Tibetan
མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱིས། སྔོན་གྱི་འཕེན་པའི་སོགས་ཤློཀ་གཉིས་ཀྱིས་ས་དགུ་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་སེམས་འབད་རྩོལ་དང་བྲལ་བ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་ནམ་མཁའི་སོགས་ཀྱིས་ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་གཞན་དོན་ཚད་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་གནས་སྐབས་ནའང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། འགྱུར་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མདོར་བསྟན་པ་དང་། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཞན་འགྱུར་མིན་བདག་མི་ཟད་ཆོས་ལྡན་ཕྱིར། །འགྲོ་སྐྱབས་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་མུར་ཐུག་ཕྱིར། །དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གཉིས་མེད་མི་རྟོག་ཕྱིར། །འཇིག་མེད་ཆོས་ཀྱང་མ་བྱས་རང་བཞིན་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་དབྱིངས་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་གནས་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི། ལུས་གཞན་དོར་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མིན་པའི་བདག་ཉིད་རྟག་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་མི་ཟད་པའི་དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་བསླུ་བའི་སྐྱབས་གནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པ་མུར་ཐུག་པ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་སྐྱོབ་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་དབྱིངས་དེ་ནི་དུས་རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞི་བའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་དུ་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གཡུང་དྲུང་གི་དོན་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྐྱེ་སོགས་བྲལ་བའི་དམ་བཅའ་དང་རྟགས་བརྗོད། དེའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་ བཤད། རྟགས་སོགས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སོ་སོར་མདོར་བསྟན། སྦྱར་ཏེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཆི་བ་མེད། །གནོད་མེད་རྒ་བ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ནི་རྟག་དང་བརྟན་ཕྱིར་དང་། །ཞི་བའི་ཕྱིར་དང་གཡུང་དྲུང་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་དག་འོད་གསལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདི་ནི། དང་པོར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་། མཐར་འཆི་བ་མེད་ལ། བར་དུ་ན་བའི་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་རྒ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞི་བའི་ཕྱིར་དང་། གཡུང་དྲུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི། །ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མེད་རྟག་པའི་ཕྱིར། །བསམ་མི་ཁྱབ་འགྱུར་འཆི་འཕོ་ཡིས། །དེ་ནི་མི་འཆི་བརྟན་པའི་ཕྱིར། །བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་ཀྱིས། །གནོད་མེད་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཟག་མེད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས། །གཡུང་དྲུང་ཕྱིར་ན་རྒ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། སྙིང་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ནི་ཐ་མལ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། ཐོག་མར་ ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་འཆི་འཕོ་བ་ཡིས་ཀྱང་དབྱིངས་དེ་ནི་མི་འཆི་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མི་བསླུ་ཞིང་བརྟན་པའི་ཕྱིར། བར་དུ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོའི་ནད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གནོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཉིས་འཛིན་ལ་སོགས་ཞི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། མི་འཇིགས་པའི་རང་བཞིན་གཡུང་དྲུང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྒ་བའི་ཆོས་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་དེའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་དེ་བཞིན་གཉིས། །གཉིས་དང་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམ་བཞིན། །འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་ལ་ནི། །རྟག་པ་ལ་སོགས་དོན་ཤེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་བཅད་དེ་རྣམས་ལས། གཞན་འགྱུར། ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས། སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་པའི་དོན་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འགྲོ་སྐྱབས། ཞེས་སོགས། བསམ་མི་ཁྱབ། ཅེས་སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པའི་དོན་དང་། དེ་ནི་རྟག་ཏུ། ཞེས་ ཤོག་ལྷེབ་ ༢༠༡ ནས་ ༣༠༠ བར། སོགས་དང་། བག་ཆགས། ཞེས་སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ཞི་བའི་དང་། འཇིག་མེད། སོགས་དང་། ཟག་མེད། སོགས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གཡུང་དྲུང་གིས་དོན་བཞི་པོ་སྔ་ཕྱི་གོ་རིམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་ལ་རྟག་པ་དང་། ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་ནས་བརྟན་པ། ཞི་བ། གཡུང་དྲུང་གི་དོན་རྣམས་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། མི་ཟད་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཕྱིར། །གཞན་འགྱུར་མིན་བདག་རྟག་པའི་དོན། །མཐའ་ཡི་མུ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །སྐྱབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་བརྟན་པའི་དོན། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་རང་བཞིན་ཕྱིར། །
Chinese
具知自生足（mkhyen pa rang byung zhabs）说，以前的“生起”等两颂表明，九地菩萨远离勤作，以及获得个别正智之理；如是，“如虚空”等表明，十地菩萨具有利他无量功德，仅有此差别。第三，于极清净之位，亦无转变之理有二：略示无变之因，及广释其义。初者：由非他变具不尽法故，为众生怙无后际恒常故，彼恒常无二不分别故，无坏法亦无为自性故。如是说，法界极清净之位，法身者，是舍弃他身而转变为他者之非有，是常有之自体，以于无余涅槃之界中，亦具有不尽之胜义功德之无量法故。如是，是示现一切有情之无欺怙主，是殊胜之义，以具有无后际，尽未来际救护之功德故。无垢之法界，是时时于轮回与涅槃无二之自性寂静之义，以具有于彼等之过患与利益不分别之功德故。是恒常不坏之法性，亦是雍仲（g.yung drung）之义，以具有非由业及烦恼所现前积集之自性功德故。二者有三：立誓远离生等及说因，摄彼义而说，说立因等之因。初者有二：各别略示，合而广释。初者：无生且无死，无害无老衰，彼由恒常与坚固，由寂静故与雍仲故。如是说，清净光明法身者，初无生，终无死，中有无病之害，及无变异与老衰，以彼
English
Khyenpa Rangjung Zhap says that the previous two verses, beginning with "arising," show that the bodhisattva on the ninth ground is free from effort and has attained individual perfect wisdom; and that the verses beginning with "like space" show the immeasurable qualities of benefiting others of the bodhisattva on the tenth ground, with only this difference. Third, regarding the way in which there is no change even in the state of perfect purity, there are two aspects: a brief explanation of the reason for immutability, and a detailed explanation of its meaning. The first is: "Because it is not transformed by others, because it possesses inexhaustible qualities, because it is the refuge of beings, without end, and constant, because it is always non-dual and non-conceptual, because the indestructible dharma is also uncreated and of its own nature." It is said that the Dharmakaya in the state of perfect purity is not something that changes into something else by abandoning another body, but is the essence of permanence, because it possesses limitless qualities of ultimate truth that are inexhaustible even in the realm of nirvana without remainder. Similarly, it is the meaning of showing the supreme, unfailing refuge of all beings, because it possesses the qualities of protecting without end until the end of samsara. The stainless Dharmadhatu is the meaning of the peaceful nature that is always non-dual with samsara and nirvana, because it possesses the qualities of not discriminating between their faults and benefits. The permanently indestructible Dharma nature is also the meaning of Yungdrung, because it possesses the qualities of its own nature that are not manifestly accumulated by karma and afflictions. The second has three parts: vowing to be free from birth etc. and stating the reason, explaining the meaning in brief, and explaining the reason for establishing the reason etc. The first has two parts: a separate brief explanation, and a combined detailed explanation. The first is: "There is no birth and no death, no harm and no old age, because it is constant and stable, because it is peaceful and because it is Yungdrung." It is said that this pure, clear Dharmakaya has no birth in the beginning, no death in the end, no harm of sickness in the middle, and no change or old age, because it
Chinese
按照次第如何。因为是常，因为是稳固，因为是寂静，因为是雍仲。二是，那是意的自性，身体的无生是常的缘故。不可思议转变的死殁，那是不死稳固的缘故。细微习气的疾病等，无害寂静的缘故。无漏现前造作，雍仲的缘故没有衰老。如是说，心要法身，何况是庸俗的生等不能改变，首先，意的自性身也是无生，不改变是常的缘故。同样最后不可思议完全转变的死殁，彼界是不死，不欺骗是稳固的缘故。中间无明习气的细微障碍疾病等也是无害，二取等是寂静的缘故。无漏的业现前造作者等，不怖畏的自性是雍仲，没有衰老的法。二是归纳其义而说，于彼二句如是二，二和二以次第，未造作之界上，常等之义应知。如是说，如是偈颂中，他变，等和，那是意，等二句是常的意义。如是，去护，等，不可思议，等二句是稳固的意义。那是常时，说， 从第201页到300页。 等和，习气，等二句是寂静的，不坏，等和，无漏，等二句是雍仲的四种意义，按照前后次第如何。法性因缘未造作的界上，常等，等之中的稳固，寂静，雍仲的意义，如经所说应当知晓。三是，因为具有不尽的功德，不是他变是我的常之义。因为与边际相同，是救护之体是稳固之义。因为不分别自性。
English
According to the order, how it is. Because it is permanent, because it is stable, because it is peaceful, because it is Yungdrung. Secondly, that is the nature of mind, the unborn of the body is the reason for permanence. The death of inconceivable transformation, that is the reason for immortality and stability. Subtle habits of diseases, etc., are harmless and peaceful. The manifestation of uncontaminated actions, because of Yungdrung, there is no old age. It is said that the essence of Dharmakaya, let alone the vulgar birth, etc., cannot be changed. First of all, the body of the nature of mind is also unborn, and it does not change because it is permanent. Similarly, the death of the inconceivable and complete transformation at the end, that realm is immortal, and it is stable because it is not deceiving. In the middle, the subtle obstacles and diseases of ignorance habits are also harmless, and the two grasps are the reason for peace. Those who manifest uncontaminated karma, etc., the nature of non-fear is Yungdrung, and there is no law of aging. Secondly, it is said to summarize its meaning, in those two sentences, such as two, two and two in order, in the uncreated realm, the meaning of permanence, etc., should be known. It is said that in these verses, other changes, etc., and that is the mind, etc., the two sentences are the meaning of permanence. Similarly, go to protect, etc., inconceivable, etc., the two sentences are the meaning of stability. That is always, say, From page 201 to 300. etc. and, habits, etc., the two sentences are peaceful, indestructible, etc., and, uncontaminated, etc., the two sentences are the four meanings of Yungdrung, according to the order of before and after. On the realm of Dharma-nature cause and condition uncreated, permanence, etc., among them, stability, peace, the meaning of Yungdrung, as the sutra says, should be known. Thirdly, because it has inexhaustible merits, it is not the other change, it is the meaning of my permanence. Because it is the same as the edge, it is the body of salvation, it is the meaning of stability. Because it does not distinguish nature.