Tibetan
༡༡༣ ༡༡༣ ཡང་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་དང༌། བདེར་གཤེགས་ཁམས་པ་རྡོར་རྒྱལ་རྗེ་སློབ་ཀྱི་ཞུས་ལན་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེའི་ཞུས་ལན་ལས། ཕག་མོ་གྲུ་པས་བླ་མ་མང་པོ་ལ་གཏུགས་པའི་མཐར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་བླངས་ནས། ཕྱིས་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་དང་གླེང་སློང་བྱས་པས། ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ཡང་རྟོག་པ་ཡིན། དེ་ཡང་རྟོག་བཅས་ཡིན་བྱ་བ་ལན་མང་དུ་གསུངས་སྐད། འོ་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞུས་པས། ཁམས་སྟོན་ཡང་དག་པར་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱི་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་ལ་མི་འཕྲོ། ནང་ཤེས་པ་བྱིང་རྨུགས་སུ་མ་སོང༌། འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་རིག་པ་གོ་འགར་ཡང་མ་བརྡུགས་པ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རིག་སྟོང་རྩ་བྲལ་དུ་སོང་བ་དེ་ཡིན་གསུངས་པས། ཕག་མོ་གྲུ་པས་ཆོས་ལ་འདི་ཡིན་བྱ་བའམ། འདི་མིན་བྱ་བའི་བརྡ་ཐབས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པས་ལངས་མ་ནུས་པ་ལ། བླ་མའི་ཞལ་ནས་ལངས་ན་འོང་གསུངས། དེ་གོང་གི་བླ་མ་ཀུན་ཅི་རེད་བྱ་བ་ལན་འགའ་གསུངས་སྐད། དེའི་ཚེ་རྗེ་སྒམ་པོ་པའི་ཞལ་ནས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བློ་ལས་འདས་པ་བྱ་བ་ཡང་དེ་རང་ཡིན། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །བྱ་བ་དེ་ག་ཡིན། ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་སྙིང་གའི་དབུས་སུ་སད་བྱ་བ་དེ་ག་ཡིན། མཐར་ཐུག་གི་དོན་ལ་དམིགས་གཏད་མེད་བྱ་བའང་དེ་ཡིན། རིག་པའི་ངོ་བོ་སྒོམ་དུ་སོང་ནས་དྲན་པ་ལ་བློ་གཏད་མི་དགོས་པར་འདུག སྒོམ་བྱ་བ་ཕར་ལ་བློས་གཏད་ནས་སྒོམ་མི་དགོས་པར་གདའ། སྒོམ་ཁོ་རང་གིས་ཚུར་བསྐུལ་ནས་འོང་བར་འདུག་གསུངས་སྐད། དེས་ན་ཕག་མོ་གྲུ་པས་ནམ་མཁའ་ལ་མཐའ་དབུས་མེད། བེར་ཀ་ལ་མགོ་མཇུག་མེད། ལྷམ་གྲོག་བཅིངས་ནས་སྐྱས་ཇུས་རྫོགས། བློ་འདས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལ་འོང་བར་འདུག བློ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྟོགས་པ་ལ་ཟེར་བ་འདུག །སེམས་ཉིད་ལ་རང་བྱན་ཚུད་ཙ་ན་གཞན་དོན་ཡོང་བ་ཡིན་པར་འདུག ད་ང་ཁམས་སུ་འགྲོ་དོན་མི་འདུག་གསུངས་སྐད་ཅེས་པའི་དོན་ནི། སྐབས་འདིའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ལ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུའང་སེམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་འཁྲུལ་ཆོས་རྣམ་རྟོག་གི་སེམས་དེ་ཉིད་དང་དེའི་སྣང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆོས་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་མིན་ཏེ། གདོད་མའི་སེམས་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་འདོགས་བྱེད་ཀྱིས་བློས་བཏགས་བསྒྱུར་མི་བཏུབ་ཅིང༌།
Chinese
113 113 此外，正如冈波巴大师和德谢康巴多吉杰的弟子所作的答复中所说的那样，现在我将叙述。在答复中提到：帕摩竹巴在依止了许多上师之后，修持了所有的法，后来与冈波巴大师辩论时，冈波巴大师多次说：“你的那些也是分别念，那些也是有分别念的。”帕摩竹巴问：“那么，大手印是什么样的呢？”康敦确切地说：“大手印是不触及外部分别念的境，内在的觉性不陷入昏沉，智慧不执着于轮回和涅槃的境，自性的觉性空性已彻底断绝。”帕摩竹巴领悟到，对于法，没有任何“这是”或“这不是”的表达方式，因此无法站立。上师说：“站起来吧。”帕摩竹巴问：“那么，之前的上师们是什么呢？”冈波巴大师说：“大手印是超越思维的，这就是《般若波罗蜜多经》所说的‘不可言说、不可思议’。这就是让平凡的觉性在心间苏醒。这就是对终极意义没有执着。觉性的自性融入禅修，因此不需要依赖念头。禅修是不需要向外执着而禅修的，禅修本身会主动激发。”因此，帕摩竹巴说：“虚空没有边际，毯子没有头尾，系紧鞋带就完成了旅程。对于超越思维的瑜伽士来说，这就是结果。没有剩余思维的善根被称为大手印的证悟。当自心获得自在时，就能利益他人。现在我去康地也没有意义了。”这段话的意思是：这里所说的大手印，是指远离烦恼障的智慧。即使只是名言，也并非指未进入心之状态的错觉法，即分别念的心本身，以及对它的显现进行分别念而安立的假法，所有施加的分别念都不是大手印的智慧，因为原始的心，即平凡的觉性，是无法被施加者以思维安立和改变的。
English
113 113 Furthermore, as stated in the replies of Lord Gampopa and Der-shek Khampa Dorje Gyal's disciple, I shall now relate. In that reply, it is mentioned: After Phagmo Drupa relied on many lamas and practiced all the teachings, he later debated with Lord Gampopa. Lord Gampopa repeatedly said, "Those of yours are also conceptualizations; those are also with conceptualization." Phagmo Drupa asked, "Then, what is Mahamudra like?" Khamton precisely said, "Mahamudra does not touch the realm of external conceptualizations, the inner awareness does not sink into dullness, the wisdom does not cling to the realms of samsara and nirvana, and the self-nature of awareness-emptiness is completely severed." Phagmo Drupa realized that, for the Dharma, there is no expression of "this is" or "this is not," and therefore could not stand up. The Lama said, "Stand up." Phagmo Drupa asked, "Then, what were all the previous Lamas?" Lord Gampopa said, "Mahamudra is beyond the mind, which is what the Prajnaparamita Sutra says, 'inexpressible, inconceivable.' That is what awakens ordinary awareness in the heart center. That is also without clinging to the ultimate meaning. The self-nature of awareness merges into meditation, so there is no need to rely on mindfulness. Meditation does not need to be meditated upon by clinging outwards; meditation itself actively inspires." Therefore, Phagmo Drupa said, "The sky has no boundaries, the blanket has no beginning or end, and tying the shoelaces completes the journey. For the yogi beyond the mind, that is the result. The root of virtue without remaining thoughts is called the realization of Mahamudra. When one's own mind becomes free, one can benefit others. Now there is no point in me going to Kham." The meaning of this passage is: The Mahamudra mentioned here refers to the wisdom that is free from the obscurations of afflictions. Even in mere terminology, it does not refer to the deluded phenomena that have not entered the state of mind, that is, the mind of conceptual thought itself, and the imputed phenomena established by conceptualizing its appearances. All imposed conceptualizations are not the wisdom of Mahamudra, because the primordial mind, that is, ordinary awareness, cannot be established and changed by the imposer through thought.
Tibetan
དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་བྱེད་ལས་གྲོལ་བའི་མ་བཅོས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་རྒྱུར་རྣམ་རྟོག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཐ་སྙད་དུའང་རང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པ་བཅོས་མ་བསླུ་རྫུན་གྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཅོས་མ་བསླུ་རྫུན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མ་བཅོས་མི་བསླུ་མི་རྫུན་བདེན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲོས་བརྗོད་དང་བྲལ་བ་དེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལྟར་ཁ་ཕྱིར་བལྟའི་ཡུལ་ལ་རང་དབང་མེད་པའི་འཇུག་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ལ་ཁ་ནང་བལྟ་ཡུལ་ཅན་རང་གི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ལ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་མ་གྱུར་པའི་མ་རིག་པའི་བྱིང་རྨུགས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་སོང་བ། འདི་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་འཁོར་བའི་གོར་ཡང་མ་རྟུགས་ལ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པས་འཆིང་བ་ཕྱིས་འཁྲུལ་པ་ལས་གྲོལ་བའི་འཁྲུལ་བྲལ་འདི་ལྟའོ་ཞེས་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་གོར་ཡང་མ་རྟུགས་ལ། ཆོས་ཅན་གྱི་ཆ་ནས་ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་ཆོས་འགར་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་བྲལ་ཡང་དེ་ཉིད་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་མ་ཆུབ་ཅེས་བསྙེངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དུས་གསུམ་དུ་འཇུག་ཅིང་རིག་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་འགྲོ་འོང་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆ་ནས་སྟོང་མི་སྟོང་སོགས་གཞི་གྲུབ་ཏུ་མི་བཏུབ་པ་རྩ་བྲལ་གྱི་བརྗོད་པ་དང་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའོ། །གཞན་རྣམས་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཡང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ལ་ཁྱད་བདོག་གམ་མི་བདོག་ཞུས་པས། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དུས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་མེད་གཅིག་ཡིན་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པ་ཡིན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་ནི་རྟོག་པ་གང་སྐྱེས་སྐུ་བཞིར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་པར་མི་འདོད་དེ་རྒྱུན་ཆད་ཡོད་གསུངས། འོ་ན་ཉམས་དང་རྟོགས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་ཅི་ཙམ་བདོག་ཞུས་པས། ཉམས་ནི་བློའི་ཆ་ལས་མ་འདས་པ་ཡིན། དཔེར་ན་སྤྲིན་གསེབ་ཀྱི་ཉི་མ་དང་འདྲ། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་གསུམ་རེས་མཐོ་རེས་དམའ་བར་གནས་པར་འོང་བ་ཡིན། དེ་ལ་མ་ཞེན་པར་བསྐྱངས་པས་བློའི་དྲི་མ་དྭངས་ནས་རྟོགས་པ་རྟོད་འཆར་གསུངས། འོ་ན་མཐོང་ལམ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་མཆི་ཞུས་པས། མཐོང
Chinese
যেহেতু এটি আরোপিত কর্ম থেকে মুক্ত অপরিবর্তিত প্রকৃতি, তাই সংসার ও নির্বাণ-এর কারণস্বরূপ বিকল্প দ্বারা সর্বতোভাবে ক্লেশযুক্ত এবং সম্পূর্ণরূপে পরিশুদ্ধ ধর্মরূপে আরোপিত সবকিছুও মায়ার মতো, ব্যবহারিকভাবেও স্বতঃসিদ্ধরূপে অসিদ্ধ, কৃত্রিম প্রতারণামূলক ধর্ম। সেই বিকল্প থেকে মুক্ত জ্ঞান হল কৃত্রিম প্রতারণা থেকে সম্পূর্ণ মুক্ত, অপরিবর্তিত অ-প্রতারণামূলক অ-মিথ্যা সত্য ধর্মের প্রপঞ্চ থেকে মুক্ত, সেটি মহমুদ্রার জ্ঞান। সেই ধরনের জ্ঞান বিকল্পের বিষয় ও বিষয়ীর মতো বাইরের দিকে তাকানো বিষয়ের উপর স্ব-অধিকারবিহীন প্রবৃত্তিযুক্ত জ্ঞানও নয়, এবং ভেতরের দিকে তাকানো বিষয়ী নিজের স্বরূপ স্বভাবে প্রজ্ঞার জ্ঞানে পরিণত না হওয়া অজ্ঞানতার আচ্ছন্নতার অধীনও নয়। এটি ভ্রান্তির স্বরূপে অসিদ্ধ হওয়ায় সংসারের গর্ভেও পতিত হয়নি। সেইভাবে ভ্রান্তি দ্বারা বন্ধন দূর করে ভ্রান্তি থেকে মুক্ত ভ্রান্তিহীন এইরকম বস্তু ও অবস্তু ধর্মের কোথাও সিদ্ধ না হওয়ায় নির্বাণের গর্ভেও পতিত হয়নি। ধর্মীর দিক থেকে অস্তিত্ব অনস্তিত্ব ইত্যাদি প্রপঞ্চ ধর্মেও এইভাবে জানা যায় বলার যোগ্য না হলেও সেটি এইভাবে বোধগম্য নয় বলে সংকোচহীন সর্বজ্ঞানের জ্ঞান ত্রিকালে প্রবৃত্ত এবং জ্ঞানধারা ক্ষণকালের জন্য আসা যাওয়া रहित অকল্পনীয়। ধর্মত্বের দিক থেকে শূন্য অ-শূন্য ইত্যাদি ভিত্তি সিদ্ধ করা যায় না, মূলহীন উক্তি ও কল্পনা থেকে মুক্ত। অন্যগুলো বুঝতে পারলেই যথেষ্ট। পুনরায় মহমুদ্রা ও সহজাত সংযোগে পার্থক্য আছে কিনা জিজ্ঞাসা করায়, মহমুদ্রা হল সংসার ও নির্বাণ-এর ধর্ম আদিতে স্বতঃস্ফূর্তভাবে সিদ্ধ। ধর্মত্ব আকাশের মতো সর্বকালের জ্ঞান অদ্বৈত এক, অর্থাৎ অবিচ্ছিন্ন। সহজাত সংযোগ হল কল্পনা যা उत्पन्न হয়, চার কায়ায় সংযোগ করা হয়, তাই সর্বকালে স্থায়ী হতে চায় না, অর্থাৎ অবিচ্ছিন্নতা আছে বললেন। তাহলে অভিজ্ঞতা ও উপলব্ধি দুটির মধ্যে পার্থক্য কতটুকু আছে জিজ্ঞাসা করায়, অভিজ্ঞতা হল বুদ্ধির অংশ থেকে অতিক্রান্ত নয়। যেমন মেঘের ফাঁকের সূর্যের মতো। সুখ স্পষ্টতা নির্বিকল্প এই তিনটি পর্যায়ক্রমে উঁচু নিচু হয়ে অবস্থান করে। তাতে আসক্ত না হয়ে রক্ষা করলে বুদ্ধির কলুষতা দূর হয়ে উপলব্ধি উদিত হয় বললেন। তাহলে দর্শনমার্গ ও বিশেষত্ব কী আছে জিজ্ঞাসা করায়,
English
Since it is the unconditioned nature, free from the activity of being labeled, therefore, all that is labeled as defiled and completely purified dharma by conceptualization, the cause of samsara and nirvana, is like an illusion, not established as self-evident even conventionally, it is an artificial, deceptive dharma. The wisdom that is free from that conceptualization is free from all artificial deception, unconditioned, non-deceptive, non-false, free from the elaboration of true dharma, that is the wisdom of Mahamudra. Such wisdom is not a consciousness with an engagement that lacks self-mastery over objects that look outward, like the object and subject of conceptualization, nor is it under the power of the stupor of ignorance that has not become the wisdom of awareness in its own essence and nature as an object that looks inward. Since this itself is not established as the nature of delusion, it is not stuck in the womb of samsara. Thus, by removing the bondage of delusion, since this delusion-free state, free from delusion, is not established anywhere in terms of objects and non-objects, it is not stuck in the womb of nirvana either. From the perspective of the subject, although it is not appropriate to say that existence, non-existence, etc., are known in this way in terms of elaborations, it is the omniscient wisdom that engages in the three times without hesitation that it is not understood in this way, and the stream of awareness is inconceivable without momentary coming and going. From the perspective of dharmata, emptiness, non-emptiness, etc., cannot be established as a basis, it is free from rootless statements and thoughts. The others are easy to understand. Again, when asked whether there is a difference between Mahamudra and coemergent union, Mahamudra is the dharma of samsara and nirvana, spontaneously accomplished from the beginning. Dharmata, like the sky, is the non-dual one wisdom of all times, that is, it is uninterrupted. Coemergent union is the conceptualization that arises, it is joined to the four kayas, so it does not want to be permanent at all times, that is, there is interruption, he said. Then, when asked how much difference there is between experience and realization, experience is not beyond the part of the mind. For example, it is like the sun in the gaps of clouds. Bliss, clarity, and non-thought occur in a state of being high and low in turn. If you protect it without being attached to it, the defilement of the mind will be purified and realization will arise, he said. Then, when asked what the difference is with the path of seeing,