Tibetan
བས། དང་པོའི་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང་། སོ་སོ་བའི་འཁྲིད་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནས་ཆའི་བསམ་གཏན་དང་གསལ་ཆའི་ཤེས་རབ་གཉིས་པོ་ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལས། གཉིས་པ་མིན་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ལ་བཞག་དགོས་པའོ། །གཉིས་པའི་ཕྱོགས་ལའང་དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གདམས་ངག་ལས་བྱུང་ངོ། ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བ་སྒྲའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལྟར་ཐོས་པའི་དོན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞི་བ་སྟེ། རྣམ་རྟོག་གི་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་སོགས། གཉིས་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་དོན་རྟོགས་པས་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ། །མན་ངག་ལས་བྱུང་བ་ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བཞིན་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ལ། དེའི་རང་བཞིན་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་དུ་ཤེས་པ་ལྷག་མཐོང་སྟེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཀྱིས་ངན་པའི་རྟོགས་ཚོགས་ཆོས་སྐུར་ལྷོངས་ཤིང་། བཟང་ངན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན་སྤང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྟེན་མི་དགོས་ལ། འབྲིང་གིས་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངང་དུ་རྟོག་ཚོགས་གང་ཤར་དྭངས་ཤིང་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལ་གོམས་པས་བཟང་ངན་གྱི་རྟོག་པ་མཐའ་དག་དབྱིངས་སུ་ནུབ་ནས་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཐ་མས་ཐོག་མར་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་བཙལ་ནས་སེམས་མི་གཡོ་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་། གང་དམིགས་བརྟན་པ་ཐོབ་ནས་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གོམས་བར་གྱུར་ན། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ཇི་བཞིན་པ་རྟོགས་ཚེ། མཐར་གྱི་གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་པས་ས་རྡོ་བཙལ་ཡང་མི་རྙེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་རྟོག་པ་གང་སྐྱེས་ཀྱང་། སྣང་སེམས་གཉིས་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་ནས་གཞི་གྲོལ་ཆེན་པོར་བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་མེད་པའི་རྟོགས་པ་འཆར་རོ། །ཐབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་རྟོག་པ་བཟང་ངན་གང་ཤར་ཡང་དགག་པར་མི་བྱ་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་། རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ཞིང་ངང་ལས་མ་གཡོས་འཕོ་འགྱུར་མེད་ན། ལྷའི་མིག་དང་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སོགས་དབང་པོ་དྭངས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་འཐོབ་ཅིང་། རྟོག་པ་གང་སྐྱེས་ཡུལ་ལྔའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་ཆགས་སྡང་དང་འབྲེལ་ན་ཐ་མལ་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུར་དྭངས་པའི་གསལ་སྒྲིབ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ། སྣང་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སོགས་མ་འགག་པར། རྒྱ་མཚོར་གཟའ་སྐར་ཤར་བ་བཞིན་དུ་བཀྲ་ཡང་རྣམ་པའི་བློ་ཡིས་ཞེས་ཀུན་ལ་ཆེད་དུ་འཛིན་པས་གོས་པར་མ་གྱུར་ན། གཟུང་བའི་ཡུལ་དང་འཛིན་སེམས་གཉིས་འབྲེལ་པ་ཆད་པས་ན། སོ་སོ་རང་རིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལྟ་བའི་ཡང་རྩེ་བཅུ་དྲུག་ཡེ་ཤེས་བླ་མའི་ས་ལ་དུས་ད་ལྟ་ནས་ཕྱིན་པའོ། །མདོར་དྲིལ་ན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལྔ་ནི། དབྱིངས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པ་གཅིག་པུ་དང་། རིག་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལམ་ནི་ཐོད་རྒལ་ཏེ། དབྱིངས་རྣམ་དག་གི་སྒྲོན་མ། རིག་པ་རྡོ་རྗེ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཁྲེགས་ཆོད་ལམ་ནི་རྣམ་རྟོག་གང་ཤར་བ་དང་གྲོལ་བ་དུས་མཉམ་སྟེ། ཆུ་དང་རླབས་བཞིན་ནོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ལམ་ནི་ཕྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དང་། ནང་དབྱིངས་སེམས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། རིག་པ་ནི་ཤེས་རབ་རང་བྱུང་གི་རྩལ་ལས་ལུ་གུ་རྒྱུད་འཆར་བ་དེ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལྔ་མཁྱེན་པར་འཚལ་ནས། མ་རིག་གྲོགས་ཞེས་གཏི་མུག་རྨོངས་པའི་སྐྱོན་དང་། འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་བསླུ་བྲིད་ཀྱིས་མཐའ་མེད་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་འཇིགས་སུ་རུང་བར། ལས་མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་ཉོན་མོངས་བ་དུག་ལྔ་དུག་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་ཆེན་མང་པོ་འདུ་བར་བྱེད་པའི་གཟུང་འཛིན་ལྕགས་སྒྲོག་གིས། དེ་རིང་ཕན་ཆད་ནས་ཐོག་མ་མེད་པའི་བར་དུ་བཅིངས་པ་ལ་སྐྱོ་བའི་སེམས་དང་། གཞན་ཕན་གྱི་ལྷག་བསམ་མཆོག་ཏུ་བསྐྱེད་ནས། ཞི་བ་དམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་བསྙེན་པར་མཛོད། ཡོན་ཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་བསྡུས་འགྲེལ་ལོ། ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ།
Chinese
བས། 因为这会成为最初有情众生的障碍之缘故。止观二者本体相同，只是各自的引导方式有两种。从最初的止的角度来说，安住分的禅定和明分之智慧二者止观双运，必须安立于远离非二边的意义上。从观的角度来说，也有两种分类，即从智慧产生和从窍诀产生。所谓从智慧产生，就像随顺声音一样，对所听闻之义一心专注而寂止，即不为分别念所动摇，并且从中了悟能见所见等远离二取之义，这就是观的圆满清净之相。所谓从窍诀产生，是因为随顺意义，心在远离分别的同时，无有动摇是止，了知其自性是不可言说、不可思议、不可表达的是观。总之，如果上等者将恶劣的分别念显现为法身，并且了悟好坏平等性，则不需要依赖对治品。中等者在安住于本然状态中，无论生起任何分别念都清澈，并且习惯于止观双运之道，则好坏的分别念全部融入法界，从而远离二取。下等者最初唯独寻求止，努力使心不为所动非常重要，获得所缘稳固之后，如果习惯于观的各别自证智慧，了悟本然之义如实之时，就像最终到达金洲，即使寻找泥土石头也无法找到一样，无论生起任何心和心所的分别念，都了悟显现与心无二之义，从而在原始解脱中生起无能见所见的证悟。作为殊胜方便，无论生起好坏的分别念，都不要遮止，也不要造作，不随逐，不从自性中动摇、没有改变，就能获得天眼、眼和六种神通等根清净的功德。如果生起的分别念随逐五境，并且与贪嗔相关联，那就是庸俗，就像镜子一样，在清净无有明暗的觉性中，显现
English
Beh. Because it becomes the cause of obscurations for the first sentient beings. Both Shamatha (calm abiding) and Vipassana (insight) have the same essence, but there are two different ways of guiding them. From the perspective of the initial Shamatha, the meditation of abiding and the wisdom of clarity are combined inseparably, and it must be established on the meaning of being free from the extremes of non-duality. From the perspective of Vipassana, there are also two divisions: arising from wisdom and arising from pith instructions. The meaning of "arising from wisdom" is that, like following sound, one focuses single-pointedly on the meaning of what is heard and becomes still, that is, not being moved by conceptual thoughts. Furthermore, by realizing the meaning of being free from dualistic grasping, such as the object of observation and the observer, one achieves the perfectly pure characteristic of Vipassana. The meaning of "arising from pith instructions" is that because it follows the meaning, the mind, while being free from thoughts, is unwavering, which is Shamatha. Knowing its nature as inexpressible, inconceivable, and unutterable is Vipassana. In short, if the superior one manifests negative thoughts as Dharmakaya (the body of truth) and realizes the equality of good and bad, then there is no need to rely on antidotes. The intermediate one, while abiding in the natural state, clarifies whatever thoughts arise, and by becoming accustomed to the path of the union of Shamatha and Vipassana, all thoughts of good and bad dissolve into the Dharmadhatu (the realm of truth), thereby being free from dualistic grasping. For the inferior one, it is very important to initially seek only Shamatha and strive to make the mind unwavering. After gaining stability in the object of focus, if one becomes accustomed to the wisdom of individually realizing the wisdom of Vipassana, and realizes the meaning of the natural state as it is, then, like finally reaching the golden land where one cannot find mud or stones even if one searches, no matter what thoughts of mind and mental factors arise, one realizes the meaning of the inseparability of appearance and mind, thereby giving rise to the realization of the absence of an observer and an observed in the great primordial liberation. As the supreme method, no matter what good or bad thoughts arise, do not suppress them, nor create them, do not follow them, and do not waver or change from their natural state. Then, one will obtain all the qualities of purified senses, such as the divine eye, the eye, and the six types of clairvoyance. If the thoughts that arise follow the five objects and are associated with attachment and aversion, then that is ordinary. Like a mirror, in the clear, unclouded awareness, appearances
Chinese
色、声、香、味、触等不间断，如海中星辰般显现，却未被分别念所染污，能取所取之间的关联断绝，各自本觉无分别的见解之顶峰十六，从现在起就已到达上师智慧之地。简而言之，大圆满的五道是：法界之道是诸法不变的法性，唯一的；觉性之道是能彻底辨别诸法的殊胜智慧；光明之道是顿超，即法界清净之灯，觉性金刚链之灯，这两种；立断之道是任何念头生起和解脱同时，如水与波浪；顿超之道是外在法界虚空空旷，内在法界心之虚空远离常断，觉性是智慧自生的力量显现金刚链。这些是自性大圆满不共的五道，要知道。无明是友，愚痴蒙昧是过患，被各种错觉的迷惑所扰，无边轮回的荒野令人恐惧，以积聚十不善业和五毒三毒等众多大过患的能取所取铁索，从今天起直到无始以来都被束缚而生起厌离之心，生起利益他人的殊胜意乐，趋近寂静圣城，即趋近作为涅槃之道的殊胜大圆满。功德宝藏论第十二章的简释完毕。
English
Without interruption of forms, sounds, smells, tastes, tactile objects, etc., appearing like stars in the ocean, yet not being stained by the mind of differentiation, the connection between the object of grasping and the grasping mind is severed. The pinnacle of the sixteen aspects of the view of self-cognizant non-conceptualization has now, from this moment, reached the ground of the wisdom of the Lama. In short, the five paths of Dzogchen are: The path of the Dharmadhatu is the unchanging nature of all dharmas, the only one; the path of Rigpa is the extraordinary wisdom that thoroughly distinguishes all dharmas; the path of luminosity is Tögal, which is the lamp of the pure Dharmadhatu, the lamp of the Vajra chain of Rigpa, these two; the path of Trekchö is the simultaneous arising and liberation of any thought, like water and waves; the path of Tögal is the outer Dharmadhatu, the empty sky, and the inner Dharmadhatu, the sky of mind, free from permanence and annihilation. Rigpa is the manifestation of the Vajra chain from the power of self-arising wisdom. These are the uncommon five paths of the Great Perfection of Self-Nature, know them well. Ignorance is a friend, foolishness and delusion are faults, being disturbed by the deception of various illusions, the wilderness of endless samsara is terrifying. With the iron chain of grasping and being grasped, which accumulates many great faults such as the ten non-virtuous actions and the five poisons and three poisons, from today onwards, having been bound since beginningless time, generate a mind of renunciation, generate the supreme intention to benefit others, and approach the sacred city of peace, that is, approach the supreme Great Perfection as the path to Nirvana. The concise commentary on the twelfth chapter of the Treasury of Precious Qualities is completed.