Tibetan
་བཅད་པ་གསུམ་དུ་རིགས་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རང་ཆས་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། གང་ཞིག་འཆི་བའི་ཚེ་དྲོད་རྐང་མཐིལ་ནས་སྤྱི་བོ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས་ཡར་ཐོན། སེམས་གློ་བའི་ནང་ནས་ཐོན་ནས་དབུགས་སྣ་སྒོར་ཆད། སངས་རྒྱས་སྙིང་གའི་ནང་ནས་ཡར་བྱོན་པའི་མིག་གཡས་ནས་ཡར་ཐོན་པའི་དུས་སུ། འཁོར་བ་རུ་ལོག་ནས་སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་འོད་དང་སྐུར་འཆར་རོ། །སྣང་སྲིད་འོད་དང་སྐུར་ཤར་བ་དེ་རང་གི་རིག་པའི་ལུས་སམ། རང་འོད་དམ། རང་སྣང་ངམ། རང་གདངས་རང་ལ་ཤར་བ་ཤེས་པས། རང་འོད་སྐུ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཐིམ་ནས་སངས་རྒྱ་བས། གདམས་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམར་ཐག་སྣང་སྲིད་འོད་སྐུར་ཤར་བའི་དུས་སུ་བཅད་དོ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ངང་དུ་འཆི་བ་དང༌། ཀུན་ཏུ་བཟང་མོའི་ངང་དུ་འཆི་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཏུུ་བཟང་པོའི་ངང་དུ་འཆི་བ་ནི། ནད་ཐམས་ཅད་སྲོག་རྩར་འདུས་ནས་འཆི་བ་ཡིན་པས། ན་ཚ་ཟུག་གཟེར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་འཆིའོ། །ན་ཚ་ཟུག་གཟེར་ལྷག་པ་རེ་ལ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལྷག་པར་སྐྱེའོ། །བདག་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་དམར་ཐག་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ངང་དུ་འཆི་བ་ལ་ཐག་བཅད་དོ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་མོའི་ངང་དུ་འཆི་བ་ནི། དངས་མ་ཐམས་ཅད་རྩ་སྦུབས་སུ་འདུས་པས་ནད་ཀྱི་ཟུག་གཟེར་མེད་དེ། བདེ་བའི་འོད་གསལ་རེ་སྐྱེའོ། །དེའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོའི་ངང་དུ་ཐག་བཅད་དོ། ། གསང་བའི་བདག་པོ་སངས་རྒྱ་བ་ལ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཉིད་མ་དང་འཕྲད་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་རང་ས་ཟིན་པའོ། ། ཆོས་ཉིད་མ་དང་འཕྲད་པ་ ནི། །འཁྲུལ་སྣང་འགགས་པས་དག་སྣང་འཆར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་རང་ས་ཟིན་པ་ནི་འོད་ལྔ་རང་འོད་དུ་ངོ་ཤེས་པས། རང་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཐིམ་ནས་སངས་རྒྱ་བས། བདག་སངས་རྒྱ་བའི་དུས་ཀྱི་དམར་ཐག་ཆོས་ཉིད་མ་དང་འཕྲད་པའི་དུས་ན་བཅད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་འདའ་ཁ་དོན་གྱི་མན་ངག་སྟེ། འཕྲད་ཆོག་སྙིང་ཏིག་གི་ཟབ་ཆོས་སུ་དང་འཕྲད་པ་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ངོ་སྤྲོད་སྤྲས་པ་ལས། གསང་བའི་བདག་པོ་དབང་པོ་ལ་རྣོ་རྟུལ་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་དོ། །དུས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་དོ། །ན་སོ་ལ་རྒས་གཞོན་མེད་དོ། །སྡིག་པ་ལ་ཆེ་ཆུང་མེད་དོ། །འཆི་ཁར་བསྟན་ཀྱང་སངས་རྒྱ་བས་འཆི་ཁ་མ་བསྒྱུར་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངའི་མན་ངག་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ནི་མ་བསྒོམས་པར་སངས་རྒྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་གདམས་ངག་ཅན་གནད་ཀྱིས་སངས་རྒྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ཡེ་
Chinese
应当将（死亡）分为三类。如《佛自性大续》中所说：当某人死亡时，热量从脚底上升至头顶梵穴而出；心从肺部出来，呼吸断绝；从佛心向上，从右眼向上出去的时候，轮回，一切显现都呈现为光和身。显现的光和身，要知道那是自己觉性的身体，或者自光，或者自显，或者自性光明在自己身上显现。自光融入于身无二无别，从而成佛。一切诀窍的关键在于，显现光身的时候就断定。（死亡）处于普贤的状态，以及（死亡）处于普贤母的状态。其中，处于普贤的状态而死，是所有疾病都聚集在命脉而死，因此会因极大的病痛而死。每当病痛加剧，就会生起更大的证悟智慧。我等死亡之际的关键，就断定在处于普贤的状态而死。处于普贤母的状态而死，是所有精华都聚集在脉管中，因此没有疾病的痛苦，只会生起安乐的光明。那时，就断定在法性普贤母的状态中。秘密主成佛有两种：与法性母相遇，以及智慧获得自地。与法性母相遇，是错觉止息，显现清净显现。智慧获得自地，是认识到五光是自光，融入于自光的显现中无二无别，从而成佛。我等成佛之际的关键，就断定在与法性母相遇之时。如是说。这是临终要义的口诀，是与《相遇心髓》的甚深法相遇，毫不费力地解脱。此外，从《认识装饰》中说：秘密主，根器没有利钝之分，智慧没有大小之分，时间没有先后之分，年龄没有老少之分，罪业没有大小之分。即使临终才教导也能成佛，因此称为不改变临终的方便口诀。具种性的儿子啊，我的这个珍贵口诀是不经修习就能成佛的。因此，拥有诀窍者能以要点成佛。如是说。像这样的耶
English
It should be divided into three types. As stated in the Great Tantra of the Buddha's Own Nature: When someone dies, heat rises from the soles of the feet to the crown chakra at the top of the head; the mind comes out of the lungs, and the breath is cut off at the nostrils; when rising from the heart of the Buddha, going out from the right eye, one returns to samsara, and all phenomena appear as light and form. The appearance of light and form, know that it is your own body of awareness, or self-light, or self-appearance, or the self-radiance appearing in oneself. By knowing that self-light merges into the form without duality, one attains Buddhahood. The key to all instructions is to cut off at the time when phenomena appear as light and form. (Dying) in the state of Samantabhadra, and (dying) in the state of Samantabhadri. Among these, dying in the state of Samantabhadra is dying with all diseases gathered in the life force, therefore one will die with great pain. With each increase in pain, greater wisdom of realization arises. The key at the time of our death is determined to be dying in the state of Samantabhadra. Dying in the state of Samantabhadri is when all essences gather in the channels, therefore there is no pain of disease, only the clear light of bliss arises. At that time, it is determined to be in the state of Dharmata Samantabhadri. There are two ways for the Lord of Secrets to attain Buddhahood: meeting the Dharmata Mother, and gaining wisdom in its own ground. Meeting the Dharmata Mother is when delusion ceases, and pure appearances arise. Gaining wisdom in its own ground is recognizing the five lights as self-light, merging into the appearance of self-light without duality, thereby attaining Buddhahood. The key at the time of our Buddhahood is determined to be at the time of meeting the Dharmata Mother. Thus it is said. This is the essential instruction for the time of death, which is to meet the profound Dharma of the Heart Drop of Encounter, effortlessly liberating. Furthermore, from the Adornment of Recognition it is said: Lord of Secrets, there is no sharpness or dullness in faculties, no size in wisdom, no before or after in time, no old or young in age, no great or small in sins. Even if taught at the time of death, one can attain Buddhahood, therefore it is called the expedient instruction for not changing the time of death. Son of noble family, this precious instruction of mine is attaining Buddhahood without practice. Therefore, one who possesses the key instruction attains Buddhahood through the essential points. Thus it is said. Like this, ye
Tibetan
ཤེས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པས་འཆི་ཐེབས་རེ་ལ་ཤར་ཡང༌། ངོ་མ་ཤེས་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཏེ་འཁོར་ལ། ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ལ་འབད་ཀྱང་མི་གྲོལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཁམས་གསུམ་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཤར་ཡང༌། དེ་ངོ་མ་ཤེས་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་སོ། །ཞེས་པ་དང༌། མན་ངག་སྙིང་དགོངས་ལས། ཀྱེ་གསང་བའི་བདག་པོ་རང་སྣང་ངོ་མ་ཤེས་ན་བསྐལ་པར་ཆོས་བྱས་ཀྱང་སངས་མི་རྒྱའོ། ། ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ད་ལྟ་རང་ལ་ཡོད་པས་ངཻ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས། འཆི་ཁར་རང་ངོ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གཅེས་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་བློ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་དབུགས་འཕོ་དུས་མིག་དང་ཚངས་བུག་གཉིས་རིག་པའི་སྒོ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་གང་ན་འཕོས་ཀྱང་འདའ་ཁ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགོངས་པ་མངོན་དུ་འཆར་རོ། ཁྱད་པར་དུ་མིག་གཉིས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་པས། ཐུགས་རྗེ་རྒྱུན་གྱི་ཐག་པ་འཆར་བའི་གནད་ཀྱིས། ད་ལྟ་ཤེས་པ་མིག་ལ་གཏད་པ་གཅེས་སོ། །དངོས་སུ་རིག་པ་དང་རང་གདངས་ད་ལྟ་ཏིང་འཛིན་ཤུགས་ལ་སྐྱེ། ད་གཟོད་རྩ་ལམ་བྱང་བས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་རང་སྣང་ངོ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གནད་དོ། །དེ་ཕྱིར་འདའ་ཁའི་གདམས་ངག་སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་སྦའོ། །ཚུལ་འདི་གསང་ཆེན་གནད་ཀྱི་མན་ངག་སྟེ། །སུ་དང་འཕྲད་པ་འབད་མེད་གྲོལ་བའི་ལམ། །སྲིད་པ་ཐ་མའི་དམ་ཆོས་སྙིང་པོ་འདི། །ཞེ་དགའི་ཡིད་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ལ་འཆང༌། ཁོ་བོ་སྔོན་སྦྱངས་བསགས་པ་རྒྱ་ཆེ་བས། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་དངོས་དང་ཞལ་མཇལ་ཏེ། །འདི་འདྲའི་དམ་ཆོས་ཡིད་བཞིན་གཏེར་དང་འཕྲད། ཆོས་ཉིད་མལ་ན་བློ་བདེའི་རྣལ་འབྱོར་ཉལ། ། ཕྱི་རབས་ཀུན་ཀྱང་དད་ལྡན་དགའ་བ་བསྐྱེད། །རང་རེའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཕྲད་ཆོག་བདུད་རྩིའི་གཏེར། །སངས་རྒྱས་ལག་འཆང་འདི་འདྲ་གཞན་ན་མེད། །ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་ཆེས་མཚར་ཨེ་མ་ཧོ། །ཟབ་མོའི་གནད་བསྡུས་ངེས་གསང་སྙིང་པོ་འདིས། །མ་ལུས་འགྲོ་ཀུན་ཕྱིམ་གཅིག་ཡོངས་གྲོལ་ཤོག །འདའ་ཁ་དོན་གྱི་མན་ངག་ཅེས་བྱ་བ། །བླ་ན་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ་གྱིས། གངས་རི་ཐོད་དཀར་གྱི་མགུལ། འོད་ཟེར་སྤྲིན་གྱི་ནགས་ཁྲོད། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཁང་བཟངས། ཆོས་མཐོང་བའི་སྒོ་རབ་ཏུ་བཟང་པོར་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ། །དགེའོ། །དགེའོ། །དགེའོ།། །།མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༡༽ འདའ་ཁ་དོན་གྱི་མན་ངག
Chinese
由於智慧恆常存在，故每次死亡之時皆會顯現，然因未識其真面目，故於輪迴中漂泊。即使勤修共同之法，亦不得解脫。如是云：「三界眾生之本覺光明雖屢屢顯現，然因未識其真面目，故漂泊於輪迴。」又，《口訣心髓》云：「奇哉！秘密主，若未識自顯本面，縱經 বহু劫修法，亦不得成佛。」故，基位任運成就之佛陀現今即在自身，故應生起定解，臨終之時務必認識自面，此極為重要，乃為厭離輪迴故。瑜伽士於氣息遷轉之時，眼與梵穴二者乃智慧之門。無論於二者何者遷轉，臨終智慧之意皆會顯現。尤以雙眼乃如鏡智慧之門，以大悲相續之線顯現之要訣，現今將覺性置於眼上極為重要。實則覺性與自聲現今於禪定力中生起，如今脈道清淨，故能於剎那間認識自顯本面之要訣。故將臨終口訣藏於心間。此法乃大密要訣口訣，無論與何人相遇，皆是不費力氣解脫之道。此乃最後有之殊勝法，以歡喜之心持於自心。我因往昔修習積累廣大，故與上師真佛親自會面，故得遇如是如意寶藏之殊勝法。於法性臥榻之上，安樂瑜伽士安眠。後世一切具信者皆生歡喜。我等傳承可遇之甘露寶藏，如是佛陀手印於他處無有。稀有更勝稀有，噫瑪火！以此甚深要訣總集之決定秘密心髓，願無餘眾生皆能一次性徹底解脫！」《臨終意義口訣》如是說。無上瑜伽士多種自解脫者，於雪山白頂之頸，光芒雲之森林中，普賢王如來之宮殿，善妙見法之門圓滿矣。善哉！善哉！善哉！《祖先遺產》中，《龍欽饒絳之文集》（11），《臨終意義口訣》。
English
Since wisdom is always present, it arises at each death, but because it is not recognized, one wanders in samsara. Even if one strives in common practices, one is not liberated. As it is said, "Although the light of wisdom arises again and again for sentient beings of the three realms, they wander in samsara because they do not recognize it." Also, from the "Heart Essence of Instructions": "Alas, Lord of Secrets, if you do not recognize the face of your own appearance, you will not attain Buddhahood even if you practice Dharma for eons." Therefore, since the spontaneously accomplished Buddha of the ground is present within oneself right now, one should generate certainty and recognize one's own face at the time of death. This is crucial because it is the cause of turning away from samsara. For yogis, the eyes and the fontanelle are the doors of awareness when the breath transfers. Wherever the breath transfers, the intention of the wisdom of death will manifest. In particular, the two eyes are the doors of mirror-like wisdom. By the key point of the continuous thread of compassion appearing, it is now crucial to focus awareness on the eyes. In reality, awareness and self-sounding arise now from the force of samadhi. Now that the channels are purified, it is the key point of recognizing the face of one's own appearance in an instant. Therefore, conceal the instructions for death in the center of your heart. This method is the essential instruction of great secrecy. Whoever encounters it, it is the path of effortless liberation. Hold this essential heart of the ultimate Dharma of existence in your mind with joyful delight. Because I have accumulated vast merit from previous practice, I have personally met the lama, the actual Buddha, and have encountered such a precious Dharma, a wish-fulfilling treasure. The blissful yogi sleeps on the bed of Dharma-nature. May all future generations generate faith and joy. Our lineage is a treasure of nectar that can be encountered. Such a Buddha holding hands does not exist elsewhere. It is more marvelous than marvelous, emaho! By this definitive secret heart essence, which is a summary of profound key points, may all beings without exception be completely liberated in one fell swoop!" Thus it is said in "Instructions on the Meaning of Death." By the various self-liberated, unsurpassed yogis, on the neck of the white-topped snow mountain, in the forest of radiant clouds, in the palace of Samantabhadra, the door of perfectly good Dharma vision is completed. Good! Good! Good! From "Legacy of the Ancestors," "Collected Works of Longchen Rabjam," (11), "Instructions on the Meaning of Death."