Tibetan
་གྲོལ་དུ་ཤེས་ནས་ལམ་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གཞུང་ཐེག་པ་འོག་མ་ཙམ་དུ་གཅིག་ཀྱང་། ལྟ་བ་དང་གྲུབ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་ནི་སྡེ་ཚན་རང་བཞིན་དང་། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྡེ་པ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་དང་། ཐར་པ་འཚོལ་བའི་རང་བཞིན། གྲུབ་པའི་མཐའ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཕལ་ཆེན་པ་དང་གནས་བརྟན་རབ་དབྱེ་བས། །སྡེ་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་ཕྱིས་ནི་གཞན་ཡང་དབྱེ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ན་ཁ་ཆེའི་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པར་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་ཨ་ཤོ་ཀ་སྟེ་ཆོས་རྒྱལ་ མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་དགེ་སློང་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་དབྱེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་དེ་དགེ་འདུན་རྣམས་འཁྲུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་གཞོན་ནུ་ཕལ་པ་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ལས། ཕལ་ཆེན་སྡེ་ཞེས་པ་དང་། རྒན་པོ་ཉུང་བ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཁ་ཅིག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ལ་གནས་བརྟན་སྡེ་ཞེས་གྲགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་འདུལ་བ་དང་། མདོ་སྡེ་གཙོ་ཆེར་ཁས་ལེན་པའི་དབྱེ་བས་གྲུབ་མཐའ་ཡང་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ། ལྟུང་བ་དང་བསླབ་པའི་གཞི་ལའང་གྲངས་མང་ཉུང་སོ་སོར་བྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཕལ་ཆེན་པའང་བརྒྱད་དུ་གྱེས་ཏེ། གྱེས་པའི་ཕལ་ཆེན་པ། ཐ་སྙད་གཅིག་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ། མང་དུ་ཐོས་པ། རྟག་པར་སྨྲ་བ། མཆོད་རྟེན་པ། ཤར་གྱི་རི་བོའི་སྡེ། ནུབ་ཀྱི་རི་བོའི་སྡེའོ། །གནས་བརྟན་པའང་བཅུ་རུ་གྱེས་ཏེ། གངས་རི་པ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། རྒྱུར་སྨྲ་བ། གནས་མ་བུ་པ། ཆོས་མཆོག་པ། བཟང་པོའི་ལམ་པ། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ། མང་སྟོན་པ། ཆོས་སྦས་པ། ཆར་བཟང་འབེབས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡེ་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་དོ། །ཕྱིས་ནི་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་། གོས་དམར་བ་གཉིས་སུ་གྱེས་སོ། །ཆར་བཟང་འབེབས་པ་ཡང་། འོད་སྲུངས་པ་དང་། བླ་མ་པ་གཉིས་སོ། །གནས་ མ་བུ་ལའང་། རི་ཆེན་པོ་པ་དང་། འཕོ་བར་སྨྲ་བ་གཉིས་སོ། །ཀུན་གྱིས་
Chinese
知道解脱后，便开始修习道。如《现观庄严论》所说：“为遣除所取之分别，及为不舍能取故，以依如犀角之道，应知已圆满摄集。”如是，即使在下部乘的论典中，为了区分观点和宗义的细微差别，此处分为两种进行阐述。首先，关于声闻的安立：声闻具有部类自性和宗义，实为三种。关于声闻乘的安立有三：各部派的差别、寻求解脱的自性、以及宗义的详细区分。第一点是：大众部和上座部的区分，导致了十八部派的产生，后来又进一步分化。这是在佛陀涅槃后三一六年，在克什米尔（Khache，指今克什米尔地区）的鲜花装饰的城市里，出现了国王达磨阿育王，即被称为法王无忧王。当时，恶魔波旬化现为一位比丘，制造了巨大的分裂，导致僧团混乱。当时，年轻的大多数持经者聚集在一处，形成了大众部；年长的少数持律者聚集在一处，被称为上座部。由于对佛陀所说的律藏和主要认可的经藏的侧重不同，宗义也各自不同，在堕罪和学处的基础之上，数量多少也各有不同。之后，大众部逐渐分化为八部：分裂的大众部、一说部、说出世部、多闻部、常住部、支提部、东山部、西山部。上座部也分化为十部：雪山部、一切有部、说因部、犊子部、法护部、善道部、一切恭敬部、多说部、法密部、饮光部。如此便是十八部。后来，有部也进一步分为有部和赤衣部。饮光部也分为善贤部和上座部。犊子部也分为大山部和说转变部。一切恭敬部
English
Having understood liberation, one engages in the practice of the path. As stated in the Ornament of Clear Realization: "To abandon the conceptualization of the object of grasping, and because the grasper is not abandoned, the path that relies on something like a rhinoceros horn should be known as having perfectly gathered." Thus, even in the treatises of the lower vehicle, in order to distinguish the subtle differences in views and tenets, two types are explained here. First, regarding the establishment of the Hearers: Hearers have the nature of a group and tenets, and are truly of three types. Regarding the establishment of the Hearer Vehicle, there are three: the divisions of the individual schools, the nature of seeking liberation, and the detailed distinctions of tenets. The first point is: The distinction between the Mahasanghika and the Sthavira led to the emergence of eighteen schools, and later further divisions occurred. This was three hundred and sixteen years after the Buddha's nirvana, in the city adorned with flowers in Kashmir (Khache), King Dharma Ashoka, known as the righteous king Ashoka the Sorrowless, appeared. At that time, the evil Mara Papiyas transformed into a bhikshu and created a great schism, causing confusion in the sangha. At that time, the young majority who held the sutras gathered in one place, forming the Mahasanghika school; the older minority who held the Vinaya gathered in one place, and were known as the Sthavira school. Due to the different emphasis on the Vinaya spoken by the Buddha and the sutras that were mainly recognized, the tenets also differed, and the number of offenses and the basis of training also varied. Later, the Mahasanghika gradually divided into eight schools: the split Mahasanghika, the Ekavyavaharika, the Lokottaravada, the Bahusrutiya, the Cetiyavada, the Purvasaila, and the Aparasaila. The Sthavira also divided into ten schools: the Haimavata, the Sarvastivada, the Hetuvada, the Vatsiputriya, the Dharmaguptaka, the Bhadrayaniya, the Sammatīya, the Dharmottariya, the Sanghavasaka, and the Mahisasaka. Thus, there were eighteen schools. Later, the Sarvastivada was also further divided into the Sarvastivada and the Kasyapiya. The Mahisasaka also divided into the Dharmapala and the Lāmaka. The Vatsiputriya also divided into the Dharmottariya and the Samkrantivadin. The Sammatīya
Tibetan
བཀུར་བ་དང་། ཆོས་མཆོག །བཟང་པོའི་ལམ་པ་རྣམས་ཀྱང་གྱེས་པར་བཤད་དོ། །རྩ་བའི་སྡེ་བཞི་ནི། གནས་བརྟན་པ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། མང་པོས་བཀུར་བ། ཕལ་ཆེན་པ་དང་བཞི་སྟེ། བརྟག་གཉིས་ལས། གནས་བརྟན་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་དང་། །ཀུན་བཀུར་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་ལ་དབྱེ་བས་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ཁོ་བོས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ནི་གྲུབ་མཐའ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བར་འདུ་ལ། ཕལ་ཆེན་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་པར་འདུས་པར་བཤད་དོ། །སྡེ་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་ངེས་ཚིག་ནི། མདོ་སྡེ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པས་ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཐོག་མར་གྱེས་པས་གྱེས་པའི་ཕལ་ཆེན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མཁྱེན་པར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་གཅིག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མི་མངའ་ཟེར་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའོ། །མང་དུ་ཐོས་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་མང་སྟོན་པའོ། །འདུས་བྱས་ལ་བརྟགས་ན་རྡུལ་ཆར་རྟག་ཟེར་བས་རྟག་པར་སྨྲ་བའོ། །མཆོད་རྟེན་ཅན་གྱི་རི་ལ་གནས་པས་མཆོད་རྟེན་པའོ། ། གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཤར་གྱི་རི་ལ་གནས་པས་ཤར་གྱི་རི་ལ་གནས་པའོ། །ནུབ་ཀྱི་རི་ལ་གནས་པས་ནུབ་རིར་གནས་པའོ། །གནས་བརྟན་པའི་རིགས་ཡིན་པས་གནས་བརྟན་པའོ། །གངས་རི་པ་ནི་གངས་ཀྱི་རི་ལ་གནས་པའོ། །དུས་གསུམ་དང་གཞི་ལྔ་རྫས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བས་ཡོད་སྨྲ་བའོ། །དུས་གསུམ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་མེད་ལ། འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །གོས་དམར་ཅན་གྱི་ལུགས་སྟོན་པས་གོས་དམར་ཅན་ནོ། །བྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བཅས་སུ་སྨྲ་བས་རྒྱུར་སྨྲ་བའོ། །ཀུན་དུ་རྒྱུར་གནས་པའི་བུད་མེད་ཅིག་གི་བུ་ཚུར་ཤོག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་ལྟ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པས་གནས་མ་བུ་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་ཆོས་མཆོག་པའོ། །བཟང་པོའི་ལམ་པའི་སློབ་མ་ཡིན་པས་བཟང་པོའི་ལམ་པའོ། །ཀུན་གྱིས་བཀུར་བས་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་སྟོན་པས་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྲིད་པ་མི་འབྱུང་བར་སྟོན་པས་མང་སྟོན་པའོ། །ཆོས་སྦས་ཀྱི་ལུགས་སྨྲ་བས་ཆོས་སྦས་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འ
Chinese
敬重和法胜，以及贤善道者们也已分立。根本的部派有四：上座部、一切有部、大众部、化地部这四部。在《二观察》中说：“上座、一切有部与，普敬大众与化地。”就是这样。这些部派再以差别分立为十八部，此外还有其他的说法，在我的著作《宗义宝藏论》中可以了解。其中，上座部都归属于说一切有部，大众部则归属于经部。这些部派各自的词义是：执持经藏的僧众，大众部断绝于一方，所以称为大众部。从那里面也是最初分立的，所以是分立的大众部。认为佛陀在一刹那间了知一切所知，所以是说一义者。说佛陀没有世间法，所以是说出世间者。由多闻的论师随行教导，所以是多教者。观察有为法时，说是微尘常有，所以是说常有者。住在有佛塔的山上，所以是有佛塔者。 住在花朵庄严的东山上，所以是住在东山上者。住在西山上，所以是住在西山者。是上座部的种姓，所以是上座部。雪山部是住在雪山上者。说三时和五事实有，所以是说有者。三时中，有些产生果的业不存在，有些不产生果的业存在，所以是分别说者。宣说红衣者的宗义，所以是红衣者。说过去和未来的一切都有因，所以是说因者。一个到处游荡的妇女的儿子，被叫“过来”而出家，却承认不可言说的我，所以是住母子部。随行论师法胜，所以是法胜部。是贤善道者的弟子，所以是贤善道部。由于一切人都敬重，宣说论师的宗义，所以是一切人敬重部。向许多人宣说不再有轮回，所以是多教部。宣说法护的宗义，所以是法护部。殊胜法的雨...
English
Reverence and Dharmottara, and the virtuous path people have also been said to have separated. The four fundamental schools are: the Sthavira school, the Sarvastivada school, the Mahasamghika school, and the Dharmaguptaka school. As it says in the 'Two Examinations': 'The Sthavira, the Sarvastivada, the Sarvasamghika, and the Mahasamghika.' That's how it is. There are also other ways to divide these into eighteen schools, which can be understood in my treatise 'The Precious Treasury of Tenets.' Among them, the Sthavira school is included in the Vaibhashika school, and the Mahasamghika school is said to be included in the Sautrantika school. The etymology of each of these schools is: the Mahasamghika sangha, which holds the sutras, was cut off in one direction, so it is called the Mahasamghika school. From that, it was also the first to separate, so it is the separated Mahasamghika. Because they believe that the Buddha knows all knowable things in a single instant, they are called the 'Saying One Word' school. Because they say that the Buddha does not possess worldly dharmas, they are called the 'Saying Transcendental' school. Because they are taught by a learned teacher, they are called the 'Many Teachers' school. When examining compounded things, they say that particles are always constant, so they are called the 'Saying Constant' school. Because they live on a mountain with a stupa, they are called the 'Stupa' school. Because they live on the eastern mountain adorned with flowers, they are called the 'Living on the Eastern Mountain' school. Because they live on the western mountain, they are called the 'Living on the Western Mountain' school. Because they are of the Sthavira lineage, they are the Sthavira school. The Himavat school is the one that lives on the snowy mountain. Because they say that the three times and the five aggregates are substantially existent, they are called the 'Saying Existent' school. Among the three times, some actions that produce results do not exist, and some actions that do not produce results do exist, so they are the 'Saying Differentiated' school. Because they teach the doctrine of the red-robed ones, they are the red-robed ones. Because they say that everything that has happened and will happen has a cause, they are the 'Saying Cause' school. The son of a wandering woman who was ordained by being called 'Come here,' but still affirms an inexpressible self, is the 'Dwelling Mother and Son' school. Because they follow the teacher Dharmottara, they are the Dharmottara school. Because they are disciples of the virtuous path, they are the Virtuous Path school. Because everyone reveres them, and they proclaim the teacher's doctrine, they are the 'Everyone Reveres' school. Because they teach many people that there will be no more rebirth, they are the 'Many Teachers' school. Because they proclaim the doctrine of Dharmaraksha, they are the Dharmaraksha school. The rain of the supreme Dharma...