Tibetan
ད་དེ༔ ངོ་བོ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད༔ རང་བཞིན་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད༔ ཐུགས་རྗེ་རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་དོ༔ ཡང་ངོ་བོ་རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད༔ རང་བཞིན་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད༔ ཐུགས་རྗེ་གསལ་སྟོང་དབྱེར་མེད་དོ༔ རྒྱུད་ལས༔ ཐོག་མ་ཐ་མ་བར་གསུམ་དུ༔ སྐུ་གསུམ་དབྱེ་བ་མེད་པ་རུ༔ སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གནས༔ ཞེས་སོ༔ དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་རང་རྩལ་ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་སྣང་དུ་གང་ལྟར་ཤར་ཡང་༔ ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལས་མ་འདས་པས༔ མ་རིག་པ་དང་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ༔ གང་ཟག་གིས་དེ་ལྟར་གོ་བས་ད་ལྟ་ཅི་བྱས་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་མི་སྲིད་དོ༔ དེ་ཡང་ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལས༔ རྫོགས་སངས་རྒྱས་ནི་རང་རིག་ཉིད༔ ངོ་བོ་དུས་གསུམ་འགྱུར་བ་མེད༔ རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་འགག་པ་མེད༔ ཐུགས་རྗེ་ཀུན་ལ་རབ་སྣང་ཞིང་༔ ཞེས་སོ༔ དོན་ལ་ཧྲིལ་གྱིས་བསྡུ་ན༔ སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས༔ གཞིའྀ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག༔ དེ་ཡང་ངོ་བོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག༔ རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག༔ ཐུགས་རྗེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག༔ ཅེས་སོ༔ དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་སེམས་ཅན་འཇག་མིག་གི་སྲིན་བུ་ཡན་ཆད་ལ༔ བཟང་ངན་དང་མཐོ་དམན་མེད་པར་ཁྱབ་སྟེ༔ ནོར་བུ་འཕྲ་བཀོད་ལས༔ ནམ་མཁའ་གར་ཁྱབ་སེམས་ཅན་དེ༔ རིག་པའི་དོན་ཡང་དེ་ཙམ་མོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ མུ་ཏིག་འཕྲེང་བ་ལས༔ ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པའི་སེམས་གཅིག་པོ༔ ཞེས་པ་དང་༔ སྙིང་གི་མེ་ལོང་ལས༔ སྐུ་གཅིག་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དེ༔ བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྐུ༔ ཞེས་པ་དང་༔ བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་འགྲོ་ཀུན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ༔ ཅེས་སོ༔ དེས་ཐོག་མའི་སྤྱི་གཞིའི་གནས་ལུགས་བསྟན་པའོ༔ ད་དེ་ལས་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་གཞི་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ༔ མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གསུམ༔ རྐྱེན་གསུམ༔ འབྲས་བུ་གསུམ་མོ༔ ཀློང་གསལ་ལས༔ དང་པོར་མ་རིག་དུག་ལས་བྱུང་༔ ཞེས་པས༔ དེ་ལ་དང་པོ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ནི༔ ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཐུགས་རྗེ་གསུམ་མོ༔ ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་དགེ་བ་རྡུལ་ཙམ་མ་བྱས་ཀྱང་འདི་གསུམ་རིག་པས་སངས་རྒྱས༔ ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱིས་སྡིག་པ་སྤུ་ཙམ་མ་བྱས་ཀྱང་འདི་གསུམ་མ་རིག་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཏེ༔ ངོ་བོ་སྟོང་པར་མ་རིག༔ རང་བཞིན་གསལ་བར་མ་རིག༔ ཐུགས་རྗེ་སྣང་སྟོང་དུ་མ་རིག་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའོ༔ ཐལ་འགྱུར་ལས༔ འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ནི
Chinese
现在，本体显空无别，自性明空无别，大悲觉空无别。又，本体觉空无别，自性显空无别，大悲明空无别。《续》中说：“初始、终末、中间三，三身无别之中，安住一切众生之相续。” 也就是说，三种智慧的自力，无论以何种方式显现为六聚境相，本体都不会超出空性，因此没有无明和错乱。由于个人如此理解，所以现在无论做什么，都不可能错乱。此外，《宝饰经》中说：“圆满佛陀即是自明觉，本体三时不变异，自性恒常不间断，大悲普照于一切。” 总而言之，如果将其完全归纳，在《心镜》中说：“应当了知，基之诸法为本体、自性、大悲三者。其中，应当了知，本体之诸法为空性。应当了知，自性之诸法为光明。应当了知，大悲之诸法遍及一切众生。” 像这样的智慧，遍及普贤王如来乃至众生中的微小昆虫，没有好坏和高低之分。此外，《宝饰经》中说：“虚空遍及之处，众生亦遍及，觉性之义亦如是。”以及《牟提珠鬘经》中说：“唯一遍及一切之心。”以及《心镜》中说：“一身体遍及一切，乃是如来藏之身。”以及“如来藏遍及一切众生。” 这就显示了初始总基的处所。现在，从那之中，如何产生无明的错乱之基，将要显示，分为三：无明的因三，缘三，果三。《朗塞尔》中说：“最初无明生于毒。”因此，最初无明的因三是：本体、自性、大悲三者。普贤王如来即使没有做一丝一毫的善事，也因觉悟这三者而成佛。三界众生即使没有做一丝一毫的罪恶，也因无明这三者而流转轮回。即，不认识本体是空性，不认识自性是光明，不认识大悲是显空，因此流转轮回。《倒说》中说：“错乱之因是
English
Now, the essence is inseparable from appearance and emptiness, the nature is inseparable from clarity and emptiness, and compassion is inseparable from awareness and emptiness. Again, the essence is inseparable from awareness and emptiness, the nature is inseparable from appearance and emptiness, and compassion is inseparable from clarity and emptiness. In the Tantra, it says, "In the beginning, middle, and end, in the inseparability of the three bodies, it abides in the continuum of all sentient beings." That is to say, no matter how the self-display of the three wisdoms manifests as the six aggregates and objects, the essence does not go beyond emptiness, so there is no ignorance or delusion. Because individuals understand it in this way, no matter what they do now, delusion is impossible. Furthermore, in the Jeweled Array, it says, "The complete Buddha is self-awareness itself; the essence does not change in the three times; the nature is always without cessation; compassion shines brightly on all." In short, if we gather it all together, in the Mirror of the Heart, it says, "Understand that all the dharmas of the ground are the three: essence, nature, and compassion. Among them, understand that all the dharmas of essence are emptiness. Understand that all the dharmas of nature are clarity. Understand that all the dharmas of compassion pervade all sentient beings." Such wisdom pervades Samantabhadra and even the smallest insects among sentient beings, without good or bad, high or low. Furthermore, in the Jeweled Array, it says, "Wherever space pervades, sentient beings are there; the meaning of awareness is also the same." And in the Garland of Pearls, it says, "The one mind that pervades all." And in the Mirror of the Heart, it says, "The one body that pervades all is the body of the Sugata-garbha." And "The Sugata-garbha pervades all beings." This shows the state of the initial general ground. Now, how the basis of delusion of ignorance arises from that will be shown in three parts: the three causes of ignorance, the three conditions, and the three results. In the Clear Expanse, it says, "In the beginning, ignorance arises from poison." Therefore, the three causes of ignorance are: essence, nature, and compassion. Samantabhadra, even without doing a speck of good, becomes enlightened by realizing these three. Sentient beings of the three realms, even without doing a hair of evil, wander in samsara due to ignorance of these three. That is, not recognizing that the essence is emptiness, not recognizing that the nature is clarity, and not recognizing that compassion is appearance and emptiness, thus wandering in samsara. In the Refutation, it says, "The cause of delusion is
Tibetan
་མ་རིག་པ༔ མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ༔ ཞེས་སོ༔ འཁྲུལ་པའི་རྐྱེན་གསུམ་ནི༔ རྒྱུའི་རྐྱེན༔ དམིགས་པའི་རྐྱེན༔ དེར་འཛིན་པའི་རྐྱེན་དང་གསུམ་མོ༔ དེ་ཡང་གོང་གི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་༔ དེར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་ཏེ༔ དཔེར་ན་ཉི་མ་ལ་མུན་པའི་གཞི་དང་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་༔ བར་དུ་ན་བུན་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་དང་འདྲའོ༔ དེ་ལ་དང་པོ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི༔ ངོ་བོ་སྟོང་པའི་གསལ་ཆ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་མདངས་འོད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ལས༔ དེ་གསལ་སྟོང་དུ་མ་ཤེས་པར༔ དངོས་པོར་འདུག་སྙམ་པ་དེ༔ མ་རིག་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ༔ རྒྱུ་དེ་ལ་བདག་རྟོག་ཡུལ་ཅན་དུ་བཟུང་བས༔ དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ༔ ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དེ་ལ་ཨ་འཐས་སུ་བཟུང་བས༔ འབྱུང་བ་ལྔ་དངོས་སུ་གྲུབ་སྟེ༔ ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རང་མདངས་ལྔ་ལས་འབྱུང་བ་ལྔ་རུ་གྲུབ་པའོ༔ དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱིས་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་སོ༔ ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་དེའི་དངས་མ་ལས༔ ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆགས་སོ༔ ཆགས་ལུགས་ནི་ཌཱཀྐིའི་ཞལ་གདམས་ན་གསལ་ལོ༔ མདོར་ན་འཁྲུལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་གཞི་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ༔ གཞིའི་གནས་ལུགས་རང་སྣང་དུ་མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་ཏེ༔ དཔེར་ན་རྒྱུ་ལ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འཛིན་པ༔ ཐག་པ་སྤྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའམ༔ དུང་ལ་སེར་པོར་སྣང་བ་ལྟ་བུར་གཞིའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་ཏེ་རང་སྣང་ལ་ཨ་འཐས་སུ་འཁྲུལ་པའོ༔ མུ་ཏིག་འཕྲེང་བ་ལས༔ འཁྲུལ་གཞི་རྣམ་པ་མང་བཤད་ཀྱང་༔ ལྷུན་གྲུབ་དང་ནི་ཐུགས་རྗེ་འོ༔ ཞེས་སོ༔ མ་རིག་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི༔ འཁྲུལ་པས་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ༔ ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་འཁྲུལ་ཚུལ༔ འཁྲུལ་པའི་འབྲས་བུ་བྱུང་ཚུལ་ལོ༔ འཁྲུལ་པ་ལུས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ནི༔ མ་རིག་པའི་དབང་དེས༔ འབྱུང་བཞི་གདོས་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དངོས་སུ་གྲུབ་སྟེ༔ དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ཐད་སོར་གྲུབ་ནས༔ ལས་ངན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ༔ དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདི༔ ངོ་བོ་རྟོག་པར་འཁྲུལ༔ རང་བཞིན་སེམས་སུ་འཁྲུལ༔ ཐུགས་རྗེ་ཚོགས་དྲུག་ཏུ་འཁྲུལ་ཏེ༔ ཉོན་མོངས་པའི་ལས་མཐའ་དག་ཏུ་ཤར་བའོ༔ མ་རིག་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི༔ རང་ཤར་ལས༔ འདོད་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི༔ ཁམས་གསུམ་པོ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན༔ ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཅི་ཡང་མེད༔ རྣམ་ཤེས་ཅུང་ཟད་མེད་པ་ཡི༔ གཟུགས་མེད་རྣམས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས༔ གནས་གཙང་ལ་སོགས་གཟུགས་
Chinese
无明。无明有三种。如是说。错乱之缘有三，即：因之缘，所缘之缘，执着于彼之缘。又是，上述之三种智慧，虽无错乱之因，然因无明之缘而错乱。譬如，太阳虽无黑暗之基和因，然如被中间之雾所遮蔽。其中，初者名为因之缘，即：本体空性之明分，智慧之自光，以光蕴之方式存在，然不识彼为空明，认为是有实物，此即名为无明之因缘。执持彼因为具有我执之境，故名所缘之缘。执着显现为境者，五大真实成立，即：五种任运自成之自光成立为五大。由此，以智慧之加持力，形成娑婆世界。彼之外五大之精华，形成内蕴之众生。形成之方式于空行之口诀中明示。总之，彼等错乱亦非错乱于因和基，乃因不识基之安住为自显而错乱。譬如，执着于因上本无而显现者，如绳索错认为蛇，或海螺显现为黄色一般，不识基之安住，而执着于自显。于《摩尼宝鬘》中云：虽说错乱之基多种，然乃任运自成与大悲。如是说。无明之果有三，即：错乱而形成身体之方式，三种智慧之错乱方式，错乱之果产生之方式。错乱而形成身体之方式为：以无明之力量，四大有碍之蕴真实成立，于彼处，烦恼之门直接成立，而行于恶业。依彼，此三种智慧，本体错乱为分别念，自性错乱为心，大悲错乱为六聚，而显现为一切烦恼之业。无明圆满之果为：于自显中，欲界、色界和无色界，三界皆依于彼。非有非无，一无所有，少许之识亦无有，无色界皆由此而生。净居天等色
English
Ignorance. Ignorance is of three kinds. Thus it is said. The three causes of delusion are: the cause of the cause, the cause of the object, and the cause of clinging to it. Moreover, although the above three wisdoms have no cause of delusion, they are deluded by the cause of ignorance. For example, although the sun has no basis or cause of darkness, it is like being obscured by fog in the middle. Among them, the first is called the cause of the cause, that is, the clear part of the essence of emptiness, the self-radiance of wisdom, exists in the form of a light-house, but it is not recognized as clear emptiness, and it is thought to be a real thing. This is called the cause of ignorance. Holding that cause as an object of self-grasping, it is called the cause of the object. Clinging to what appears as an object, the five elements are actually established, that is, the five spontaneously accomplished self-radiances are established as the five elements. From this, by the blessing of wisdom, the Saha world is formed. From the essence of the five outer elements, the sentient beings of the inner essence are formed. The way of formation is clearly shown in the Dakini's oral instructions. In short, those delusions are not delusions of cause and basis, but delusions because they do not recognize the abiding of the basis as self-appearance. For example, clinging to what appears in the cause without being there, such as mistaking a rope for a snake, or a conch shell appearing yellow, not recognizing the abiding of the basis, but clinging to self-appearance. In the Garland of Pearls it is said: Although many kinds of delusions are spoken of, they are spontaneously accomplished and compassionate. Thus it is said. The three fruits of ignorance are: the way the body is formed by delusion, the way the three wisdoms are deluded, and the way the fruit of delusion arises. The way the body is formed by delusion is: by the power of ignorance, the four great aggregates with obstacles are actually established, and at that place, the gates of affliction are directly established, and one acts in evil deeds. Based on this, these three wisdoms are: the essence is deluded into conceptual thought, the nature is deluded into mind, and compassion is deluded into the six aggregates, and all the deeds of affliction appear. The complete fruit of ignorance is: in self-appearance, the desire realm, the form realm, and the formless realm, the three realms all depend on it. Neither existent nor non-existent, nothing at all, without the slightest consciousness, the formless realms are all born from it. Pure Abode and other forms