Tibetan
གདམས་ངག་མཛོད་པོད་བཅུ་པ། སྔོན་འགྲོའི་ཟིན་བྲིས། གདམས་ངག་མཛོད་པོད་བཅུ་པ། སྔོན་འགྲོའི་ཟིན་བྲིས། སྔོན་འགྲོའི་ཟིན་བྲིས་བཞུགས་སོ།། །། དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དམ་པའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྔོན་འགྲོ་ལ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལས། ཐུན་མོང་ལ། དལ་འབྱོར་རྙེད་པ་དཀའ་བ། འཆི་བ་མི་རྟག་པ། ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྒོམ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས། གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས། དཔེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བཞི་ལས། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ལས། འབྲས་བུ་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་འཁོར་བཅས་སྤོང་བའི་སེམས་པ་སྟེ། སྤོང་བའི་སེམས་ནི་ཐོབ་པ་ལས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་བཤད། ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྤོང་མཁན་ཆེས་ཉུང་བས་འབྲས་བུ་མི་ལུས་རྙེད་པར་དཀའ་བའོ། །དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་གྱིས། དལ་འབྱོར་མི་ལུས་མི་དཀོན་དུ། །ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བའི་མི་རེ་ཉུང་། ཞེས་གསུངས་སོ། །ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། དལ་བ་བརྒྱད་ཚང་བ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། མི་ ཁོམས་པའི་གནས་བརྒྱད་དུ་སྐྱེ་བ་ཆེས་སླ་བས་སོ། །དེ་ཡང་མི་ཁོམས་པ་བརྒྱད་ནི། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། །ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། ཅེས་པའི་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་བ་དང་། ཀླ་ཀློ་སྟེ་གྲུབ་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟག་གཟིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མཐའ་འཁོབ་པ་རྣམས་ནི་མིའི་གཟུགས་སུ་སྣང་ཡང་། དུད་འགྲོ་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། ལྷ་ནི་བག་མེད་པས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་མུན་པའི་བསྐལ་པ་དང་། གླིང་བར་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པ་སྟོན་པའི་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ལེགས་ཉེས་མི་ཤེས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་མི་ཁོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་དབུས་སུ་མིར་སྐྱེས་ཤིང་། །དབང་པོ་ ཚང་ཞིང་ཆོས་ལ་དད། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་མཐའ་རུ་ཕྱིན། །འདི་ལྔ་རང་གི་འབྱོར་པ་ཡིན། ཡུལ་གྱི་དབུས་སས་བརྩིས་པ་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ། ཆོས་ཀྱིས་བརྩིས་པ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དག་
Chinese
《窍诀藏》第十函，前行笔记。 《窍诀藏》第十函。 前行笔记。 前行笔记完毕。 顶礼尊贵上师莲足。前行分共同与不共同两种，共同前行有四：暇满难得、死亡无常、业果、轮回过患。初，暇满难得又分四种：从因的角度、从本体的角度、从数量的角度、从比喻的角度说明难得。从因的角度说明难得：因是守护戒律，果是获得人身。戒律是舍弃所有十不善业的心。经中说：舍弃之心胜于获得，是为波罗蜜多。因此，能舍弃者极少，故人身难得。如杰尊所说：暇满人身虽不难，守护戒律人稀少。从本体的角度说明难得：八暇圆满难得，因为极易生于八无暇之处。所谓八无暇是：地狱饿鬼与旁生，边鄙长寿天与邪见，无佛及喑哑，是为八无暇。地狱饿鬼旁生三者为痛苦所逼。边鄙，从教派来说，指虎豹等；从地域来说，指边地，虽现人相，却如旁生般不知取舍。天人因放逸。邪见者，心念颠倒。无佛之世，如暗劫，生于洲间，不见导师。喑哑者，意根不全，不知善恶，故无暇听闻正法。获得圆满亦难得，生于国土中央，诸根具足且信法，业际不颠倒，趋向解脱。此五为自圆满。国土中央，从地域上说，指印度金刚座等地；从佛法上说，指导师教法清净之地。
English
The Tenth Volume of Instructions Treasury, Preliminary Notes. The Tenth Volume of Instructions Treasury. Preliminary Notes. Here begin the Preliminary Notes. I prostrate to the feet of the glorious and venerable Lama. The preliminaries are of two types: common and uncommon. The common preliminaries are four: the difficulty of obtaining leisure and endowment, impermanence of death, karma and its results, and contemplating the faults of samsara. First, the difficulty of obtaining leisure and endowment is explained in four ways: from the perspective of the cause, from the perspective of the essence, from the perspective of the number, and from the perspective of the example. The difficulty of obtaining it from the perspective of the cause is that the cause is guarding moral conduct, and the result is obtaining a human body. Moral conduct is the mind that abandons the ten non-virtuous actions along with their retinue. It is said that the mind of abandonment is superior to attainment; it is taught as the perfection of moral conduct. Since those who abandon are very few, the result, a human body, is difficult to obtain. As Jetsun said: "Although a leisured and endowed human body is not rare, few are those who guard moral conduct." The difficulty of obtaining it from the perspective of the essence is that it is difficult to obtain the complete eight leisures because it is very easy to be born in the eight states of un-leisure. The eight un-leisures are: "Hell beings, hungry ghosts, and animals, barbarians, long-lived gods, and those with wrong views, those in worlds devoid of Buddhas, and the mute—these are the eight un-leisures." The three, hell beings, hungry ghosts, and animals, are tormented by suffering. Barbarians, from the perspective of philosophical systems, refer to the Tigris people and others. From the perspective of places, they refer to those in remote areas who, although appearing in human form, do not know what to do and what not to do, like animals. Gods are heedless. Those with wrong views have minds that have become perverted. Worlds devoid of Buddhas are like dark aeons, and those born in intermediate continents lack the appearance of a teacher. The mute lack complete mental faculties and do not know good from bad, so they are said to be without leisure to hear the holy Dharma. It is also difficult to obtain endowment: being born as a human in the center of the country, having complete faculties, having faith in the Dharma, not having reversed karmic actions, and going towards liberation. These five are one's own endowments. The center of the country, from the perspective of place, refers to places like Bodh Gaya in India. From the perspective of Dharma, it refers to a place where the teacher's doctrine is completely pure.
Tibetan
པ་གང་དུ་ཡོད་པ། འདི་དང་ཕྱི་མར་མིར་སྐྱེས་པ། དབང་པོ་སྒོ་དྲུག་ཚང་བ། ཆོས་ལ་དད་པ། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་གང་ཡང་རུང་བ་མ་བྱས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དེས་ཆོས་གསུངས། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་རྗེས་འཇུག །གཞན་གྱི་ཕྱིར་ན་དེ་སྙིང་རྗེ་བ། །འདི་ལྔ་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ། དེས་ཆོས་གསུངས་པ། བསྟན་པ་གནས་པ། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ། ཆོས་བྱེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་མི་ལུས་ལ། རྙེད་པར་དཀའ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཆོས་མཐུན་དུ་ཡོད་པས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རང་གི་མ་མ་བྱས་པ་མེད་ལ། དེ་རེ་རེས་མ་བྱས་པའི་གྲངས་ཀྱང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མ་ཡི་ཐུག་མཐའ་རྒྱ་ཤུག་ཚི་གུ་ཙམ། རིལ་བུར་བྱས་ཀྱང་ས་ཡིས་ལངས་མི་འགྱུར། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བླངས་ཀྱང་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་ཐོབ་པ་ད་རེས་ཙམ། ད་ལན་འདིས་གཏན་གྱི་དོན་མ་གྲུབ་ན། ད་དུང་ལུས་ཅི་ཙམ་ཞིག་ལེན་བར་བྱེད་ཀྱང་། དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་ནི་དེ་དག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །སྐྱེས་བུས་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཕྱིས་འདི་ཡང་དག་འབྱོར་པར་གལ་འགྱུར། ཞེས་དང་། མི་ཡི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱིས་ནས་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པ་དུས་འདིར་གཉིད་མ་ལོག །ཅེས་གསུངས་སོ།། །།གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ནི། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ཆེས་མང་ཞིང་། མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཉུང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་དལ་འབྱོར་ཀྱི་མི་ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བས། རྗེ་བཙུན་གྱིས། དལ་འབྱོར་མི་ལུས་དཀོན་གསུངས་ཏེ། །ཁྱོད་འདྲ་མཐོང་ན་དཀོན་རྒྱུ་མེད། ཅེས་ཁྱིར་བར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་བགྱིས་ན། ཐང་ལག་མཐིལ་ཙམ་ན་སྲོག་ཆགས་གྲོགས་སྦུར་ཇི་སྙེད་ཡོད་ལ། གྲོག་མའི་ཚང་རེ་རེ་ལ་ཡང་བགྲང་དུ་མེད་པ་ཙམ་ཡོད་ན། དུང་པ་གང་གི་མི་ལ་དེ་ལྟར་མིན་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། ས་རྡོ་རི་ཀླུང་ཐམས་ཅད་དུད་འགྲོས་ཁེངས་གྱུར་ན། །ངན་འགྲོ་གཞན་གྱི་ཚད་ནི་སུ་ཡིས་ཤེས། ཞེས་སོ། །དཔེའི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ནི། རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི་།བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཚུད་ལྟར། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་
Chinese
在哪里？ 此生和来世都投生为人，六根齐全，信仰佛法，没有做过会导致恶果的五无间罪，佛陀出世并宣讲佛法，教法住世并有人追随，为他人着想心怀慈悲，这五者是他人的顺缘。 佛陀降临世间，宣讲佛法，教法住世，进入教法，具备修法的顺缘。 拥有如此功德的人身，以及难以获得等六种与佛法相应的功德，因此被称为珍宝。 此外，没有哪个众生没有做过自己的母亲，而每个众生做母亲的次数，正如龙树菩萨所说： “母亲的骨骸若有芥子大，将其捏成丸也堆满大地。” 尽管已经获得了无数次这样的身体，但获得暇满人身只有这一次。 如果这次没有成就究竟的利益，那么无论再获得多少次身体，暇满人身在那些身体中都极其难以获得。 《入行论》中说：“暇满此难得，既得能成办，若我不用此，是自欺何有？” 又说：“依人身之船，得脱大苦海，此船后难得，愚者莫贪睡。” 从数量上来说，难以获得是因为转生到三恶道中的众生极多，转生到善道中的众生极少，而在善道众生中，获得暇满人身的又极其稀少。 如同杰尊所说：“暇满人身甚难得，见汝之类更稀有。” 举例来说，手掌大小的地方就有无数的蠕虫，每个蚂蚁窝里也有数不清的蚂蚁，更何况是人身呢？ 因此要知道这一点。 此外，经中说：“土地山河皆充满，旁生之类遍一切，恶趣他有情之量，谁亦不能知其数。” 从比喻的角度来说，难以获得就像：“巨海漂木轭，盲龟颈入孔，人身极难得。”
English
Where is it? Being born as a human in this life and the next, having all six senses complete, having faith in the Dharma, not having committed any of the five heinous crimes that lead to bad consequences, the Buddha appearing and teaching the Dharma, the teachings abiding and being followed, thinking of others and having compassion, these five are the favorable conditions for others. The Buddha descended into the world, taught the Dharma, the teachings abide, entered the teachings, and possessed the favorable conditions for practicing the Dharma. Having such qualities, the human body, along with six qualities such as being difficult to obtain, is in accordance with the Dharma, therefore it is called precious. Furthermore, there is no sentient being that has not been one's own mother, and the number of times each sentient being has been a mother is as Nagarjuna said: "If the bones of mothers were the size of mustard seeds, even if they were made into balls, they would fill the earth." Although countless such bodies have been obtained, obtaining a leisure and endowed human body is only this once. If the ultimate benefit is not achieved this time, then no matter how many more bodies are obtained, a leisure and endowed body will be extremely difficult to obtain in those bodies. The Bodhicharyavatara says: "This leisure and endowment is extremely difficult to obtain, and having obtained it, one can accomplish the purpose. If I do not make use of it, what greater self-deception is there?" It also says: "Relying on the boat of the human body, one can cross the great ocean of suffering. This boat is difficult to find later, so foolish ones, do not sleep at this time." From the perspective of numbers, it is difficult to obtain because there are extremely many beings born in the three lower realms, and very few born in the higher realms. Among the beings in the higher realms, obtaining a leisure and endowed human body is extremely rare. As Jetsun said: "The leisure and endowed human body is said to be rare, seeing your kind is even rarer." For example, there are countless worms in the space of a palm, and each ant nest has countless ants, let alone a human body? Therefore, know this. Furthermore, the sutra says: "All the land, mountains, and rivers are filled with animals, the amount of other beings in the lower realms, no one can know its number." From the perspective of analogy, it is difficult to obtain like: "A yoke floating in the vast ocean, a blind turtle's neck entering the hole, a human body is extremely difficult to obtain."