Tibetan
རྡོ་རྗེའི་གནས་གཉིས་པ། སྲིད་པར་འཁྲུལ་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། རྡོ་རྗེའི་གནས་གཉིས་པ། སྲིད་པར་འཁྲུལ་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། དེ་ནས་སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་དེའི་ངང་ལས་འཁྲུལ་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། ལུས་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། གཞི་སྣང་དེ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་ཆ་ལས་འཁྲུལ་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་ལས། གཅིག་མ་ཤེས་པས་ཀ་དག་ལ། །ཆོས་ཉིད་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས། །རྒྱུ་དང་མཚུངས་པར་ཉེར་ལེན་ནོ། །དམིགས་པའི་རྟེན་ནི་ཁ་དོག་ལས། །གཉིས་ཆ་ཕྲ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས། །འཁོར་བ་ལས་ཀྱི་དམིགས་གྱུར་ཏོ། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཤར་ན་གཞི་སྣང་དུ་ཤར་དུས་ཐུགས་རྗེའི་རྩལ་ཤེས་པ་གསལ་རིག་ཡུལ་དཔྱོད་ནུས་སུ་རང་ཤར་བ་དེ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མ་རིག་པ་གསུམ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་ཤར་ཏེ། རྒྱུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་མ་རིག་པ་ཤེས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པ་རང་ངོ་མ་ཤེས་པ་དེ་དང་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་རང་སྣང་ལ་གཞན་དུ་དཔྱོད་པའི་ཆ་དང་གསུམ་མོ། ། དེ་གསུམ་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་དེས་རང་སྣང་ལ་དཔྱོད་པ་ན་གཞི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དང་གཞི་སྣང་ལྷུན་གྲུབ་གྱི་འཆར་ཚུལ་སྣང་བ་ལ་གཞི་དང་གཞི་སྣང་གི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ཏེ་གཞན་ཡིན་པར་བཟུང་བའི་ཁྱད་པར་ལས་འཁྲུལ་ལོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་མ་རིག་པ་གསུམ་དང་རྐྱེན་བཞི་དམིགས་པ་མ་དག་པའི་ཆ་ལས་སྣང་བ་ལ་ཤེས་པ་གཟུང་འཛིན་དུ་འཁྲུལ་དུས་ཡིད་དྲུག་འཛིན་པ་མ་འགགས་པར་ཤར་བས་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཆར་ཤར་བས་རིག་པ་བཅིངས་ཏེ་ཡུལ་དྲུག་གི་སྣང་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི། སྒྲོན་མ་སྣང་བྱེད་ལས། དེ་ལྟར་གནས་པའི་གཞི་དེ་ལས། །རྒྱུ་དང་འཁྲུལ་པའི་ས་བོན་ནི། །གསལ་བའི་ཆ་ནི་ཕྱིར་ཤོར་བས། །ཤེས་པ་གསལ་གསལ་རིག་རིག་སྟེ། །མ་རིག་པ་ནི་གསུམ་དག་ལས། །ཡིད་ཙམ་ཕྱིར་འགྱུས་སྣང་ཆ་ལ། །ཡུལ་དེ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བློས། །གཞི་དང་གཞི་ཡི་སྣང་ཆ་ལ། །གཞི་དང་གཞི་ཤེས་ཁྱད་པར་འཁྲུལ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡུལ་རྐྱེན་འཕྲད། །རྐྱེན་བཞི་དམིགས་པ་མ་དག་པས། །སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་གསལ་ཆ་འགགས། །ཡིད་དྲུག་འཛིན་པ་མ་འགགས་པས། །ཉོན་མོངས་དྲུག་
Chinese
金刚处第二，广说迷乱于有之次第。 金刚处第二，广说迷乱于有之次第。 从此，第二个总义中，迷乱如何产生之理有二：总示迷乱之理，以及分别广说身体形成之次第。初者有二：略示本体，以及广说自性。初者是：从不认识基现本身之分而迷乱。如《超越论》云：一不识故于本净，法性自性不识故，如因相似而取受，所缘之依乃色等，二分微细之因缘，轮回业之所缘成。如是。若问如何显现，于基现中显现时，慈悲之力量，显现为能知之明觉境，此自显现不认识，依之与三种无明同时显现。即：因自性一体之无明，生为知，于彼即是不知；俱生之无明，不识自性，彼与知二者俱生；遍计之无明，于自显现而作他想之分，此三者是也。 此三者于一识之上，有反体各异而本体相同者，彼于自显现而作观察时，于基之本体、自性、慈悲三者，以及基现任运成就之显现，于显现上不识基与基现之自性，执为他者，由此差别而迷乱。彼亦由因无明三者，以及缘四者，所缘不净之分，于显现上，识迷乱为能取所取之时，六识之执取不间断而显现，故六烦恼以潜伏之分显现，束缚明觉，于六境之显现而迷乱。如《明灯能显》云：如是安住之基彼，因与迷乱之种子，明分向外而散失，识乃明明觉觉也，无明乃是三者等，唯心向外而转变，以境执为我之想，于基与基之显现，基与基识差别迷，迷乱之因遇境缘，缘四所缘不净故，种种显现之明分，六识执取不间断，故生六烦恼。
English
The Second Vajra Place: An Extensive Explanation of the Stages of Delusion into Existence. The Second Vajra Place: An Extensive Explanation of the Stages of Delusion into Existence. From this, within the second general topic, there are two aspects to how delusion arises: generally showing the nature of delusion, and extensively explaining the specific categories of how the body is formed. The first has two parts: briefly stating the essence, and extensively explaining the nature. The first is: delusion arises from the aspect of not recognizing the ground appearance itself. As it says in the Uttaratantra: "Because one does not know, in the primordially pure, because the nature of reality does not know its own essence, it takes up as similar to a cause. The support of the object is from colors, by the cause and condition of subtle dual aspects, it becomes the object of cyclic existence's karma." So it is. If asked how it arises, when it arises as the ground appearance, the power of compassion, the knowing, clear awareness, the ability to examine objects, that which arises naturally, in dependence on not recognizing its own essence, arises simultaneously with the three ignorances. That is: the ignorance of the same self-nature as the cause, arising as knowing, is itself not knowing; the co-emergent ignorance, not recognizing its own essence, that and the knowing arising simultaneously; and the imputed ignorance, the aspect of thinking of the self-appearance as other, these three. These three, on one consciousness, having different aspects but the same essence, when it examines its own appearance, it does not recognize the nature of the ground's essence, self-nature, and compassion, and the spontaneously present appearance of the ground appearance, on the appearance, it does not recognize the nature of the ground and the ground appearance, but grasps it as other, from this difference delusion arises. That is, from the cause, the three ignorances, and the four conditions, the impure aspect of the object, when consciousness is deluded into grasper and grasped on the appearance, the grasping of the six consciousnesses arises without ceasing, therefore the six afflictions arise as a latent aspect, binding awareness, and delusion arises in the appearance of the six objects. As it says in "The Lamp that Illuminates": "From that ground abiding thus, the cause and seed of delusion, the clear aspect is lost outwards, consciousness is clear, clear, aware, aware, ignorance is from the three, mind alone turns outwards to the appearance, with the thought of grasping the object as self, in the ground and the ground's appearance, the ground and the ground's knowing are confused, the cause of delusion meets the object's condition, because the four conditions are impure objects, the clear aspect of various appearances ceases, the grasping of the six consciousnesses does not cease, therefore the six afflictions arise.
Tibetan
གིས་བདག་བཅིངས་པ། །ཡུལ་དྲུག་སོ་སོར་སྣང་བ་ཤར། །དེ་ལྟར་ཡུལ་ལ་བདག་བཟུང་བའོ། །ཞེས་སོ། །ཡུལ་དྲུག་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་ཆོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ནི་མ་རིག་པ་ དང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་གོ། །དེའང་མ་རིག་པ་ནི་དུག་ལྔ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ལ་གཏི་མུག་ནི་དུག་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ཡིན་པས་སོ་སོར་བཤད་དོ། །མ་རིག་པ་ལ་དབྱེ་ན་རྒྱུའི་གསུམ་བཤད་ཟིན་ལ་ངོ་བོའི་ཆ་དྲུག་ནི། རང་ཤར་ལས། མ་རིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བ་སེམས་ཀྱི་མ་རིག་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ཡུལ་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། འཁྲུལ་གཞི་གཞིའི་མ་རིག་པ་དང་། འཛིན་པ་རྟོག་པའི་མ་རིག་པ་དང་། བཅོས་པ་ལམ་གྱི་མ་རིག་པ་དང་། མ་ཤེས་པ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་དང་། དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བྱུང་སྟེ་རང་གི་སྣང་བ་མི་མཐོང་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་ཆ་དེ་ལ་རྨོངས་པ་དྲུག་ཏུ་བྱུང་བས་སོ་སོར་བཤད་དོ། །ཡིད་དྲུག་ནི། ཡང་དེ་ལས་འཛིན་པའི་ཡིད་དྲུག་བྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡིད་དང་། ཀུན་ཏུ་འཚོལ་བའི་ཡིད་དང་། གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་རགས་པའི་ཡིད་དང་། ངེས་པར་འཇོག་པའི་ཡིད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པ་ལྟར། ཡིད་འགྱུ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཤེས་པས་རང་རིག་པ་དང་། ཡུལ་འཛིན་པ་དང་། ཡུལ་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་ཡེངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རགས་པ་དང་། ནང་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དྲུག་གི་ཆའི་རྨོངས་པའོ། །གཉིས་པ་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ ཏེ། འཁྲུལ་ཚུལ་ངོ་བོའི་ཆ་དང་། རྣམ་པ་རྐྱེན་གྱི་ཆ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྤྱི་པའི་འཁྲུལ་གཞི་སྣང་དུས་རིག་པས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པའི་དྲི་མས་རིག་པ་ཉིད་འཁྲུལ་པར་སྦགས་པས་ཤེས་བྱ་རིག་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དྲི་བཅས་སུ་སོང་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱར་འཐུམས་ནས་ངོ་བོ་ཀ་དག་གི་རིག་པ་རྟོག་པས་སྦགས་ཏེ་ཡིད་དྲུག་གིས་བཅིངས་པས་ལུས་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་ཀྱི་དྲ་བར་ཚུད་དེ་འོད་གསལ་བག་ལ་ཞའོ། །དེ་ཡང་གཞི་སྣང་དེ་རང་ལས་བྱུང་བར་མ་ཤེས་པས་རྒྱུའི་རྐྱེན། དེ་ཉིད་ཡུལ་དུ་ཤར་བས་དམིགས་པའི་རྐྱེན། བདག་དང་བདག་གིར་བཟུང་བས་བདག་པོའི་རྐྱེན། དེ་གསུམ་དུས་མཚུངས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བཞིར་འཁྲུལ་པ་ནི། མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། སྤྱི་པ་འཁྲུལ་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། །མ་རིག་ཉིད་དང་སྦགས་པའི་ཕྱིར། །ཤེས་བྱ་ཉིད་ཀྱང་དྲི་མར་སྣ
Chinese
以我束缚。（藏文） 六境各自显现。（藏文） 如是于境执我。（藏文） 如是说。（藏文） 六境即色、声、香、味、触、法。（藏文） 六烦恼即无明、贪欲、嗔恚、愚痴、我慢、嫉妒。（藏文） 其中，无明遍及一切五毒，而愚痴是五毒之一，故分别解说。（藏文） 若分无明，则已说因之三，而本体之六为：自显中说，无明如下：根本心之无明，错乱境之无明，错乱基之基之无明，执著分别之无明，改造道之无明，不识愚昧之无明，如是无明生六种，不见自之显现，如是说。（藏文） 彼等亦各自于彼分生六种愚昧，故分别解说。（藏文） 六意为：又由此生执著之六意。（藏文） 与无明相应之意，意之识之意，普遍寻觅之意，决定之意，粗大之意，确定安立之意，如是说。（藏文） 彼等亦依次为：意动摇不定，以识自知，执持境，确定执持境，于境散乱，粗大烦恼，于内专注一境，是六分之愚昧。（藏文） 第二，广说自性，分为二：错乱之方式本体之分，显现方式缘起之分广说。（藏文） 第一，共同错乱之基，显现之时，明智不识自面之垢染，明智自身被错乱所染污，所知明智无垢染自身亦变为有垢染，被包裹于心之网中，本体本净之明智被分别所染污，被六意所束缚，身入于无分微尘之网中，光明黯淡。（藏文） 彼亦不识基之显现自生，故为因之缘。彼自身显现为境，故为所缘之缘。执持我与我所，故为所有者之缘。彼三同时，故为等无间缘四种错乱。如《摩尼宝鬘》中所说：共同错乱基，名为无明，因与无明染污之故，所知自身亦显为垢染。
English
Bound by me. (Tibetan) Six realms appear separately. (Tibetan) Thus, grasping onto realms as self. (Tibetan) Thus it is said. (Tibetan) The six realms are form, sound, smell, taste, touch, and phenomena. (Tibetan) The six afflictions are ignorance, desire, hatred, delusion, pride, and jealousy. (Tibetan) Among them, ignorance pervades all five poisons, while delusion is one of the five poisons, so they are explained separately. (Tibetan) If ignorance is divided, the three of cause have been explained, and the six aspects of essence are: In Self-Arisen, it says, ignorance is as follows: the ignorance of the root mind, the ignorance of mistaken objects, the ignorance of the base of mistakenness, the ignorance of grasping thoughts, the ignorance of fabricated paths, and the ignorance of unknowing bewilderment. Thus, six types of ignorance arise, and one does not see one's own appearance, so it is said. (Tibetan) These also arise as six types of bewilderment in their respective aspects, so they are explained separately. (Tibetan) The six minds are: Again, from this arise the six grasping minds. (Tibetan) The mind that is in accordance with ignorance, the mind of the consciousness of mind, the mind of universal searching, the mind of determination, the mind of grossness, and the mind of definite establishment, so it is said. (Tibetan) These also, in order, are: the mind with movement, self-knowing with knowledge, grasping objects, definitely grasping objects, being distracted by objects, gross afflictions, and focusing one-pointedly inward, are the bewilderment of the six aspects. (Tibetan) Second, elaborating on the nature, there are two: the way of delusion, the aspect of essence, and the way of appearance, the aspect of conditions, are elaborated. (Tibetan) First, the common basis of delusion, at the time of appearance, the stain of intelligence not knowing its own face, intelligence itself is defiled by delusion, so the knowable intelligence, which is itself without stain, also becomes stained, wrapped in the net of mind, and the intelligence of the essence of primordial purity is defiled by thoughts, bound by the six minds, the body enters the net of indivisible particles, and the clear light is dimmed. (Tibetan) Also, not knowing that the base appearance arises from itself, it is the condition of cause. That itself appears as an object, so it is the condition of the object of focus. Grasping self and what belongs to self, it is the condition of the possessor. These three are simultaneous, so the four conditions of immediate cause are delusion. As it says in the Garland of Pearls: The common basis of delusion is called ignorance, because it is stained by ignorance itself, the knowable itself also appears as a stain.