་དོན་དེ་རྟོགས་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའོ།། ༈ །།བཞི་པ། མཚན་ཅི་ལས་བཏགས་ན། དོན་དང༌། དཔེ་དང༌། གཞུང་ཚད་དང༌། གང་ཟག་དང༌། གནས་དང༌། དུས་དང༌། བྱེད་ལས་ལ་མཚན་དུ་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། འདི་དོན་ལས་མཚན་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། བརྗོད་བྱའི་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། རྗོད་བྱེད་གཞུང་འདིས་སྟོན་པའོ།། ༈ །།ལྔ་པ། དབུ་ཞབས་སུ་དོན་དུ་ཞིག་གིས་སྟོན་ན། བསྡུས་པའི་དོན་གསུམ་སྟེ། །ཀླད་ཀྱི་དོན་དང༌། གཞུང་གི་དོན་དང༌། མཇུག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། མཚན་སྨོས་པ། མཆོད་པར་བརྗོད་པ། བཤད་པར་དམ་བཅའ་བའོ། །དེ་ལ་མཚན་བསྒྱུར་བ་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྻ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ། ཨུ་པ་དེ་ཤ་ན་མ། བོད་སྐད་དུ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་ཞེས་བྱ་བའོ། དེ་བཤད་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་ས་ལས་འཕགས་པས་ན༌། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གསལ་སྣང་ཐོབ་པ་ནི་དོན་དམ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་པྲཛྙཱའོ། སྟོང་པ་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་ལམ་གྱི་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་མཐར་མ་ལྷུང་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་པཱ་ར་མི་ཏའོ། དོན་དེ་རྟོགས་པའི་ཐབས་བྱ་སླ་ལ་ཚེགས་ཆུང་དུས་ཉེ་བར་ཕན་འདོགས་པ་ནི་མན་ངག་སྟེ། ཨུ་པ་དེ་ཤའོ། །གཞུང་འདི་ཡི་མིང་སྟེ་སྐད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ན་མའོ། །ཞར་བྱུང་ལོ་པཎ་གྱི་ཕྱག་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཞེས་པ་སྟེ། ཡུམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་བསོད་ནམས་བསགས་པ། བསམ་པའི་དོན་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའོ།། ༈ །།གཉིས་པ་མཆོད་པར་བརྗོད་པ་ནི། རྟོགས་པའི་ཉི་ཟླས་མ་རིག་ལོག་རྟོག་བཅོམ། །ཐུགས་རྗེའི་རླན་གྱིས་འགྲོ་རྣམས་སྨིན་མཛད་པ། །དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ལ། །ལུས་དང་ངག་ཡིད་དང་ཞིང་མོས་པས་འདུད། །གང་གིས་བདུད་ན་གཞུང་འདི་རྩོམ་མོས་སོ། །གང་ལ་འདུད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རང་རྒྱུད་ལ་བཞུགས་པ་དེ། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུ་དང༌། །དེའི་མཐུས་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཤེས་སྒྲིབ་དང༌། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་གི་ཉོན་སྒྲིབ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་རང་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། །མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྩེ་བའི་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཆར་འབབ་པས་རྩི་ཐོག་སྨིན་པ་ལྟ་བུ། གཞན་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་ལའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་འདུད་ན་བཅོས་མིན་གྱི་དད་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དང་ཞིང་མོས་པས་སོ། །དགོས་པ་གང་གི་ཆེད་དུ་འདུད་ན། འཇམ་དཔལ་རྩ་བའི་བླ་མ་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་གཉིས་ཀ་ཡིན་པས། དེ་ལ་འདུད་ན་དོན་གཉིས་འབད་མེད་དུ་འགྲུབ་པས་སོ།། ༈ །།གསུམ་པ་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ནི། བརྗོད་བྱའི་སྙིང་པོ་རྩ་བ་དང་བྲལ་བ། གཉིས་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་དོན། །རྟག་ཆད་ལ་སོགས་དམིགས་པའི་མཐའ་གྲོལ་བ། །ཅི་ནུས་པར་ནི་འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་བཤད། གང་གིས་བཤད་ན། འཕགས་པ་ལྷས་སོ། །གང་བཤད་ན། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སམ། སྡེ་སྣོད་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་གྱི་བརྗོད་བྱའི་སྙིང་པོ་མཐར་ཐུག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་རྩ་བ་བདག་འཛིན་དང་བྲལ་ཞིང༌། གཉིས་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་རྟོག་སྐྱེ་མེད་དུ་སྟོན་པའི་དོན་དེའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཤད་ན་ཚིག་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐའ་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཅེས་པ་ལྟར་རོ། དགོས་པ་གང་གི་ཆེད་དུ་བཤད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཅི་ནུས་ཀྱི་གཞན་ནོན་བྱ་བ་ཡིན་པས། འདི་ཡང་འགྲོ་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་དུའོ། །དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གཞུང་དང༌། ལམ་དང༌། དོན་གསུམ་ལ། ཕྱི་མ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། །དེ་དོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས། དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་དང༌། དེ་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དེ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་དེ
Chinese
窍诀宝藏第十四函。般若波罗蜜多窍诀断行论疏无漏蜂蜜。
English
Damngak Dzö, Volume Fourteen. Instructions on the Prajñāpāramitā, A Commentary on the Chö Text, Nectar Without Leakage.
Chinese
欲求学者，因寿命短促且精进不足，故不能领悟般若之义；纵如《现观庄严论》般教导，亦难于心中生起实义。故为使彼等以较少辛劳而悟解般若波罗蜜多之义，故造此论。蒙文殊语狮子摄受，故知晓如是方便，且具加持力，故能领悟此义。 第四，因何命名？以义、譬喻、经量、补特伽罗、处所、时间、事业等命名者甚多，此论乃以义命名。所诠之义为般若波罗蜜多，能诠之论即此。 第五，首尾以何义示之？以三种总摄之义示之，即首义、论义、尾义。初义有三：标名、礼敬、立誓宣说。 标名者，梵语为：Arya Prajna Paramita Upadesha Nama。藏语为：འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་ཞེས་བྱ་བའོ།（圣般若波罗蜜多教授论）。解释之，超越三界之地，于各自自证智之法界中，获得明现者，乃证悟胜义之智慧，即般若。不堕空性与大悲双运之道之有寂二边者，乃波罗蜜多。易于修持且于短时内饶益者，乃教授。此论之名，即名为Nama。 顺便一提，译师之礼敬为：礼敬一切佛及菩萨。即对至尊之母般若波罗蜜多积累福德，所思之义如意成就。 第二，礼敬者： 以证悟之日月，摧破无明邪见； 以慈悲之润泽，成熟一切众生； 二利究竟之语狮子， 身语意及信敬而顶礼。 以何因顶礼？因欲造此论故。向谁顶礼？向法身顶礼，法身非造作且任运成就，安住于自心相续中。自证智之光明。
English
Those who desire to learn, but due to short lifespan and lack of diligence, cannot comprehend the meaning of Prajna; even if taught like the Ornament for Clear Realization, it is difficult for the meaning to arise in their minds. Therefore, to enable them to understand the meaning of the Prajna Paramita with less effort, this treatise is composed. Being embraced by Manjushri, the Lion of Speech, one knows such means and possesses the blessing, thus being able to comprehend this meaning. Fourth, why is it named? There are many names based on meaning, metaphor, scripture quantity, individual, place, time, and activity, etc. This treatise is named based on meaning. The meaning to be expressed is the Prajna Paramita, and the treatise that expresses it is this one. Fifth, what meaning does the beginning and end indicate? It indicates three summarized meanings: the meaning of the beginning, the meaning of the treatise, and the meaning of the end. The initial meaning has three aspects: stating the name, paying homage, and vowing to explain. Stating the name: In Sanskrit, it is Arya Prajna Paramita Upadesha Nama. In Tibetan: འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་ཞེས་བྱ་བའོ། (Noble Instruction on the Perfection of Wisdom). Explaining it, surpassing the realms of the three worlds, obtaining clarity in the Dharmadhatu of one's own self-aware wisdom is the wisdom that realizes ultimate truth, which is Prajna. Not falling into the extremes of existence and non-existence on the path of the union of emptiness and compassion is Paramita. Easily practiced and beneficial in a short time is Upadesha. The name of this treatise is Nama. Incidentally, the translator's homage is: Homage to all Buddhas and Bodhisattvas. That is, accumulating merit towards the supreme mother, Prajna Paramita, so that the desired meaning is accomplished as wished. Second, paying homage: With the sun and moon of realization, destroying ignorance and wrong views; With the moisture of compassion, ripening all beings; To the Lion of Speech who has perfected the two benefits, I bow with body, speech, mind, and faith. Why pay homage? Because one wishes to compose this treatise. To whom do we bow? We bow to the Dharmakaya, which is uncreated and spontaneously accomplished, residing in one's own mindstream. The light of self-aware wisdom.
Chinese
如日月般的证悟，凭借其力量，消除了无明的习气、所知障，以及遍计的邪分别的烦恼障，圆满了自利的功德。如降雨般施予智慧的妙用、慈悲的恩泽，使草木成熟。具足利他功德的是文殊语狮子。如何顶礼呢？由无伪的信心所引发，以身语意三门和信解。为何顶礼呢？因为文殊是根本上师和本尊，向其顶礼，二利无需勤作即可成就。༈。第三是立誓宣说：所说之精髓远离根本，无二智慧波罗蜜多的意义，从断常等执着的边解脱，尽己所能为利有情而宣说。谁宣说呢？圣天菩萨。说什么呢？能诠的十二部经，或三藏珍宝的所说精髓究竟是般若波罗蜜多，远离轮回的根本我执，显示二取之错觉无生的意义。如何宣说呢？词义不颠倒，超越八边的执着境，即：凡是依缘而生者，无灭亦无生，不断亦不常，不来亦不去，非异非一义，寂灭诸戏论，是诸佛所说，我向彼顶礼。如是等等。为何宣说呢？从初发心的菩萨开始，尽己所能地利益他人，因此也是为了利益有情。其中，般若波罗蜜多有经、道、果三种。后者是佛陀的无二智慧，是所要成就的果位。因为那是般若波罗蜜多的意义，所以能成办的道和能诠释的经，也用般若波罗蜜多的名号来表达。如学方象论师所说：智慧度与智慧无二别，彼智慧即是如来，是所应成办之义。
English
The realization is like the sun and moon, and through its power, it eliminates the habitual tendencies of ignorance, the obscurations of knowledge, and the afflictive obscurations of the perverted thoughts of complete imputation, perfecting the qualities of self-benefit. Like rain falling, bestowing the wonders of wisdom and the grace of compassion, causing plants to ripen. Possessing the qualities of benefiting others is Manjushri, the Lion of Speech. How to prostrate? Aroused by unfeigned faith, with body, speech, and mind, and with faith and understanding. Why prostrate? Because Manjushri is both the root guru and the yidam deity, prostrating to him, the two benefits are achieved effortlessly. ༈. Third is the vow to explain: The essence of what is to be said is free from the root, the meaning of non-dual wisdom, the perfection of wisdom, liberated from the extremes of clinging to permanence and annihilation, etc., and explained to benefit sentient beings as much as possible. Who explains? Arya Deva. What is explained? The twelve branches of the scriptures that express it, or the ultimate essence of the three precious collections of scriptures is the Perfection of Wisdom, which is free from the root of samsara, self-grasping, and reveals the meaning of the unborn nature of the illusion of dualistic grasping. How to explain? The words and meanings are not reversed, surpassing the object of the eight extremes of clinging, that is: Whatever arises dependently, has no cessation and no birth, is neither permanent nor impermanent, neither coming nor going, neither different nor the same in meaning, the pacification of all elaborations, is what the Buddhas say, I prostrate to that. And so on. Why explain? Starting from the first Bodhisattva, benefiting others as much as possible, so this is also for the benefit of sentient beings. Among them, the Perfection of Wisdom has three aspects: scripture, path, and fruit. The latter is the non-dual wisdom of the Buddha, which is the fruit to be achieved. Because that is the meaning of the Perfection of Wisdom, the path that accomplishes it and the scripture that explains it are also expressed by the name of the Perfection of Wisdom. As the teacher Dignāga said: The Perfection of Wisdom and wisdom are not different, that wisdom is the Tathagata, it is the meaning to be accomplished.