Tibetan
འགྲོ་བའི་སྣང་ངོར་རྟག་པར་བལྟ་བ་སྟེ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་གནས་ལ་གཟིགས་པ་ཡོན་ཏེ་གཞོམ་གཞིག་དང་བྲལ་བའི་བསྟི་སྟངས་སྲི་ཞུས་ལྷོད་པར་གྱུར་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བའི་དབྱིངས་ལ་དགྱེས་པའི་མངོན་རྟོགས་ངོམ་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་སྐུའི་ངང་དུ་བཞུགས་པའོ། །རྩ་བ། བསམ་གཏན་གྲུབ་ནས་བསྐལ་པར་གནས་པའི་ཁུར། །དོན་མེད་གྱུར་ཏེ་འཆི་བ་དེ་མཐོང་ནས། །ཚངས་དབང་བདེ་འབྱུང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྣམས་ཀྱང་། །འཆི་བདག་བདུད་ལས་གཟུར་བའི་ཐབས་མི་བསམ། །ཞེས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྲུབནས་བསྐལ་ཆེན་བརྒྱད་ཁྲིར་འཚོ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་ལྷའི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་མཐར་ཚེ་རིང་བ་དོན་མེད་དུ་གྱུར་ནས་འཆི་བའི་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་ཚངས་པ་དང་དབང་པོ་དང་དབང་ཕྱུག་དང་ཁྱབ་འཇུག་དང་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བ་སོགས་འཇིག་རྟེན་ན་མཐུ་སྟོབས་ཆེ་བ་སུས་ཀྱང་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་གཟུར་བའི་ཐབས་མི་བསམ་ཞིང་བསམས་ཀྱང་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བ། མཐོ་རིས་སྨན་ལྗོངས་ཉམས་དགར་འཁྲིགས་པ་ཡི། །སྐྱེས་བུའི་ཚེ་སྲོག་ཡིད་ལ་ཡང་ནས་ཡང་། །བགྱིད་པའི་རྔོན་པ་ལག་ན་བེ་ཅོན་ཅན། །དོན་གཉེར་གཅིག་པུ་ཉིད་ལས་གཞན་མི་སེམས། །ཞེས་པ་ནི། མཐོ་རིས་ལྷ་མིའི་གནས་རྩི་ཐོག་མེ་ཏོག་སོགས་སྔོ་སྨན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་པའི་སྨན་ལྗོངས་ཉམས་དགའ་བ་ལྟ་བུར་མཐུན་གྲོགས་ཀྱི་ཁྱུ་བསགས་ཏེ་འཁྲིགས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བགྱིད་པའི་རྔོན་པ་གཞན་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ་ལག་ན་བེ་ཅོན་ཅན་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་ཡིན་ཏེ་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་མནར་སྤྱོད་ཁོ་ན་ལས་གཞན་མི་སེམས་སོ། །རྩ་བ། སོས་ཀའི་ཚ་བས་གདུངས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག །སྟོན་ཟླ་གསལ་བའི་འོད་ལ་དགའ་གྱུར་ནས། ཉིན་ཞག་བརྒྱ་ཡིས་རང་གི་ཚེ་ཐལ་བའི་གནས་ལ་སེམས་ནས་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་མེད། །ཅེས་པ་ནི། སོས་ཀའི་ཚ་བས་གདུང་བའི་ཚེ་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་དག་འདི་ལས་བསིལ་བའི་སྟོན་ཟླ་གསལ་བའི་ངོགས་སུ་ངལ་བསོ་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་དགའ་བ་ལ་སྙམ་པ་ནི་དེ་བར་ཉིན་ཞག་མང་ཞིག་ཟད་པ་ལྟར་རང་གི་ཚེ་ཡང་ཐལ་བའི་གནས་ལ་སེམས་ནས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་འདྲ་ནི་ཤིན་རུ་ཐ་ཤལ་བའོ། །རྩ་བ། སྐྱེས་བུས་རྩོལ་བ་བྱས་ལ་ཉག་ཕྲན་མྱུར། །དེ་བས་ས་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡི་དྭགས་ཏེ། །དེ་བས་མཁར་རྒྱུ་དེ་བས་ཉི་ཟླའི་རྟ། །ཀུན་ལས་མགྱོགས་པ་མི་ཡི་ཚེ་འགྲོ་ཡིན། །འདི་ལྟར་གྱད་སྟོབས་ཆེན་གྱིས་ཉག་ཕྲན་གྱི་མདའ་འཕངས་པ་ལས་ནི་ས་ལ་རྒྱུ་བའི་ཡི་དྭགས་མགྱོགས་ཤིང་དེ་ལས་ཀྱང་མཁའ་རྒྱུ་གཞན་ལ་གནོད་འཚེ་རྩོམས་པ་རྣམས་མགྱོགས་དེ་ལས་ཀྱང་ཉི་ཟླའི་རླུང་གི་ཤིང་རྟ་མགྱོགས། དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བའི་ལྷ་མགྱོགས། དེ་རྣམས་ཀུན་ལས་སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་བ་མགྱོགས་ཞེས་པའོ། །རྩ་བ། དར་ལ་བབས་པ་རྒ་བའི་ཆད་པས་འཚེ། །འདུ་བ་རྣལ་མར་གནས་པ་ན་བས་དཀྲུག །ཕུན་ཚོགས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་རྒུད་པས་འཇོམས། །འཆི་བས་སྲོག་ལ་རྒོལ་བ་མྱུར་པོར་འོང་། །ཞེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་བཞི་པོ་འདིས་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཉམས་ཉེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒ་བས་ནི་དར་ལ་བབས་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ་། །ན་བས་ནི་ནད་མེད་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ་། །རྒུད་པས་ནི་ཕུན་སུམ་འཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ་། །འཆིབས་ས་ནི་སྲོག་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འགྲེལ་པ་ལ་སྦྱར་རོ། །རྩ་བ། གང་ཚེ་གཤིན་རྗེའི་གཡུལ་ངོར་ཕམ་པ་དེ། །སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་བྲལ་བའི་གཡང་སར་རྒྱུག །འཚོ་བའི་མདངས་དང་དབང་པོས་རྣམ་པར་སྤང་། །སྨན་དང་སྨན་པ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འབྲོས། །བསྐྱོད་ལ་ངལ་བ་ཐོབ་པའི་ཡན་ལག་དང་། །དབུགས་ནི་དབང་མེད་མཐུ་ཡིས་གཡོབ་ཅིང་དར། །ཉེ་དུ་འབྲེལ་བས་བསྐོར་ཞིང་གདུངས་ནའང་། །བཤོལ་འདེབས་ལྕགས་ཀྱུའི་བརྟན་པ་བྲལ་བར་འགྱུར། །དེ་ཡི་དབུགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་རྟ་རྔའི་ལྕེ། །འཆི་བདག་དགྲ་སྟྭ་རྣོན་པོས་གཟས་གྱུར་པས། །མཛེས་པ་སྤངས་པའི་སོ་ཞོ་ངོམ་བཞིན་དུ། །ལས་དབང་སྲིད་པའི་མུན་ནག་སྟུག་པོར་འཇུག །ཅེས་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་གཤིན་རྗེའི་གཡུལ་ངོར་ཕམ་པ་ཞེས་ལུས་སེམས་བྲལ་བ་དེ་ཉིད་མགོན་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་མེད་ཅིང་། དཔེར་ན་གཡང་ས་ཉམ་ང་བར་རྦབ་རྡོ་རྒྱུག་པ་བཞིན་ལྡོག་ཏུ་མེད་ཚེ། ལང་ཚོའི་མཛེས་པ་ཉམས་ཤིང་དབང་པོ་ལྔའི་བྱ་བྱེད་ཀྱང་ནུབ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུ་ཡོད་ཀྱང་ཚེ་ཟད་པ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་བསྲིང་མི་ནུས། རྐང་ལག་ཚུལ་བཞིན་བསྐྱོད་པ་ལ་རང་དབང་བྲལ་ཏེ་དབང་མེད་དུ་གཡོབ་མཐར་ངལ་བ་ཐོབ་སྟེ་སྒུལ་བསྐྱོད་མེད་ཅིང་། །དབུགས་ཀྱང་འཇུག་པ་ཐུང་ཞིང་རྩུབ་ལ་ལྡོག་པ་རིང་ཞིང་གཡོ་བ་དྲག་པས་ངར་ངར་པོའི་སྒྲ་འབྱིན་ཚེ། ཕ་མ་ཉེ་དུ་ཉེ་འབྲེལ་སྲོག་བརྗེ་ནུས་པ་འདྲ་མོ་མང་པོས་བསྐོར་ཞིང་གདུང་བའི་སྨྲེ་སྔགས་ཅི་ཙམ་བཏོན་ཀྱང་། འཆི་བ་ལས་བཤོལ་འདེབས་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱུས་ཟིན་པ་ལྟ་བུའི་བརྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། འཆི་བར་ངེས་པ་དེའི་དབུགས་ཀྱི་འཇུ
Chinese
观察众生的显现，即是观视不入涅槃之境，乃是远离破灭的侍奉，恭敬变得松懈。示现涅槃，喜悦于寂静的法界，这被称为安住于法身之中。根本偈：禅定成就后，承担住于劫的重任。徒劳无益而见到死亡。梵天、自在天、善生天、转轮王等。不思摆脱死主魔的办法。意思是说，禅定成就后，承担着能活八万大劫重任的各位大神仙们，最终长寿也变得徒劳无益，见到如此死亡之相后，梵天和帝释天与大自在天和遍入天与转轮王等等，世间上无论谁的威力再大，也不会去想摆脱死主的魔爪的办法，即使想了也无法实现。根本偈：天界药草繁茂悦意。对于众生的寿命，心中一次又一次。拿着棍棒的猎人。只追求利益，不考虑其他。意思是说，天界人与非人的居所，生长着各种药草如花草等，如同药草繁茂悦意的地方一样，聚集着许多朋友，对于这些众生的寿命进行断绝，并非其他的猎人，而是手持棍棒的阎罗卒，他们所追求的只是折磨，不会考虑其他。根本偈：被夏季酷热所困扰的众生。喜欢秋月清凉的光芒。一百个日夜让自己的生命流逝，心中却不曾感到恐惧。意思是说，被夏季酷热所困扰的愚笨众生们，心想如果能在这清凉的秋月下休息该有多好，就这样一天又一天地过去，自己的生命也在流逝，心中却不感到恐惧，这真是太愚蠢了。根本偈：人们努力射出的箭 দ্রুত。比这更快的，是地上爬行的饿鬼。比这更快的是空中飞行的，比这更快的是日月之马。一切之中最快的是人的寿命流逝。像这样，力大无比的人射出的箭，比在地上爬行的饿鬼更快。
English
Observing the appearances of beings is to behold the state of not entering Nirvana, which is the service of being free from destruction, and the reverence becomes slack. Showing Nirvana, rejoicing in the peaceful realm of Dharma, this is called abiding in the Dharmakaya. Root verse: After the accomplishment of meditation, bearing the burden of dwelling in a kalpa. Seeing death as futile and meaningless. Brahma, Indra, the Well-Born, the Wheel-Turning Kings, etc. Do not contemplate the means of escaping the Lord of Death's demon. This means that after the accomplishment of meditation, the great divine sages who bear the burden of living for eighty thousand great kalpas, eventually their longevity becomes futile and meaningless. After seeing such a form of death, Brahma, Indra, Maheshvara, Vishnu, the Wheel-Turning Kings, etc., no matter how great the power of anyone in the world, they will not think of a way to escape the clutches of the Lord of Death, and even if they think about it, they cannot achieve it. Root verse: The heavenly realm is lush with delightful medicinal herbs. For the lives of beings, again and again in the heart. A hunter with a club in his hand. Only seeks benefit, considers nothing else. This means that the abode of gods and non-humans in the heavenly realm, where various medicinal herbs such as flowers and plants grow, is like a delightful place lush with medicinal herbs. Gathering many friends, they sever the lives of these beings. It is not another hunter, but Yama's messenger holding a club. What they seek is only torment, and they consider nothing else. Root verse: Beings tormented by the summer heat. Delight in the clear light of the autumn moon. A hundred days and nights pass, and their lives slip away, yet they do not feel fear in their hearts. This means that foolish beings tormented by the summer heat think, 'How wonderful it would be to rest under this cool autumn moon.' Day after day passes, and their lives slip away, yet they do not feel fear in their hearts. This is truly foolish. Root verse: An arrow shot by a person's effort is swift. Even faster than that is a hungry ghost crawling on the ground. Faster than that is flying in the air, faster than that is the horses of the sun and moon. The fastest of all is the passing of human life. Like this, an arrow shot by a person of great strength is faster than a hungry ghost crawling on the ground.
Chinese
比那更快的，还有那些对其他空行者造成伤害的；比那更快的是日月之风的车乘；比那更迅猛的是神；在所有这些之中，人的寿命流逝得最快。根本偈：正当壮年却被衰老所折磨，安住于和合的状态却被疾病扰乱，圆满的缘起之法被衰败摧毁，死亡袭击生命迅速降临。这是说，能使世界变得不悦意的这四者，能使一切众生遭受损害，也如《国王教诫经》中所说：大国王啊，衰老摧毁并降临于正当壮年者；疾病摧毁并降临于无病者；衰败摧毁并降临于一切圆满者；死亡摧毁并降临于生命。如是应与解释相合。根本偈：当在死主阎罗的战场上失败时，便奔向远离救护与亲友的悬崖边。完全舍弃了生命的活力与诸根，药物与医生也都离他而去。肢体在移动时感到疲惫，气息不由自主地被力量摇动和推动。即使被亲属围绕并悲痛哭泣，也无法摆脱如铁钩般牢固的死亡。他的气息变化如马尾的摆动，被死神锋利的刀剑斩断。舍弃了美貌，露出牙齿，进入业力所致的幽暗深渊。这是说，当在死主阎罗的战场上失败时，即身心分离之时，没有救护者和亲友，就像在令人恐惧的悬崖边，巨石滚落一样无法阻挡。青春的容颜衰退，五根的作用也消失，即使有滋养的食物，也无法延长寿命片刻。手脚的活动失去了自主，不由自主地摇动，最终感到疲惫，无法动弹。气息也变得微弱而粗糙，呼气长而剧烈，发出呼呼的声音。父母、亲戚、朋友，甚至愿意付出生命的人们围绕着他，发出悲痛的哭喊，也无法从死亡中解脱，就像被铁钩钩住一样无法逃脱。确定要死亡之人的气息变化
English
Even faster than that are those who inflict harm on other sky-goers; faster than that are the chariots of the sun and moon's winds; faster than that are the extremely swift gods. Among all of these, the life of a human being passes the swiftest. Root text: One who has reached maturity is afflicted by the punishment of old age. One who dwells in a state of harmony is disturbed by illness. Perfect interdependent arising is destroyed by decline. Death attacks life and comes swiftly. This means that these four things that make the world unpleasant cause all beings to suffer harm, as it is also said in the Sutra of Advice to the King: "Great King, old age destroys and comes upon those who have reached maturity; illness destroys and comes upon those who are without illness; decline destroys and comes upon all that is perfect; death destroys and comes upon life." Thus, it should be applied to the commentary. Root text: When one is defeated on the battlefield of Yama, the Lord of Death, one runs to a precipice, devoid of protectors and allies. One completely abandons the vitality of life and the senses. Medicines and doctors also flee from him. Limbs become weary from moving, and breath is involuntarily swayed and propelled by force. Even though surrounded by relatives and lamented, one becomes devoid of the stability of a hook that grants reprieve. The change in his breath is like the tongue of a horse's tail, severed by the sharp sword of the Lord of Death. Abandoning beauty, displaying teeth, one enters the thick darkness of karmic existence. This means that when one is defeated on the battlefield of Yama, the Lord of Death, that is, when body and mind separate, there are no protectors or allies, and like a boulder rolling down a terrifying cliff, it is impossible to stop. The beauty of youth fades, and the functions of the five senses also cease. Even with nourishing food, one cannot prolong life for even a moment. The movement of the limbs loses its autonomy, involuntarily shaking, and eventually becoming weary, unable to move. The breath also becomes weak and rough, with short inhalations and long, violent exhalations, producing a wheezing sound. Parents, relatives, friends, and even those who would give their lives surround him, uttering cries of sorrow, but they cannot be liberated from death, just as one cannot escape being caught by an iron hook. The change in the breath of one who is certain to die
Tibetan
ག་ལྡོག་གི་འགྱུ་བ་རྟ་ལྔའི་ལྕེ་སྟེ། རྩེ་མོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་འཆི་བདག་གི་དགྲ་སྟྭ་རྣོན་པོས་བཀས་པ་ཞེས་བཅད་པར་གྱུར་ཚེ། གསོན་དུས་དགའ་ནས་དགོད་པ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞིང་ཤི་ཚེ་ཁ་བསྒྲད་ནས་མཛེས་པ་སྤངས་པའི་སོ་ཞོ་ངོམ་བཞིན་དུ་མཆིས་ཀྱང་གཞན་རྣམས་སྐྱུགས་བྲོ་ལས་མ་མཆིས་ཤིང་ཤི་བ་ཁོ་ནས་མི་ཆོག་པར་ཚེ་འདིར་ལས་བཟང་ངན་གང་བསགས་པ་ལྟར་སྲིད་པའི་གནས་རིགས་དྲུག་པོ་མུན་ནག་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་འཇུག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསྒོམས་པ་ལ་དོན་ཅི་མཆིས་སྙམ་ན། དང་པོ་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བྱེད། བར་དུ་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རྐྱེན་བྱེད། ཐ་མ་འཆི་བ་འོད་གསལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གྲོགས་བྱེད་དེ། སྔོན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་ཁྱིམ་བདག་དཔལ་སྐྱེས་བྱ་བ་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་སྟོན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་ཞུས་པ་གནང་སྟེ། མཽངྒལ་གྱི་བུ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བཅུག་པས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཤེས་པ་ཞིག་བྱུང་ཡང་མི་རྟག་པས་སྐྱོ་ནས་ཆུ་ལ་མཆོངས་པར་ཆས་པ་མཽངྒལ་བུས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཆོས་བསྟན་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པས་གསུངས་ཕྱིར་ནན་ཏན་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་སྒོ་ལྕགས་འབྱེད་བྱེད་བསྡུས་འགྲེལ་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས་རིན་པོ་ཆེའི་ལྡེ་མིག་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་སྐབས་སོ།། །། ལེའུ་གཉིས་པ། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསྟན་པ།
Chinese
舌头的摆动如同五匹马的奔驰，极其纤细的末端也被无情的死主用锋利的刀刃斩断。活着时欢喜而笑的样子不再，死去时张着嘴，露出不再美丽的牙齿，即使炫耀着，也只会让别人感到恶心。仅仅死去还不够，还要根据此生所积累的善恶业力，进入六道轮回那黑暗而稠密的地方。因此，思维死亡无常有什么意义呢？首先，它成为进入佛法的因；其次，它成为修持佛法的缘；最后，它成为临终体验光明法的友伴。过去在王舍城，有一位名叫吉祥生的居士，活到一百岁，他请求佛陀允许他出家，佛陀允许了。让目犍连之子为他剃度，他精通三藏，但因厌倦无常而准备跳河，目犍连之子阻止了他，并为他开示佛法，使他获得了阿罗汉果位。因此，佛陀说，在一切念头中，最殊胜的就是思维无常，所以要努力修持。这是开启功德宝藏之门的钥匙——《功德藏释》的简略注释《如海之水滴——宝钥》第二品的内容。