Tibetan
ཕུང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་ཅི་སྨོས། རྣམ་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒ་བའང་མེད་ན་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་རྒ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནད་ཀྱང་མེད་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ལྟ་ཅི་སྨོས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྒྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བའང་མེད་ན། ཚེ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མར། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི། །ལུས་ཀྱིས་སྐྱེ་མེད་རྟག་པའི་ཕྱིར། །བསམ་མི་ཁྱབ་བསྒྱུར་འཆི་འཕོ་ཡིས། །དེ་ནི་མི་འཆི་བརྟན་པའི་ཕྱིར། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་ཀྱིས། །གནོད་མེད་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཟག་མེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས། །གཡུང་དྲུང་ཕྱིར་ན་རྒ་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་དོན་ནི། ཕྱིར་ལ་ནས། མངོན་གྱུར་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་དྲི་བཅས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དེ། བར་དུ་ལམ་གྱི་དྲི་མ་བསལ་ཡང་སླར་འཁོར་བར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། རྟོགས་པས་གནས་ལུགས་མངོན་ཏུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཕྱིར་ལ་ལྡོག་ཅིང་སླར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡེ་ནས་གནས་པའི་སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་ཅི་ ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་ལུགས་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཕྱིན་ལོག་གིས། །འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ལྡོག་སྟེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་དྲི་མ་གཏན་མི་ལྡང་བའི་དོན་ནི། དྲི་མ་ནས། བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ལམ་མཐར་ཕྱིན་ཀྱང་། ད་དུང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློའི་དྲི་མ་ལྡང་བར་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན། མངོན་ཏུ་གྱུར་ནས་དྲི་མ་སླར་ལྡང་བ་གཏན་ནས་མེད་དེ། དྲི་མ་ནི་གཟུང་འཛིན་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་ཀུན་རྟོག་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པས། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། ལྟ་བའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །སླར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཕྱིར་ནས། མ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡོན་ཏན་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་འདི། ད་ལྟར་གཞི་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་སུ་ ཚང་བར་ཡོད་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ནས་མ་ཤེས་སོ། །དེའང་དཔེར་ན་མི་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་དུ་གཏེར་ཡོད་པ་མ་ཤེས་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱམས་པ་མགོན་
Chinese
更何况是蕴身显现的生？如果连各种变异的衰老都没有，更何况是诸行圆满成熟的衰老？如果连细微习气的疾病都没有，更何况是烦恼的疾病？如果连不可思议转变的死亡都没有，更何况是寿命穷尽的死亡？如《宝性论》所说：‘那是心的自性，身体无生恒常之故，不可思议转变的死亡，那是无死坚固之故，细微习气的疾病，无害寂静之故，无漏显现诸行，永恒之故无衰老。’如是说。第四，不退转之义，从‘退还’至‘显现之故’。如是说。先前具有垢染的佛陀，中间即使清除了道的垢染，是否会再次退回轮回呢？并非如此，证悟现量实相的佛陀不会退还，也不会再次变成烦恼，因为以各自自证的智慧，如实地现量显现了本初安住的心性之实相。如吉祥法称所说：‘无害与真实义，从自性颠倒，即使努力也无法退转，因为心执着于那一方。’如是说。第五，垢染永不生起之义，从‘垢染’至‘远离之故’。如是说。即使道已至究竟，是否还会生起颠倒错乱之垢染呢？现量显现后，垢染永不生起，因为垢染是执着能取所取为异体的分别妄念，而其因是无明，因为远离了它。如法称所说：‘因为舍弃了见之种子，所以才是永不退转。’如是说。第六，总结要义，从‘因此’至‘不了解’。如是说。因为这些理由，心性自性光明，具足六十四功德的佛陀，现在即使在作为基础的有情众生之时，圆满具足，却因为能取所取的垢染所遮蔽而不了解。这就像穷人家里有宝藏却不知道，因此为贫穷所困一样。慈氏怙主
English
What need is there to mention the birth of the manifested aggregates? If there is no aging of various changes, what need is there to mention the aging of the complete maturation of actions? If there is no disease of subtle habitual imprints, what need is there to mention the disease of afflictions? If there is no death that transforms the inconceivable, what need is there to mention the death that exhausts life? As stated in the Uttaratantra: 'That is the nature of mind, Because the body is unborn and eternal. By the death that transforms the inconceivable, That is immortal and steadfast. By the diseases of subtle habitual imprints, It is harmless and peaceful. By the stainless manifest actions, It is eternal, therefore there is no aging.' Thus it is said. Fourth, the meaning of non-retrogression, from 'return' to 'because of manifestation.' Thus it is said. The Buddha who previously had defilements, even if the defilements of the path are removed in between, will he retrogress back to samsara? It is not so, the Buddha who has manifested the reality through realization does not retrogress and will not become afflicted again, because with the wisdom of individual self-awareness, the reality of the mind that has been abiding from the beginning is manifestly revealed as it is. As glorious Dharmakirti said: 'Harmlessness and the true meaning, From the nature of reversal, Even if one tries, it does not regress, Because the mind clings to that side.' Thus it is said. Fifth, the meaning of the permanent non-arising of defilements, from 'defilements' to 'because of separation.' Thus it is said. Even if the path has reached its end, will the defilements of inverted thoughts still arise? After manifestation, defilements never arise again, because defilements are the conceptual delusions that grasp the grasper and the grasped as different entities, and their cause is ignorance, because it is separated from that. As Dharmakirti said: 'Because the seed of view has been abandoned, Therefore it is indeed non-retrogressive.' Thus it is said. Sixth, summarizing the meaning, from 'therefore' to 'does not know.' Thus it is said. Because of these reasons, the mind, luminous by nature, the Buddha with sixty-four qualities, even now, when it is the basis of sentient beings, is fully present, but is obscured by the defilements of the grasper and the grasped and is not known. This is like a poor person who does not know that there is a treasure in his house, and therefore suffers from poverty. Maitreya Gon
Tibetan
པོའི་ཞལ་སྔ་ནས། ཇི་ལྟར་མི་དབུལ་ཁྱིམ་ནང་ས་འོག་ན། །མི་ཟད་པ་ཡི་གཏེར་ནི་ཡོད་གྱུར་ལ། །མི་དེས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་གཏེར་དེ་ཡང་། །དེ་ལ་ང་འདིར་ཡོད་ཅེས་མི་སྨྲ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ནང་ཆུད་རིན་ཆེན་གཏེར། །དྲི་མེད་བཞག་དང་བསལ་མེད་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་། །མ་རྟོགས་པས་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་དགུ་འདིས་མྱོང་ངོ་། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ལུང་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་བཤད་པ་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བཞི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་ལུང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་པའི་ལུང་། རྒྱུད་བླ་མའི་ལུང་། མདོ་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པའི་དོན་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ཚེ་ནས། མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྤྱིར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། ཁྱད་པར་བླ་ མའི་བྱིན་རླབས་དང་སློབ་མའི་མོས་གུས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པས་སེམས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ། དཔེ་ཇི་ལྟ་ན། ལྕགས་བསྲེགས་པ་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་ནི་གདུང་བ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། མིག་ལ་རབ་རིབ་ཟུག་གཟིར་ཞི་བས་རབ་རིབ་མེད་པ་ཡིན་པས། །ཚ་བ་དང་རབ་རིབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཞི་བས་་མཚན་ཉིད་ལྕགས་དང་མིག་གསལ་པོ་ཡོད་པས་དེ་ནི་མེད་པའང་མ་ཡིན་པ་ལྟར། མ་རིག་པ་སངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པ་དེའི་དུས་ན་སེམས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་སངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་རྒྱས་པ་ལ། ཀུན་རྫོབ་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་ཚ་བ་དང་རབ་རིབ་བཞིན་ཏུ་ཡོད་པར་མི་བརྗོད་ཅིང་། ལྕགས་དང་མིག་དྭངས་པ་བཞིན་ཏུ་མེད་པར་མི་བརྗོད་དོ། །གཉིས་པ་ཐེག་ཆེན་ཉི་ཤུ་པའི་ལུང་ནི། དམ་པའི་ནས། སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། དམ་པ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་དེ་ཉིད་དུ་ནི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ བར་བྱ་བའང་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་སྐྱེ་འགག་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་པ་བཞིན་ཏུ་སངས་རྒྱས་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེས་ན་རྟོགས་མ་རྟོགས་ཙམ་ལས་སེམས་ཅན་དང་ནི་སངས་རྒྱས་གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཅིང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཚུ་རོལ་འཁོར་བ་ཕ་རོལ་མྱང་འདས་གཉིས་ཀ་སྐྱེ་བ་མེད་པས། རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་
Chinese
尊者说： 犹如贫困之人家中， 地下藏有取之不尽之宝藏， 然其人不知，宝藏亦不语， “我在此处”如是不言说。 如是心中蕴藏珍宝藏， 无垢本净及无离法性亦， 因未证悟故，贫困之痛苦， 众生恒时感受诸般苦。 如是说。第五，以圣教证悟自性，生起定解分四： 《经庄严论》之教证，圣者龙树之《大乘二十颂》之教证，《宝性论》之教证，以及经续中所说之义综合。 第一：从“何时”至“不言说”。 如是说，何时，总的来说，从闻思修所生之智慧，特别是上师之加持和弟子之信敬之缘起聚合，现量证悟心性如来藏之实相之时。譬如，烧红之铁块，热度消退则无灼痛，眼患翳障，翳障消除则无翳障。 热度和翳障之实物并非存在，然彼二消除后，其体性铁和眼清明存在，故亦非不存在。如是，无明消散，智慧增长之时，心识八识聚消散，五智增长，世俗错乱之垢染如热度和翳障般不言说为存在，如铁和眼清明般不言说为不存在。 第二，《大乘二十颂》之教证：从“圣者”至“行境”。 如是说，圣者，即就胜义谛而言，一切法本来无生之故，就胜义谛而言，亦无从轮回中解脱，如虚空无生灭且不变异般，佛陀于一切时处皆不变异，如是，仅是证悟与未证悟之差别，众生与佛陀二者之体性相同，本体无有差别。 此岸轮回与彼岸涅槃二者皆无生，故自性亦无有寂灭。 是故，一切有为法皆显现为空性且无我，因此，此不可思议之境界乃是遍知佛陀之
English
The venerable one said: Like a poor man's house, underground, There is an inexhaustible treasure, But that person does not know it, and the treasure also does not say, "I am here" does not say so. Likewise, the precious treasure contained in the mind, The stainless original purity and the inseparable Dharma-nature, Because of not realizing it, the suffering of poverty, Beings constantly experience all kinds of suffering. Thus it is said. Fifth, to generate certainty in explaining the nature with scriptures, there are four: The scripture of the Ornament of the Sutras, the scripture of the Twenty Verses on the Great Vehicle by the noble Nagarjuna, the scripture of the Uttaratantra, and the summary of the meaning spoken in the Sutras and Tantras. First: From "when" to "not say". Thus it is said, when, in general, the wisdom arising from hearing, thinking, and meditating, and especially the connection of the blessings of the guru and the devotion of the disciple, when the nature of mind, the reality of the Tathagatagarbha, is directly realized. For example, when red-hot iron cools down, there is no burning pain, and when the eyes are afflicted with cataracts, there is no cataract when the cataract is removed. The substance of heat and cataracts does not exist, but when the two are removed, the nature of iron and eyes are clear, so it is not non-existent either. Likewise, when ignorance dissipates and wisdom increases, the mind, the eight consciousnesses, dissipate, and the five wisdoms increase. The defilements of mundane delusion, like heat and cataracts, are not said to exist, and like clear iron and eyes, they are not said to be non-existent. Second, the scripture of the Twenty Verses on the Great Vehicle: From "noble" to "field of activity". Thus it is said, the noble, that is, in terms of the definitive meaning, since all dharmas are originally unborn, in terms of the ultimate truth, there is no liberation from samsara either. Just as space is unborn, unceasing, and unchanging, so the Buddha is unchanging in all circumstances. Therefore, the nature of both sentient beings and Buddhas is the same, and the essence is indistinguishable, only the difference between realization and non-realization. Since both this shore of samsara and the other shore of nirvana are unborn, the nature is also without cessation. Therefore, all conditioned dharmas are manifestly empty and selfless. Therefore, this inconceivable state is that of the omniscient Buddha.