Tibetan
་ དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་འཛིན་ཅིང་ཡུལ་སྒྲུབ་པས་ན་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཡིད་འཛིན་ཅིང་འཕྲོ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། ཡས་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་གཞན་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པས་ན་སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པས་ན་ལྕེའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། དྲན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་ཅིང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་དང་། རགས་པ་དུ་མ་རྣམས་འཛིན་ཅིང་འབྱུང་བ་རྣམས་འདུས་པས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནང་དུ་འཛིན་པའི་ཆ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྟེན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་འདུས་ཤིང་འཕུངས་པ་ལྟར་འཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་འཇིག་རྟེན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། མྱོང་ཞིང་སྲེད་པར་གྱུར་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གཡོ་ཞིང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། བྱེད་ཅིང་བག་ཆགས་སོགས་ པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་ཅིང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཆ་ལ་གནས་པ་ལྔ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གཟིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྤྲོས་པ་དང་རྟོག་པ་ལས་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །འདི་དག་གིའང་སློབ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆ་རྣམས་དོར་ནས་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་སྤང་བྱའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་གྲོལ་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དུའང་མི་གནས་ཏེ། ཕུང་པོ་དག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག
Chinese
并且，由于能总摄一切的意义，所以是身体的能辨识的界；由于对事物执持颠倒的分别，并且成办对境，所以是眼睛的聚集而接触的界；由于耳朵的执持和成办散布，所以是耳朵的聚集而接触的界；由于将上方的知识全部总摄，并且被其他所迷惑，所以是鼻子的聚集而接触的界；由于什么能随顺执持事物并且亲近领受，所以是舌头的聚集而接触的界；由于将一切忆念全部总摄，并且进入一切对境，所以是意的聚集而接触的界；由于执持众多粗大的事物并且诸要素聚集，所以是身体的聚集而接触的界。因此，那些界也是执持对境的。那也是说，是从迷惑本身内部执持的部分产生的。第二，作为所依的蕴的自性，从聚集和像堆积一样集合成为一体的部分来说，称为蕴。分类有：有分别的蕴和无分别的蕴两种。第一种是：有漏的世间各自众生的五蕴，即能被破坏和摧毁的色蕴，能感受和贪恋的受蕴，能动摇和进入对境的想蕴，能作和习气等的行蕴，能知和作为对境的识蕴。无分别的蕴是：圣者超世者各自安住于自己觉性的部分上的五蕴，即寂止和胜观的自性，等持的蕴，从各自的烦恼中解脱的智慧的蕴，观察自和他性的智慧的蕴，从垢染的方面完全清净的戒律的蕴，从戏论和分别中解脱的解脱的蕴。这些也只是舍弃被学道所包含的部分，仅仅是从向上行进的部分来说，被视为是应断除的一方。无学时的功德不是这样的。总的来说，在解脱时，甚至连蕴这个名称也不存在，因为经中说从诸蕴中完全解脱，所以（以上）是一个方面。
English
And, because it collects the meaning of everything, it is the realm of bodily consciousness; because it holds inverted discriminations about things and accomplishes objects, it is the realm of eye-contact; because the ear holds and accomplishes scattering, it is the realm of ear-contact; because it collects all the upper knowledge and is captivated by others, it is the realm of nose-contact; because it follows and holds things and closely receives them, it is the realm of tongue-contact; because it collects all memories and enters all objects, it is the realm of mind-contact; because it holds many coarse things and the elements gather, it is the realm of body-contact. Therefore, those realms also hold objects. That is to say, it arises from the part that holds within delusion itself. Secondly, as the nature of the aggregates that are the basis, from the part that gathers and assembles like a heap into one, it is called aggregates. There are two types: aggregates with discrimination and aggregates without discrimination. The first is: the five aggregates of individual beings of the contaminated world, namely, the form aggregate that can be destroyed and broken, the feeling aggregate that can be experienced and craved, the perception aggregate that moves and enters objects, the formation aggregate that acts and has habits, and the consciousness aggregate that knows and acts as an object. The aggregates without discrimination are: the five aggregates of the noble ones who have transcended the world, each abiding in their own aspect of awareness, namely, the nature of calm abiding and insight, the aggregate of samadhi, the aggregate of wisdom that is liberated from their respective afflictions, the aggregate of wisdom that sees the nature of self and others, the aggregate of discipline that is completely purified from the side of defilements, and the aggregate of liberation that is liberated from elaboration and discrimination. These also, only from the aspect of abandoning the parts included in the path of learning and merely progressing upwards, are considered to be on the side of what should be abandoned. The qualities of the time of non-learning are not like that. In general, at the time of liberation, even the name "aggregate" does not exist, because it is said that one is completely liberated from the aggregates, so (the above) is one aspect.
Tibetan
་ཏུ་བརྗོད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་ལས། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། །རྟོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕུང་པོའོ། །རྟོག་པས་སྦགས་པའི་ཕུང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཏེ་གྲུབ་པས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པས་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཛིན་པ་གཅིག་ཏུ་ འདུས་པས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཕྲ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འདུས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །མི་རྟོག་པའི་ཕུང་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། རིག་པ་ཉིད་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྐྱེ་མེད་དུ་སྣང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་མངོན་དུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། གང་ཞིག་གང་ལས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལས་རང་གི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དང་དེ་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་སྐྱེ་ཞིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་གཟུང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་ལ་མཆེད་རུང་དུ་སྐྱེས་པ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཛིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། སྒྲ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། དྲི་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་ དང་། རོ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། རེག་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་སེམས་པ་དང་། མིག་གི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། རྣ་བའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། སྣའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལྕེའི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ཡིད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཟུང་བའི་ཆ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་འཛིན་བྱེད་དབང་པོའི་ངོ་བོ་ནི། ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱེ་ན་གཟུགས་ཅན་དང་པོའི་ཆ་ལས་བྱུང་བ་དང་
Chinese
也应知晓，即使那样说也没有矛盾。如《日月和合经》中所说：蕴是这样的：有被分别念所染污的蕴，以及诸分别念自性空性的蕴。被分别念所染污的蕴是这样的：一切事物聚集在一起而成立，所以是色蕴；一切感受聚集在一起，所以是受蕴；诸根的执著聚集在一起，所以是想蕴；微细的烦恼聚集在一起，所以是行蕴；一切识聚集在一起，所以是识蕴。不分别的蕴是这样的：一切禅定聚集在一起，所以是等持蕴；觉性本身因为漏尽的缘故，是解脱智慧蕴；那本身的意义显现为不生，所以是智慧蕴；诸垢染显现清净的缘故，是戒律蕴；超越一切分别念的缘故，是解脱蕴。第三，各种生处的差别是：从某处产生并增长，所以称为生处。分类有：从境的形态产生自己刹那之外的相续，以及执持它的识这二者，产生并增长的是眼所取的境，即色等六种；从识的形态在刹那之外产生，并且能增长到境上，即对于色，以色来认识的眼识等六种。安住于十二生处是：又是那本身所说：生处有两种，即所取生处和能取生处。也就是对于色，认为是想；对于声，认为是想；对于香，认为是想； 对于味，认为是想；对于法，认为是想；对于触，认为是想；以及眼的所取部分；耳的所取部分；鼻的所取部分；舌的所取部分；意的所取部分；身的所取部分，总共是十二种。第四，能取根的体性是：因为能自在地执取境，所以称为根。分类有从有色最初的成分产生的和
English
It should also be known that there is no contradiction even if it is said that way. As it is said in the "Union of Sun and Moon Sutra": The aggregates are like this: there are aggregates defiled by conceptual thoughts, and aggregates of which all conceptual thoughts are empty in nature. The aggregates defiled by conceptual thoughts are like this: all things gather together and are established, so it is the aggregate of form; all feelings gather together, so it is the aggregate of feeling; the grasping of all faculties gather together, so it is the aggregate of perception; subtle afflictions gather together, so it is the aggregate of formation; all consciousnesses gather together, so it is the aggregate of consciousness. The non-conceptual aggregates are like this: all meditations gather together, so it is the aggregate of samadhi; awareness itself is the aggregate of liberation wisdom because of the exhaustion of outflows; the meaning of that itself appears as unborn, so it is the aggregate of wisdom; because all impurities manifestly purify, it is the aggregate of discipline; because it transcends all conceptual thoughts, it is the aggregate of liberation. Third, the difference of the various sources of arising is: that which arises and grows from something is called a source of arising. The divisions are: from the form of an object, the continuum outside of its own moment and the consciousness that grasps it both arise and grow, which are the objects grasped by the eye, such as form, etc., six types; from the form of consciousness, it arises outside of a moment and is born capable of growing into an object, which is the eye consciousness that knows form as form, etc., six types. Abiding in the twelve sources of arising is: again, that itself says: there are two sources of arising, namely the grasped source of arising and the grasper source of arising. That is, thinking of form as perception; thinking of sound as perception; thinking of smell as perception; thinking of taste as perception; thinking of dharma as perception; thinking of touch as perception; and the grasped part of the eye; the grasped part of the ear; the grasped part of the nose; the grasped part of the tongue; the grasped part of the mind; the grasped part of the body, totaling twelve. Fourth, the nature of the grasping faculty is: because it has the power to grasp objects, it is called a faculty. The divisions are those that arise from the initial part of the material and