Tibetan
བཞི་པ། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། བཞི་པ། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུའི་འགྲེལ་པ། དེ་ལྟར་སྣོད་ཆགས་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོགས། དེ་ནས་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཆགས་ཚུལ་ལ། །གཟུགས་མེད་གཟུགས་དང་འདོད་པའི་ཁམས་གསུམ་ལས། །འདི་ལྟར་སྣོད་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བག་ཆགས་ལས་དེར་སྣང་བའི་ཕྱིར། སྣང་བ་པོ་བཅུད་དུ་གྱུར་པའང་འབྱུང་བར་ངེས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། གཟུགས་དང་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རིས་ནི་གསུམ་དུ་འདུས་པ་ཉིད་དེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་པོའི་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་འདུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདོད་པའང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་པའི་ལྷ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་ཉེ་བར་བརྗོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་སུ་མཚུངས་ཀྱང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་སྐྱེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཆོག་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་གཟུགས་འོད་གསལ་དྭངས་པ་མཆོག་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ན་དེའི་ཆ་མཚུངས་པ་ཉིད་ལས། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ན། དམན་པ་ལ་མེད་པར་དགག་པའི་སྒྲས་འདོད་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་ཉེ་བར་མ་སྦྱར་བ་ཉིད་དོ། །ལུང་ཁ་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའོ་ཞེས་འདོད་པའི་ལུགས་ལ་འདོད་གཟུགས་གཉིས་རིས་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲའང་སྦྱར་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ ནི་འདོད་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་རགས་པའི་འདོད་ཡོན་ལ་སྲེད་པའི་འདུན་པ་ལྷག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། གཙོ་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་ཀྱང་ཉེ་བར་བཏགས་པར་འདོད་དོ། ཁ་ཅིག་སྒྲ་འདོད་རྒྱལ་བ་ཡིན་པས་བཤད་དུ་མེད་ཅེས་ཟེར་བའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་དང་རིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་རེ་རེ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སམ་ཁམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་གནས་པའི། ཐོག་མར་གཟུགས་མེད་རང་བཞིན་བསྟན་པ་ནི། །སྔར་བཞིན་ཐོག་མའི་འོད་གསལ་ལས་འཁྲུལ་ཏེ། །མ་རིག་སས་བསྡུས་བསམ་གཏན་བཞིར་གོལ་བས། །གཟུགས་མེད་བཞི་པོ་གོང་ནས་འོག་མར་མཆེད། །གཟུགས་མེད་པའི་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ནི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ལས། མཚུངས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་རྒྱུ་བྱས། རིག་པ་རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་རིགས་བཞིའི་རྒྱར་འཐུམས་པས་རྐྱེན་ཉེ་བར་བླངས་ཏེ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། ལེའུ་དང་པོར་ལུང་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ལ། སྲིད་པ་གསུམ་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་དུས
Chinese
第四，解释有情众生形成的自性之章节。 第四，解释有情众生形成的自性之章节。 如是，在解释了器世界形成的方式之后，接着是解释有情众生形成的方式。从无色、色和欲界这三界来说，就像器世界也是由于众生的习气才显现那样，显现者转变成有情众生也必然会发生，这是法性。也就是无色、色和欲界众生的界限，实际上归纳为三种，因为是三种行境者的自性归纳为三种的缘故。那么，如果欲界也存在色，为什么只用“色”这个词来指称禅定天的天神呢？像这样，虽然在色方面相同，但获得由有漏善所生的果报的殊胜色，是禅定的光明清澈之色最为殊胜。在欲界，仅仅是相似的部分，由于异熟所生和功德的部分不相同，因此，用否定词来排除低劣者所不具备的，所以没有将“色”这个词加在欲界上。有些经文中说众生有两种，即色和无色。按照这种观点，将欲界和色界归为一类，因此也加上了“色”这个词。还有一种观点认为，欲界是在有色之上的，因为有对粗糙的欲妙的贪欲，所以用主要自性的词语来指称。有些人说词语是随世俗而定的，所以无法解释，这种说法是不合理的，因为可以解释界和类别等各自不同的含义。如是，在众生的类别或界限的三个部分中安住的，首先是解释无色自性：如前一样，从最初的光明中错乱，被无明之种子所摄持，迷失于四禅中，四种无色从上往下蔓延。无色界的最初因是光明心髓，以俱生无明为因，以被无分别禅定四种类别所覆盖的觉性为近取因而产生的道理，在第一品中已经结合教证进行了阐述。在三有中，从一个传递到另一个的时期
English
Fourth, Explanation of the Chapter on the Nature of the Formation of Sentient Beings. Fourth, Explanation of the Chapter on the Nature of the Formation of Sentient Beings. Thus, after explaining how the vessel world is formed, next is how sentient beings are formed. From the three realms of the formless, form, and desire realms, just as the vessel also appears there from the habits of beings, it is certain that the appearer will also become a sentient being, this is the nature of reality. That is, the divisions of sentient beings of the formless, form, and desire realms are indeed condensed into three, because the nature of the three objects of experience are condensed into three. Now, if desire also exists as form, why is it that only the gods of meditative concentration are referred to with the term 'form'? Like this, although they are similar in form, the supreme form that obtains the result of virtue born from contaminated aggregates is the supreme, clear, and luminous form of meditative concentration. In the desire realm, there is only a similar aspect of that, and since the aspects of maturation and qualities are not the same, the term 'form' is not applied to the desire realm with a negating term that excludes what the inferior lacks. In some scriptures, it is said that there are two kinds of beings, namely form and formless. According to this view, the desire and form realms are grouped into one category, so the term 'form' is also applied. Another view is that desire is above the realm of form, because there is an excess of desire for coarse sensual pleasures, so it is referred to by the term of the main nature. Some say that words are determined by convention, so they cannot be explained, but this is not reasonable, because the different meanings of realms and categories can be explained individually. Thus, dwelling in the three divisions of the categories or realms of sentient beings, first, the nature of the formless is explained: As before, confused from the initial clear light, held by the seed of ignorance, lost in the four concentrations, the four formless realms spread from top to bottom. The initial cause of the formless realm is the essence of clear light, with co-emergent ignorance as the cause, and the manner in which it arises by taking as its immediate condition the awareness covered by the four categories of non-conceptual concentration has already been explained in the first chapter along with the scriptures. In the three existences, the time of transmission from one to another
Tibetan
་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནས་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི། སོ་སོ་རང་རང་གི་རིག་པ་མདའ་ལྟ་བུ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ལས་ཞི་གནས་གོལ་ས་ཅན་ལྟོང་ལྟ་བུ། མཐོ་རིས་སུ་འཕེན་བྱེད་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་ལས་གཞུའི་རྒྱུད་དང་མཐེབ་མཛུབ་ལྟ་བུས་འཕངས་པ་ལས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ ཀྱི་ས་འབེན་དང་འདྲ་བ་ལ་ཕྱིན་ཏེ་དེར་གནས་པ་ནི། འཁྲུལ་པ་བསགས་པས་བསམ་གཏན་བཞིར་གོལ་བར་གྲུབ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྣང་ཡུལ་མ་བཀག་པའི་གསལ་བ་ཙམ་སྟེ། ཞེན་ཡུལ་མི་གསལ་བློས་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་གཉིས་ཆར་མ་ཡིན་པའི་རོ་མྱོང་ལ་ཞེན་ནས་བསྒོམས་པས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ་ཡོད་མིན་མེད་མིན་དུ་སྐྱེས་སོ། །གསུམ་པ་རྟོག་དཔྱོད་ཞི་བའི་དགའ་བདེས་བརླན་པ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ངང་དུ་ཡུལ་དང་བྲལ་བར་བསྒོམས་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་གསལ་བར་བྱུང་ཚོར་བཀག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་བསྒོམས་པས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སུ་གོལ། དང་པོ་རྟོག་བཅས་རགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནུབ་པ་ཡུལ་མི་གསལ་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒོམས་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སུ་གོལ་ལ། དེ་ལྟར་གོལ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཡང་། །དང་པོ་རྩ་བའི་འོད་གསལ་སྙིང་པོ་ལས། །འཁྲུལ་དུས་གོང་ནས་འོག་ཏུ་མཆེད་ལ། ཕན་ཚུན་འཁོར་དུས་སྔར་གྱི་རྟེན་ལ་བསམ་གཏན་པའི་སེམས་བཞི་གང་གྲུབ་པ་དེར་སྐྱེས་ནས་ཁ་ཅིག་གོང་མ་ཐོབ་པ་ལས་འོག་ནས་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་ལྟུང་བའང་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནས་སྲིད་པ་གཞན་དུའང་འཕོ་བས་མ་ངེས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་གཟུགས་མེད་འདི་དག་བཞི་པོ་ཐོབ་ནས་ འོག་མ་འོག་མར་རིམ་པས་ལྟུང་བ་ཤས་ཆེ་སྟེ་འཆི་ཀར་སྔར་གྱི་སྲིད་རྩེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞིག་ནས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་དུ་ཤར་བས་ཅུང་ཟད་སྔར་ལས་རགས་པར་སོང་ལ། དེ་ཉིད་ཚོར་བ་བདེ་བས་དེའི་ངང་ལ་ཆགས་པས་དེར་ལྟུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་འཆི་ཀར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སེམས་ཤར་ནས་དེར་རོ་མྱོང་མཚུངས་ལྡན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངང་ནས་རྒྱུན་རིང་བར་གོམས་པས། དེར་ཡང་དེའི་སེམས་འགྲུབ་པར་ཤིན་ཏུ་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དེ་པའི་སེམས་གྲུབ་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འཛིན་པར་ནུས་ཏེ། འདོད་གཟུགས་གང་རུང་ནས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་གྲུབ་པ་དེར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཇི་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཏུ་རིམ་པས་འགྲུབ། ཇི་ལྟ་བུ་རིམ་པས་མ་རྫོགས་པར
Chinese
从欲望界和色界投生到无色界的因是：各自的觉知如同箭；近取因是具有寂止过患的空性见解，如同箭靶；投生到高处的因素是与福德相应的业，如同弓的弦和手指所发射；到达并安住于无色界的处所，如同靶子，这是由于积累了错乱而导致误入四禅所致。也就是说，第四禅仅仅是显现的对境未被遮止的显现，由于执着于不明显的对境，没有分别念，并且执着于非有非无的体验而修习，因此投生到有顶，即非有想非无想处。第三，平息了分别念的喜乐所滋润，在什么也不缘的境界中，脱离对境而修习，因此投生到无所有处。第二，修习仅具有分别的禅定，显现时遮止了感受，仅仅修习识，因此误入识无边处。第一，有分别的粗大意识消失，对境不明显，修习如同虚空般无有实物的境界，因此误入空无边处。如此误入的四禅也是，首先从根本的光明心髓中，错乱时从上向下蔓延，互相轮转时，在之前的所依上，四禅中的任何一个禅定成就，就投生于那里，有些没有获得更高的禅定，而是从下向下逐渐堕落，有些从所获得的禅定转移到其他的有，因此是不确定的。然而，大多数获得这四个无色定之后，逐渐向下堕落的情况居多，临终时，从之前的有顶定的境界中，仅仅显现出无所有处的意识，稍微比之前粗大了一些，并且由于那个意识与安乐的感受相应，因此执着于那个状态而堕落于那里。同样，在识无边处的临终时，显现出空无边处的意识，并且以相同的体验相应而投生，因为从之前就习惯于禅定的状态中长时间的修习，因此在那里成就那个心识非常容易。那个地的心的成就力量能够执持投生，就像从欲望界或色界成就无色界的心识而投生于那里一样。那么，什么样的有情次第成就那些禅定？什么样的有情没有次第圆满？
English
The causes for being born into the formless realm from the desire realm and the form realm are: each individual's awareness is like an arrow; the proximate cause is the view of emptiness with the fault of quiescence, like a target; the factor that propels one to higher realms is the karma corresponding to merit, like the string and thumb of a bow being released; reaching and abiding in the place of the formless realm, like a target, is due to accumulating delusion, resulting in straying into the four dhyanas. That is, the fourth dhyana is merely the clarity where the object of appearance is not obstructed, because one clings to the experience of neither existence nor non-existence and cultivates it without conceptual thought of unclear objects, one is born into the peak of existence, i.e., the realm of neither perception nor non-perception. Third, moistened by the joy and bliss of pacifying conceptual thought, one cultivates detachment from objects in a state of not focusing on anything, and thus is born into the realm of nothingness. Second, cultivating a dhyana that only has investigation, when clarity arises, one cultivates only consciousness by blocking sensation, and thus strays into the realm of infinite consciousness. First, when the coarse consciousness with conceptual thought disappears and the object is unclear, one cultivates a state of emptiness like the sky, and thus strays into the realm of infinite space. These four dhyanas into which one strays are also, first, from the essence of the fundamental clear light, during delusion, they spread from above downwards, and when they revolve with each other, one is born into whichever of the four dhyanas is accomplished on the previous basis, and some do not attain the higher dhyanas but gradually fall from below downwards, and some transfer from the dhyana they have attained to other existences, so it is uncertain. However, mostly after attaining these four formless absorptions, the tendency is to gradually fall downwards, at the time of death, from the state of the peak of existence, only the consciousness of the realm of nothingness arises, becoming slightly coarser than before, and because that consciousness corresponds to the sensation of bliss, one clings to that state and falls there. Similarly, at the time of death in the realm of infinite consciousness, the consciousness of the realm of infinite space arises, and one is born with the corresponding experience, because one has been accustomed to the state of dhyana for a long time, it is very easy to accomplish that consciousness there. The power of accomplishment of the mind of that place is able to hold onto rebirth, just as one is born there after accomplishing the mind of the formless realm from either the desire realm or the form realm. So, what kind of sentient beings gradually accomplish those dhyanas? What kind of sentient beings do not complete them in order?