Tibetan
་རང་བསླུས༷་ཤིང༷་རྟོག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱི་རྟོག༷་པ༷འི་རྒྱུན༷་རྗེས་སུ་འབྲང༷ས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་ལམ་ 13-3-14a བསྒོམ་པ་མེད་པ་འཁྲུལ༷་བའི་རྟོག༷་པ་ལ༷ས་རང་བཞིན་ངང་གིས་ཕྱིར༷་ལྡོག༷་པ་ནི་ནམ་ཡང་མེ༷ད་པར་འགྱུར༷་བ༷་དེ་དག་གིས། ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ༷་མ༷འི་སྒྱུ༷་ཐབས་སྔགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས༷་པ་དག༷་གིས༷་སྒྱུ༷་མའི༷་གླང༷་པོ༷་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བ༷ར་མི་བདེན་པ་སྒྱུ༷་མས༷་རྨོ༷ངས་པ༷འི་སེམས་ཅན་སྒྱུ༷་མ༷་ལྟ་བུ་རྣམ༷ས། ཇི་ལྟར་ན་རྨི༷་ལ༷མ་གྱིས༷་ཡིད་རབ་ཏུ་བསླུས༷་པ་བཞི༷ན་དུ༷་རྨི༷་བ༷འི་སྟེ་རྨི་ལམ་རྨི་བ་ལྟ་བུའི་སྲིད་པའི་བདེ༷་བ༷འ༷ང་ཉམ༷ས་ཤིང༷་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྨི༷་ལ༷མ་ལྟ་བུ་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བའི་དབ༷ང་དུ༷་སོ༷ང་བ༷འི་རྨི༷་ལ༷མ་པ༷་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་སོ། །མཐའ་བྲལ་བླ་མེད་ཀྱི་ལ༷མ་འདི༷་བློས་མ་ལྕོགས་ནས་སྤང༷ས་ཤིང༷་མཐ༷འ་ལ་གནས་པའི་མུ་སྟེགས་སོགས་ཀྱི་ལམ་ད༷ང་ལ༷མ་གཞ༷ན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལ༷མ་དུ༷་བལྟས༷་ན༷ས་འདི་ནི་མ༷་ནོར༷་བའི་ལ༷མ་ཡིན་ནོ་ཞེས༷་སྟོན༷་པ༷་ཡོད་དེ༷། དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་དེ༷་ད༷ག་ནི་དཔེར་ན་རྡོ༷་ལ༷་གསེ༷ར་ཡིན་ནོ་ཟེར་བ་བཞིན་ཐུག༷ས་རྗེར༷་རུང༷་ཞི༷ང༷་ཞེས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ལ་ཐུག༷ས་རྗེ༷འི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ནི་ཐུག༷ས་རྗེ༷ས་ཀྱེ༷་མ༷འོ་སྙམ་དུ་རང་དབང་མེད་པར་འཕྲོ༷གས་པ༷་ཡི༷ན་ཏེ། དཔེར་ན་ཡིད་འོང་གི་ཡུལ་ལ་སེམས་རང་དབང་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡུལ་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་རྣམས་ཐུགས་རྗེས་སེམས་འཕྲོག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་བློ་ཤིན༷་ཏུ༷་མ༷་སྦྱང༷ས་པ་གང་ཞིག་དུ༷ས་ཀྱིས༷་མན༷ར་བ༷འི་སྐྱེ༷་བོ༷་ལྔ༷་བརྒྱ༷་ཐ༷་མ༷་པ་ལ༷་སྐྱེས་པ་དག །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང༷་ར༷བ་མ་ནོར་མ་བསླད་པས་དྲི༷་མ་མེ༷ད་ཅིང་རྟོག༷ས་དཀ༷འ་བ་དག༷་ལ༷་དཔྱོད་པ་ན། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྒྲ་ཇི་བཞི༷ན་དུ་སྤྱོད་པ༷ར་འགྱུར་བ་ད༷ང་དོན་གྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་ 13-3-14b བ་བཞི༷ན་དུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་མི༷ན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མུན་ཁང་གི་གསེར་དང་སྒྲོན་མ་བཞིན་དུ་དོན་དང་ཚིག་གི་རིམ་པ་མ་ཤེས་ནས་ཚིག་ཙམ་ལ་ཞེན་ནས། ཟབ་མོའི་དབྱིངས་མི་དཔོགས་ཀྱང་རང་ར༷ང་གི༷་བློ༷་གྲོ༷ས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དཔོགས་པའི་སྟོབ༷ས་བཞི༷ན་དུ་འཇུ༷ག་པ་ལ༷་སོག༷ས་པ༷་སོ་སོའི་ཞེ་འདོད་ཀྱི་ལྟ༷་བ་སྣ༷་ཚོག༷ས་པ་དག༷་གིས་བསླད་ནས། མི༷་ཤེ༷ས་ཆུ༷་བོ༷ས་གཡེ༷ངས་ཤིང༷་སྟེ་ཁྱེར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུ༷ང་གི༷་ཉིང༷་ཁུ༷་ངེས་པའི་དོན་གྱི་གཞུང་བདུད་རྩི༷་ལྟ་བུ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣལ༷་འབྱོར༷་དང་བྲལ༷་བ་ཡིན་ནོ། ། 功德回向菩提 སྤྱི་དོན་བཅུ་གཉིས་པ་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ༷་ཡི་ཕྱིར༷་རྒྱལ༷་བས༷་ག
Chinese
那些人自我欺骗，念头如流水般不断，追逐着虚妄的念头，不修习正道，心识自然而然地远离正道是永远不可能的。正如幻术师懂得幻术咒语等，变幻出虚假的幻象大象，愚弄那些如幻象般迷惑的众生。又如梦境般迷惑人心，梦中的幸福转瞬即逝，痛苦的梦境却让人沉沦，各种各样的梦境体验者实在可悲！ 由于无法理解这无边无际、至高无上的道路，他们舍弃了它，反而将外道等偏执的道路视为正道，并宣称‘这才是真正的道路’。那些如此宣扬的人，就像指着石头说是黄金一样，实在令人同情，是慈悲的对象。慈悲之主的心不由自主地被慈悲所牵动，就像人们的心不由自主地被美好的事物所吸引一样。拥有慈悲心的人，心也被慈悲所吸引。 那些没有用智慧彻底净化心灵的人，那些在末法时代出生的五百人，他们以不正确的方式研究如来纯正无染、难以理解的教义，不能如实地理解佛陀所说的语言，也不能如实地理解其含义。他们就像在黑暗的房间里寻找黄金一样，不明白词句的顺序和含义，只执着于文字表面。虽然无法测度深奥的真理，却按照自己的理解妄加揣测，被各种各样的个人偏见所迷惑。他们的心被无知之水冲昏头脑，远离了如来教义的精髓——甘露般的真实教义，以及如理作意的瑜伽。
English
Those who deceive themselves, whose thoughts flow continuously, chasing after illusory notions, and do not cultivate the right path, it is impossible for their minds to naturally turn away from delusion. Just as illusionists understand illusionary spells and so on, transforming false illusory elephants, deceiving those beings who are deluded like illusions. And like dreams that deceive the mind, the happiness in dreams is fleeting, while painful dreams cause one to sink. The various dream experiencers are truly pitiable! Unable to comprehend this boundless and supreme path, they abandon it, instead regarding the paths of extremists and others as the right path, and proclaiming, 'This is the true path.' Those who proclaim this are like pointing at a stone and saying it is gold, truly deserving of compassion, objects of compassion. The hearts of the lords of compassion are involuntarily moved by compassion, just as people's hearts are involuntarily attracted to beautiful things. Those who possess compassion, their minds are also attracted by compassion. Those who have not thoroughly purified their minds with wisdom, those five hundred born in the degenerate age, they study the pure and undefiled, difficult-to-understand teachings of the Tathagata in an incorrect way, unable to understand the Buddha's words as they are spoken, nor to understand their meaning as it is. They are like searching for gold in a dark room, not understanding the order and meaning of the words, only clinging to the surface of the text. Although unable to fathom the profound truth, they speculate wildly according to their own understanding, and are deluded by various personal prejudices. Their minds are overwhelmed by the water of ignorance, and they are far from the essence of the Tathagata's teachings—the nectar-like true teachings, and the yoga of appropriate attention. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
སུ༷ངས་པ༷འི་ལ༷མ་མཆོ༷ག་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐུག༷ས་ཀྱི༷་གས༷ང་བ༷་ད༷མ་པ༷་འདི༷། ཀུན་ནས་ཀུན༷་ཏུ༷་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་རྒྱལ༷་བ༷་རྣམ༷ས་ཀྱི༷་ཐུག༷ས་ཀྱིས༷་སྤྱོ༷ད་ཡུལ༷་ཐུན༷་མོ༷ང་མ༷་ཡི༷ན་པ་ཡིན་པས་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་བདག་གིས་ཀྱང་ཤེས་པ་མིན་ན་ཡ༷ང་། གསང་བ་ཡང་དག་པའི་དོན་འདི་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡུན་རིང་དུ་གོམ༷ས་པར་བྱས་པ༷འི་མཐུ༷་ཡི༷ས་ལུང་དང་མན་ངག་དང་མི༷་འག༷ལ་བའི་ཚུལ༷་དུ༷་རིགས་པའི་ཚད༷་མ༷་ད༷ག་ལ༷ས་ར༷བ་ཏུ་བསྒྲུབ༷ས་ཏེ༷། འགྲོ༷་བ༷འི་དོ༷ན་དུ༷་མི༷་གཉི༷ས་པ་སྟེ་གཉིས་མེད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོན་པའི་ལ༷མ་མཆོ༷ག་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཤེགས་ཤུལ་ཉིད་གསལ་བ་འདི༷་ནི༷་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ར༷བ་ཏུ་བགྱིས༷་པ༷་འདིས་ནི། སྐྱེ༷་བོ༷་ཐམས་ཅད་སྲིད་པར་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེ༷་བ༷འི་གན༷ས་སྐ༷བས་ཐ༷མས་ཅ༷ད་དུ༷་ཡ༷ང་སྐ༷ད་ཅི༷ག་མ་ཙམ༷་དུ༷་ཡ༷ང་། ཡང་དག་པའི་བསམ་པ་མི༷་མཐུན༷་ཕྱོག༷ས་ཀྱིས༷་ 13-3-15a མི༷་ཉམ༷ས་ཤིང་རྒྱལ༷་བ༷་ཀུན༷་གྱི༷་ཐུག༷ས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་འདི༷་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་ར༷བ་ཏུ་རྒྱས༷་པར་ཤོ༷ག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་མཛད་པའོ། ། 竟义 གསུམ་པ་མཇུག་གི་མཛད་བྱང་བསྟན་པ་ནི། བྱང༷་ཆུབ༷་སེ༷མས་བསྒོམ༷་པ༷་རྡོ༷་ལ༷་གསེ༷ར་ཞུན༷་འཇ༷མ་དཔ༷ལ་བཤེ༷ས་གཉེན༷་གྱིས༷་རྫོ༷གས་པ༷་ཆེ༷ན་པོ༷འི་རྒྱུ༷ད་ལ༷ས་བཏུས༷་པ༷་རྫོག༷ས་སོ༷། །ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་རྒྱལ་བའི་ཆོས་མཛོད་ཀྱི། །སྙིང་པོའི་ཡང་བཅུད་རྩོལ་མེད་ཐེག་པའི་ལམ། །དབང་རྣོན་ཚེ་གཅིག་གྲོལ་བྱེད་རྫོགས་པ་ཆེ། །རིག་འཛིན་བྱེ་བའི་གཤེགས་ཤུལ་འདི་རྨད་བྱུང་། །ཆོས་ཀུན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་པའི། །ཀུན་བྱེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆོག །མ་ནོར་གསལ་བྱེད་ངེས་པ་དོན་གྱི་ལུང་། །རྒྱལ་ཀུན་ཐུགས་ཀྱི་གསང་མཛོད་འདི་ཁོ་ན། །དེ་ཕྱིར་རིག་འཛིན་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་བཅུད། །གང་འབྲེལ་གདོད་མའི་རྒྱལ་སར་ངལ་འཚོའི་གསོས། །དུས་ཀྱི་མཐར་ཡང་ཉམས་མེད་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན། །སྤེལ་སླད་ལྷག་བསམ་སྟོན་ཟླའི་དཔལ་ལ་འགྲན། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་བློ་རྨོངས་པའི་དྲིས། །འཕགས་དང་མཁས་པའི་གཞུང་བཟང་རྙོགས་པའི་ཆ། །གང་མཆིས་ཚེ་རབས་སྡིག་དང་ལྷན་གཅིག་ཏུ། །བཤགས་ན་དག་ཚངས་ཁྲུས་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །འདིར་འབད་དགེ་བས་ཐེག་མཆོག་རྫོགས་པ་ཆེའི། །རིང་ལུགས་དྲི་མེད་སྲིད་མཐར་ཆེར་རྒྱས་ཤིང་། །བདག་གཞན་སྐྱེ་ཀུན་ལམ་མཆོག་འདིར་ཞུགས་ཏེ། །འཕགས་ལམ་ཆོས་ཉིད་བདེན་པས་ 13-3-15b སྲུང་གྱུར་ཅིག །ཅེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྒོམ་པ་རྡོ་ལ་གསེར་ཞུན་གྱི་མཆན་འགྲེལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ཀུན་མཁྱེན་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཕམ
Chinese
殊胜之道，诸佛之意之甚深秘密，如实通达一切，乃是诸佛意之行境，非是共同之境。虽我蒋扬钦哲（'jam dpal bshes gnyen，文殊友，蒋扬钦哲旺波对此经的署名'）亦不能尽知，然此甚深秘密之义，乃是上师自身长久串习之力，以不违背经文、口诀之方式，以正理衡量而精勤阐释。为利有情，宣说无二菩提心之殊胜道，此乃三世诸佛之足迹，简略而精要地阐述。以此愿力，愿一切众生于轮回中，乃至每一刹那，皆不为邪念所动摇，愿一切众生皆能证悟诸佛之心髓，并于彼等相续中增长。 （三）结尾之署名：菩提心修法《点石成金》，蒋扬钦哲于大圆满续部中摘录圆满。此言简意赅。甚深广阔，乃诸佛之法藏，精要之精髓，不费力之乘，利根者一生解脱之大圆满，持明者之足迹，此乃稀有。诸法平等性中成佛之普贤菩提心之自性，无谬显现之决定义之教证，此乃诸佛意之秘密藏。因此，持明传承之口诀精髓，凡与之结缘者，皆能于本初佛土安息，乃至末劫亦不衰败之事业，为弘扬此，我之发心堪比秋月之光辉。即便如此，我之智慧为愚昧所蔽，若有冒犯圣者与智者之良善论著之处，愿以生生世世之罪业一同忏悔，祈愿赐予清净之加持。愿以此精进之善，令殊胜大圆满之无垢宗风弘扬至世界尽头，愿自他一切众生皆能趣入此殊胜道，愿圣道法性真谛守护之。 此《菩提心修法点石成金》之注释——《唯明灯》，乃全知上师仁波切麦彭仁波切（mi pham，弥庞）所著。
English
This supreme path, the profound secret of the minds of all the Buddhas, to realize everything as it is, is the realm of experience of the minds of the Buddhas, not a common realm. Although I, Jamyang Khyentse ( 'jam dpal bshes gnyen, Manjushri Friend, Jamyang Khyentse Wangpo's signature on this scripture ), do not know it completely, this profound meaning of the secret is due to the power of the master's own long-term familiarity, in a way that does not contradict the scriptures and oral instructions, and is diligently explained by measuring with correct reasoning. For the benefit of sentient beings, the supreme path of proclaiming the non-dual Bodhicitta is the footprint of the Buddhas of the three times, which is briefly and concisely explained. With this aspiration, may all beings in samsara, even for a moment, not be shaken by wrong thoughts, may all beings realize the essence of the minds of the Buddhas, and may it grow in their minds. (3) The ending signature: Bodhicitta practice 'Turning Stone into Gold', Jamyang Khyentse extracted it from the Great Perfection Tantra and completed it. This is concise and meaningful. Profound and vast, it is the Dharma treasury of the Buddhas, the essence of the essence, the effortless vehicle, the Great Perfection for the sharp-witted to be liberated in one lifetime, the footprint of the Vidyadharas, this is rare. The nature of Samantabhadra's Bodhicitta, which attains Buddhahood in the equality of all dharmas, the definitive meaning of the unerring manifestation, this is the secret treasury of the minds of the Buddhas. Therefore, the essence of the oral instructions of the Vidyadhara lineage, whoever is connected with it can rest in the primordial Buddha land, and the activities that will not decay even at the end of the kalpa, in order to promote this, my aspiration is comparable to the light of the autumn moon. Even so, my wisdom is obscured by ignorance, if there is any offense to the good treatises of the saints and scholars, may I confess it together with the sins of lifetimes, and pray for the blessing of purification. May this diligent virtue cause the immaculate doctrine of the supreme Great Perfection to flourish to the end of the world, may all beings, self and others, enter this supreme path, and may the truth of the Dharma nature of the holy path protect it. This commentary on 'Bodhicitta Practice Turning Stone into Gold' - 'The Lamp of Sole Clarity', was written by Omniscient Lama Rinpoche Mipham Rinpoche (mi pham, Mipam). --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པའི་ཕྱག་མཆན་ལས། རྗེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞབས་ལ་སྤྱི་བོས་རེག་པའི་བཙུན་པ་འཇམ་དབྱངས་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་དོན་འགྲུབ་ས་ལུག་ལོར་ཞེ་ཆེན་སྒྲུབ་སྡེ་བདེ་ཆེན་པདྨ་འོད་གླིང་དུ་ཞལ་བཤུས་ཤིང་ལུང་རིགས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་མཁན་ཆེན་ཀུན་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱིས་ཞུས་དག་མཛད་དེ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཡི་གེ་པ་ནི་བློ་གསལ་ལུང་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་བགྱིས་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ཐེག་མཆོག་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ།། །།
Chinese
《文殊欢喜手印》中记载，以头顶触碰上师之足的僧人文殊妙慧海（Jampal Lodro Gyatso），于成就地萨鲁年（Sa-lug，应为藏历土羊年）在协庆（Zhechen）修行地大乐莲花光洲（Dechen Padma O Ling）抄写，精通经论的自在者堪布根桑华丹（Khenchen Kunzang Palden）校对，由智慧明辨通达究竟者记录。愿此举成为殊胜大圆满教法长久住世之因。吉祥圆满！
English
From 'Jampal's Joyful Handprint': The monk Jampal Lodro Gyatso, who touched the feet of that very master with his head, copied this at Dechen Padma O Ling, the Zhechen practice center, in the Sa-lug year (Earth-Sheep year) for the sake of accomplishment. Khenchen Kunzang Palden, the powerful master of scripture and reasoning, proofread it and established it well. The scribe was Losal Lungtok Tartchin. May this also become a cause for the long-lasting existence of the supreme vehicle, the Great Perfection's teachings. Mangalam! --------------------------------------------------------------------------------