Tibetan
དེ་མིན་པར་ཐལ། ཆོས་སྐུ་དང་ཐ་དད་མིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ། ཆོས་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། འདོད་པ་གང་ཞིག སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕྲིན་ལས་དངོས་སུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དེའི་གདུལ་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཆོས་འཁོར་དང་དེ་བསྐོར་བ་པོ་རྫས་གཞན་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། ཕྲིན་ལས་དང་ཕྲིན་ལས་ཅན་རྫས་གཞན་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་སྲིད་པར་ཐལ། བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟོགས་པའི་ཆོས་འཁོར་དང་། དེ་སྐོར་བ་པོའི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་རྫས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ས་མཚམས་དེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་དུ་འཇུག་ཁ་མ་ནས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་བར་དུ་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ནར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ས་མཚམས་དེ་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་དང་། ཐ་མའི་ལས་བསྟན་པའི་གོ་རིམ་བསྟན་པའི་རིམ་པས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཁོ་ནར་འཇོག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དངོས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དུས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་འབད་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དེ་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་དོན་རབ་གསལ་ལས་སྐབས་བརྒྱད་པའི་དཀའ་བའི་གནས་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །དེ་ལྟར་དགེ་འདུན་ཉི་ཤུ། སྙོམས་འཇུག་དགུ། རྟེན་འབྲེལ། ཐོད་རྒལ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་བཤད་ཟིན་ཅིང་། འདིར་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཀའ་གནས་ཆེ་ཆུང་རྣམས་ལ་དོན་ལ་གནས་པའི་དགག་སྒྲུབ་ཆེ་བ། རོང་སྟོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བཞེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཀོད་ཅིང་ཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་བཞེད་པའང་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་ལོགས་སུ་མ་སྨོས་ལ། འདི་ཙམ་གྱིས་སྐབས་ཀྱི་དོན་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས། ཕྱོགས་ཞེན་སྤངས་ནས་གུས་པས་བླངས་ཏེ་རང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །རྨད་བྱུང་ཕྲིན་ལས་བྱེ་བའི་གཟི་འབར་རྒྱལ་བ་ཉིན་བྱེད་དབང་པོ་དང་། །ཕྱོགས་རེའི་མཛད་པས་གདུལ་བྱ་ཀུ་མུ
Chinese
否則不應理，因為與法身無有差別之故。又，於所化眾生的相續中，不可能真實生起法身的事業，因為若是法身的事業，則必須唯獨存在於佛地之故。若許，則佛陀的事業真實生起之處不成立，任何所許，因為佛陀的相續中不會真實進入事業之故，因為彼非彼之所化。又，法輪與轉法輪者不可能為異體，因為事業與有事業不可能為異體之故。若許，則應成彼成立，因為於見道菩薩的相續中生起的證悟之法輪，與彼轉法輪者的殊勝化身二者為異體之故。又，佛陀事業的界限，從進入大乘道之初直至不住涅槃之間安立不應理，因為彼唯獨存在於佛地之故。若許，則大乘發心的界限，從大乘的資糧道小者直至佛地之間安立不應理，因為許之故。遍，因為「宣說最初發心與，最後之業所示之次第」之故。又，佛陀的事業唯獨安立於佛地不應理，因為於所化眾生的相續中真實進入佛陀的事業之故，即圓滿佛陀於輪迴未空之際，無勤任運的事業，彼是必須的之故。《母義光明釋》第八品的難處之分別解說。如是，僧眾二十、等至九、緣起、頓超等已於他處宣說，此處乃是於彼之外的難處大小等，對於義理所在之大的破立。如榮敦一切智者的觀點如是安立，全知上師的觀點亦無異於彼，故未另述。僅以此便能了知章節之義，故應捨棄偏頗，以恭敬受持，成辦自他之利益。奇妙事業百千光芒熾盛的勝者日光王，
English
Otherwise, it is unreasonable, because it is not different from the Dharmakaya. Furthermore, it is impossible for the activity of the Dharmakaya to actually arise in the continuum of those to be tamed, because if it were the activity of the Dharmakaya, it would have to exist only in the Buddha-ground. If you accept this, then the place where the activity of the Buddha actually arises is not established, whatever is accepted, because the activity does not actually enter the continuum of the Buddha, because that is not what is to be tamed by it. Furthermore, it is impossible for the Dharma wheel and the one who turns it to be different entities, because it is impossible for the activity and the one with the activity to be different entities. If you accept this, then it follows that it is established, because the Dharma wheel of realization that arises in the continuum of a Bodhisattva on the path of seeing, and the supreme emanation body of the one who turns that Dharma wheel, are two different entities. Furthermore, it is unreasonable to establish the boundary of the activity of the Buddha from the beginning of entering the Great Vehicle path until the non-abiding Nirvana, because it exists only in the Buddha-ground. If you accept this, then it is unreasonable to establish the boundary of the generation of Bodhicitta of the Great Vehicle from the smallest accumulation path of the Great Vehicle until the Buddha-ground, because it is accepted. It pervades, because it is said, "Explaining the order of showing the first generation of Bodhicitta and the final activity." Furthermore, it is unreasonable to establish the activity of the Buddha only in the Buddha-ground, because the activity of the Buddha actually enters the continuum of those to be tamed, that is, the perfect Buddha performs the effortless and spontaneous activity until Samsara is not empty, which is necessary. Explanation of the difficult points of the eighth chapter from the "Mother Meaning Clear Explanation". Thus, the Sangha of twenty, the nine meditative absorptions, dependent origination, and sudden breakthrough have already been explained elsewhere. Here, the great affirmations and negations that are based on the meaning of the difficult points, both large and small, that are different from those, are arranged according to the view of Rongton Omniscient, and the view of the Omniscient Lama is no different from that, so it is not mentioned separately. With just this, the meaning of the chapters will be understood, so one should abandon partiality, respectfully take it up, and accomplish the benefit of oneself and others. The victorious sun king, blazing with the light of thousands of wonderful activities,
Tibetan
ད་སྐྱོང་མཛད་རང་རྒྱལ་མཚན་མོའི་མགོན། །ཉི་ཚེའི་རྟོགས་པས་རང་རྒྱུད་རྣམ་གསལ་སློབ་མའི་སྐར་ཚོགས་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །བགྲོད་གཅིག་ལམ་གྱུར་མཐའ་དང་དབུས་མེད་ཟབ་ཅིང་ལྟ་དཀའི་རྒྱལ་ཡུམ་འདི། །དགྲ་ལས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲས་དཔའ་བོར་བཅས། །མི་དང་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཚོགས་དབུས་སུ། །ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་ནས། །འགྲོ་ལ་སྟོན་པའི་དགོངས་པ་མཉམ་གཞག་ཚེ། །རབ་འབྱམས་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་བའི་སྲས། །ས་ཆེན་གཡོས་པའི་ངོ་མཚར་སྐྱེས་གྱུར་ཏེ། །རྫུ་འཕྲུལ་སྟོབས་ཀྱིས་གསེར་གྱི་པདྨོ་ནི། །འདབ་མ་སྟོང་ལྡན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཡིས་འཐོར། །དེ་ཚེ་ཚེམས་དཀར་བར་ནས་འཕྲུལ་གྱི་ལྗགས། །རྣམ་པར་བརྐྱངས་ཏེ་སྲིད་གསུམ་ཀུན་ཁྱབ་པའི། །ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བློ་ཡི་རིམ་པ་བཞིན། །ཐམས་ཅད་ལྡན་པའི་འཁོར་ལ་གོ་བར་མཛད། །དེ་ཡི་སྦས་དོན་ཐེག་མཆོག་ལམ་གྱི་རིམ། །ཟབ་ཅིང་ཡངས་པའི་མ་ཕམ་བློ་མཚོ་ལས། །ཐོགས་མེད་མཁྱེན་པའི་ཆུ་འཛིན་གྱིས་བླངས་ཏེ། །རྣམ་གྲོལ་དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་སྤེལ་ཕྱིར་ཕབ། །གང་དེའི་ལེགས་བཤད་རྒྱ་བོད་མཁས་རྣམས་ཀྱི། །བློ་གྲོས་བུམ་བཟང་ལས་བྱུང་བདུད་རྩའི་རྒྱུན། །འཆི་མེད་དཔལ་སྦྱིན་འདི་ནི་བློ་ལྡན་ཞིང་། །དོན་གཉེར་གཟུ་བོར་གནས་པ་རྣམས་ལ་སྤེལ། །ལྷག་བསམ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡུམ་གྱི་དོན། །དགོངས་པ་རབ་གསལ་ལེགས་བཤད་འདི་བགྱིས་པའི། །རབ་དཀར་དགེ་ཚོགས་ཇི་སྙེད་མཆིས་པ་དེ། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཕྱིར་བསྔོ། །བདག་ཀྱང་དེང་ནས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །སྐྱོན་མེད་བླ་མའི་ཐུགས་ཀྱིས་རྗེས་གཟུང་ཞིང་། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ནོར་གྱིས་རྒྱུད་ཕྱུག་སྟེ། །རྟག་ཏུ་འགྲོ་ལ་དམ་ཆོས་སྟོན་པར་ཤོག །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་དཀའ་བའི་གནས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡུམ་དོན་རབ་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ཐོག་མར་ཐུབ་དབང་གཉིས་པ་རོང་སྟོན་ཆོས་རྗེ་ལས་ཅུང་ཟད་ཐོས་ཤིང་། འཛམ་གླིང་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཀུན་མཁྱེན་སངས་རྒྱས་འཕེལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཞིབ་ཏུ་མཉན་ཏེ་ལུགས་འདི་ལ་མི་འཕྲོག་པའི་སྤོབས་པ་ཐོབ་ཅིང་། གཞན་ཡང་སྡེ་སྣོད་དང་རྒྱུད་སྡེའི་དོན་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་བློ་ཁ་ཅུང་ཟད་ཕྱོགས་པ་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བསོད་ནམས་སེང་གེས་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དུ་མས་ཡང་ཡང་བསྐུལ་ཞིང་རང་གི་རྟོགས་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་དུ་ཤིང་ཕོ་སྤྲེའུ་ལོ་གྲོ་ཞུན་གྱི་ཟླ་བའི་ཡར་ཚེས་བརྒྱད་ལ་འབྲས་ཡུལ་རྫོང་དཀར་གྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་པ་ནི་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས་རབ་ལྡན་ནོ། །ཤུ་བྷཾ།། །།འདི་བསྒྲུབས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །དགེ་བ་བདག་གིས་གང་ཐོབ་པ། །དེས་ནི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བདེ་གཤེགས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་ཤོག །འགྲོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྨན་གཅིག་པུ། །བདེ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གནས། །བསྟན་པ་རྙེད་དང་བཀུར་སྟི་དང་། །བཅས་ཏེ་ཡུན་རིང་གནས་གྱུར་ཅིག །དགེའོ། དགེའོ། དགེའོ།། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་དཀའ་བའི་གནས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡུམ་དོན་རབ་གསལ།
Chinese
如今护持自在如王，以精进觉悟自身，清晰明了，与众弟子如星辰般汇聚。 成为唯一通途，无始无终，深奥难见的胜母（般若波罗蜜多）。 战胜敌人的胜利者，与勇猛的王子们一同。 在人、天、非天众会之中， 由能仁亲自铺设座位后， 当示导众生的意旨安住之时， 无量十方刹土的佛子们， 大地摇动，奇妙诞生。 以神通力，金莲花， 千瓣绽放，散布着胜者的教言。 那时，从洁白的牙齿间，伸出化现的舌头， 完全伸展，遍布三有。 以梵天之音，按照智慧的次第， 使具足一切的眷属得以领悟。 其隐秘之义，乃大乘道之次第， 从深广无垠的玛旁雍措（圣湖）智慧之海中， 由无碍智慧的云朵撷取， 为了增长解脱善妙的庄稼而降下。 其善说乃是藏汉智者们， 从智慧宝瓶中流出的甘露之流， 这赐予不死之妙，乃是为具慧之人， 以及寻求真理、公正处事者而传播。 以纯洁善良之心，为了胜母之义， 作此意旨明晰的善说， 所有纯洁的善行积累， 为了使如虚空般的众生获得菩提而回向。 我亦从今乃至一切生世， 蒙受无垢上师的慈悲摄受， 以闻思修之财富充盈自心， 愿能恒常为众生宣说正法。 《现观庄严论》及其注释的难点释义，名为《胜母义明释》，最初听闻于第二能仁荣敦·确吉（荣敦·确吉旺，1367-1449），并从赡部洲智者之王一切智者桑结贝（桑结贝，1414-1474）等处详细听闻，从而获得了对该论不被夺走的自信。此外，释迦比丘索南僧格，对经藏和续部的意义大多有所涉猎，受到众多持藏者的再三敦促，并为了不忘失自己的证悟，于木阳金猴年（1464）的仲秋月上弦初八，在不丹（འབྲས་ཡུལ།）宗喀（རྫོང་དཀར།）的喜苑中撰写而成。
English
Now, may the self-controlled one protect, like a king of the night, With the complete realization clarifying one's own mind, together with the assembly of students like stars. This Victorious Mother (Prajnaparamita), the sole path to traverse, without beginning or end, profound and difficult to see, Victorious over enemies, together with the brave sons of the Victorious One. In the midst of the assembly of humans, gods, and demigods, After the Powerful Sage himself has prepared the seat, When the intention to show beings is in meditative equipoise, The sons of the Victorious Ones from the boundless ten directions' realms, Arose with wonders that shook the great earth. Through the power of miraculous abilities, golden lotuses, With a thousand petals, scattered by the command of the Victorious Ones. At that time, from between the white teeth, a miraculous tongue, Fully extended, pervading all three realms, With the voice of Brahma, according to the levels of intelligence, Made it understandable to the assembly possessing all qualities. Its hidden meaning is the stages of the Mahayana path, Taken from the vast and profound Mapam Tso (Lake Manasarovar), the ocean of intelligence, By the clouds of unobstructed wisdom, And poured down to propagate the harvest of liberation and virtue. Its excellent explanations are the streams of nectar arising from the excellent vases of wisdom, of the Tibetan and Chinese scholars. This bestowing of immortal glory is spread to those who are intelligent, And to those who seek meaning and remain impartial. With a pure and virtuous mind, for the sake of the meaning of the Mother, This clear and excellent explanation has been made, Whatever accumulation of pure white virtues there may be, Is dedicated so that beings equal to space may attain enlightenment. May I also, from now until all lifetimes, Be embraced by the compassionate mind of the faultless guru, Enriching my mind with the wealth of hearing, thinking, and meditating, May I always teach the sacred Dharma to beings. This explanation of the difficult points of the Ornament for Clear Realization and its commentaries, called "A Clear Explanation of the Meaning of the Mother," was initially heard from the second Powerful Sage, Rongton Chöjé (Rongton Chökyi Wangchuk, 1367-1449), and then heard in detail from the omniscient Sangye Pel (Sangye Pel, 1414-1474), the king of scholars of Jambudvipa, and others, thus gaining confidence in this system that cannot be taken away. Furthermore, the Shakya monk Sonam Senge, who has some familiarity with the meaning of most of the Vinaya and Tantra Pitakas, was repeatedly urged by many holders of the Vinaya, and in order not to forget his own realization, it was composed on the eighth day of the waxing moon of the autumn month in the Wood Male Monkey year (1464) in the Joyful Grove of Dzongkar (རྫོང་དཀར།) in Bhutan (འབྲས་ཡུལ།).
Chinese
伊给巴是青年，具足殊胜智慧。吉祥！此所成办之事所生之，我所获得的善，愿一切众生，获得善逝智慧。众生痛苦唯一之药，一切安乐生起之处，愿教法伴随利养与恭敬，长久住世。善哉！善哉！善哉！ 般若波罗蜜多窍诀论著《现观庄严论》释疏及难处之辨析，明晰母义。