Tibetan
局米旁大师教言集MP203菩提心之点石成金疏.见性明灯 13-3-1a 菩提心之点石成金疏.见性明灯 序分 བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྒོམ་པ་རྡོ་ལ་གསེར་ཞུན་གྱི་མཆན་འགྲེལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། 13-3-1b ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཡེ། ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་རོ་མཉམ་པའི། །ཟུང་འཇུག་འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས། །འོད་གསལ་སེམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལ། །འདུ་འབྲལ་སྤོང་པའི་ཕྱག་གིས་འདུད། །འདིར་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མཛད་པའི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སེམས་སྡེ་སྤྱིའི་སྙིང་པོའི་བསྟན་བཅོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྒོམ་པ་རྡོ་ལ་གསེར་ཞུན་འདི་ཉིད་འཆད་པ་ལ་ཀླད་གཞུང་མཇུག་གི་དོན་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལ་མཚན་དོན་དང་འགྱུར་ཕྱག་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། རྒྱ་ག༷ར་སྐ༷ད་དུ། བོ༷་དྷི༷་ཙི༷ཏྟ༷་བྷཱ༷་བ༷་ནོ༷་པ༷་ལ༷་སུ༷་ཝ༷་རྞྞ་དྲུ༷་ཏ༷། བོ༷ད་སྐ༷ད་དུ༷། དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་བྱང༷་ཆུབ༷་སེ༷མས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྷུན་མཉམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏན་ལ་དབབ་ནས་ཇི་ལྟར་བསྒོམ༷་པ༷་ཡི་མན་ངག་དཔེ་གསེར་རྡོ༷་ལ༷་གསེ༷ར་གྱི་ཁམས་གནས་པ་མགར་བ་མཁས་པས་ཐབས་ཀྱིས་ཞུན༷་མར་བཞུས་ཏེ་དངོས་སུ་འབྱིན་པ་ལྟ་བུའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་དཔེ་དོན་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱིས་པའི་ས་ལས་འདས་པའི་འཕ༷གས་པ༷་སྤྲོས་པའི་ཟུག་ངུ་ཞི་བས་འཇ༷མ་ཞིང་། དོན་གཉིས་ཀྱི་དཔ༷ལ་དང་ལྡན་པའི་སྐུ་བགྲེས་རྒུད་དང་བྲལ་བས་གཞོ༷ན་ནུ༷ར་གྱུར༷་པ༷་དེ་ལ༷་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷། །ཞེས་ལོ་ཙཱ་བས་འགྱུར་ཕྱག་མཛད་པ་དེ། དཔེ་ལ་ལར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དབྱིངས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། ། 正文 གཉིས་པ་གཞུང་དོན་དངོས་ལ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པ། ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱ་བ། ཅི་ 13-3-2a ཞིག་རྟོགས་པར་བྱ་བ། ཐབས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། གང་ལ་བརྟགས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ། བརྟགས་ནས་ངེས་པའི་དོན། ངེས་པའི་དོན་བསྒོམ་པ། བརྒྱུད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ངེས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་སྐྱོན། འདི་ལ་མོས་པ་ཙམ་སྐྱེས་པའི་ཕན་ཡོན། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་གནས་སུ་བསྟན་པ། དགེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའོ། ། 前行礼敬三宝即著作 དང་པོ་ནི། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བད༷ག་མེ༷ད་པ་གཉི༷ས་ཉི༷ད་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་བདེ༷་བར་གཤེག༷ས་པའི་ཐུགས་རྣམ་པར་མི༷་རྟོག༷་པའི་ཡེ༷་ཤེས༷་ཡིན་ལ། དེ་ཐོབ་པས་དེའི་ཤེས་བྱ་ཡུལ་ཆོ༷ས་ཀྱི་དབྱིང༷ས་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ༷་ཤེ༷ས་ཀྱི་སྐུ༷་བརྙེས༷་པ༷་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཀུན་བྱང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀུན༷་གྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་ཆོས་དབྱིངས་སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི༷་བ༷་འད
Chinese
《菩提心之点石成金疏·见性明灯》 序分 《菩提心之点石成金疏·见性明灯》 顶礼 गुरुमञ्जुश्री（梵文，古汝曼殊室利，gurumañjuśrī，上师文殊）！ 证悟智与所知等性者， 无合和之法界自性中， 光明心之金刚体性前， 以离取舍之手敬顶礼。 此处，为阐释成就自在之大导师，文殊友（འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན།）所著之大圆满心部总纲要典籍《菩提心之点石成金》，分为首义、正义、结义三部分。首先是名称释义和译者礼敬两方面。第一方面：梵语为：बोधचित्तभावनोपलसुवर्णद्रुत（梵文天城体，bodhicittabhāvanopalasuvarṇadruta，bodhicitta-bhāvanā-upala-suvarṇa-druta，菩提心-修习-宝石-黄金-融化）。藏语意为：通达真如法性菩提心之自性，任运圆满大圆满之义，毫无错谬地确定，并如理修习之窍诀，譬如金矿蕴藏于顽石之中，经由精通工匠以巧妙之法融化提炼，最终显现真金一般之论典，此乃以譬喻与意义相结合的方式进行命名。 第二方面：顶礼超越孩童之地之圣者（འཕ༷གས་པ༷），寂灭戏论痛苦而寂静（འཇ༷མ་ཞིང་།），具足二利之光辉（དཔ༷ལ་དང་ལྡན་པའི་），远离衰老而青春永驻者（གཞོ༷ན་ནུ༷ར་གྱུར༷་པ༷་དེ་ལ༷་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷།）。这是译者的礼敬之语。有些版本中也有：顶礼薄伽梵，三界清净之自性！ 正文 第二，正文内容分为十二个方面： 首先以礼敬三宝作为开端而著述； 为何要证悟？ 要证悟什么？ 以何种方法证悟？ 依靠什么来证悟？ 通过观察而确定的意义； 修习已确定的意义； 通过传承之方法来证悟已确定之意义的方法； 不以菩提心摄持之过患； 仅仅对此生起信心之利益； 将误入歧途者视为悲悯之对境； 以及将善根回向菩提。 前行礼敬三宝即著作 第一，证悟人无我与法无我（གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བད༷ག་མེ༷ད་པ་གཉི༷ས་ཉི༷ད་）二者真实不虚，即是善逝（བདེ༷་བར་གཤེག༷ས་པའི་）之无分别智慧（རྣམ་པར་མི༷་རྟོག༷་པའི་ཡེ༷་ཤེས༷་），获得此智慧，便证得与其所知对境法界（ཆོ༷ས་ཀྱི་དབྱིང༷ས་）无二无别之智慧身（ཡེ༷་ཤེ༷ས་ཀྱི་སྐུ༷་བརྙེས༷་པ༷་），即是佛宝（སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་）；总集一切之法（ཆོས་ཀུན༷་གྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་），法界（ཆོས་དབྱིངས་）息灭一切戏论之相（སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི༷་བ༷་འད） 。
English
The Alchemy of Bodhicitta: A Commentary, The Lamp of Clear Seeing Preliminary Section The Alchemy of Bodhicitta: A Commentary, The Lamp of Clear Seeing Namo Guru Manjushri! To the one who realizes the equality of knowledge and the knowable, In the uncompounded expanse of union, To the vajra of the luminous mind, I prostrate with hands that abandon acceptance and rejection. Here, to explain the great master of accomplishment, Manjushrimitra's (འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན།) treatise, the essence of the Great Perfection Mind Series, 'The Alchemy of Bodhicitta,' there are three parts: the initial meaning, the main meaning, and the concluding meaning. First, there are two aspects: the meaning of the title and the translator's homage. The first aspect: In Sanskrit: Bodhicitta Bhavanopala Suvarna Druta (बोधचित्तभावनोपलसुवर्णद्रुत，bodhicitta-bhāvanā-upala-suvarṇa-druta，bodhicitta-bhāvanā-upala-suvarṇa-druta, Bodhicitta-Cultivation-Gem-Gold-Melt). The Tibetan meaning is: Understanding the true nature of reality, the self-nature of bodhicitta, spontaneously perfect Great Perfection, accurately determining it, and the key instructions on how to cultivate it properly, like a gold mine hidden in a rock, refined and extracted by a skilled craftsman using skillful methods, ultimately revealing true gold, this is a teaching that combines metaphor and meaning in this way. The second aspect: I prostrate to the noble one (འཕ༷གས་པ༷་) who has transcended the ground of children, who is peaceful and tranquil by pacifying the pain of elaboration (འཇ༷མ་ཞིང་།), who possesses the splendor of the two benefits (དཔ༷ལ་དང་ལྡན་པའི་), and who has become youthful by being free from aging and decline (གཞོ༷ན་ནུ༷ར་གྱུར༷་པ༷་དེ་ལ༷་ཕྱག༷་འཚ༷ལ་ལོ༷།). This is the translator's homage. In some versions, it also appears: I prostrate to the Bhagavan, the completely pure nature of the three realms! Main Text Second, the main content is divided into twelve aspects: First, beginning the composition with homage to the Three Jewels; Why should one realize? What should one realize? By what means does one realize? Relying on what does one realize? The meaning determined after examination; Meditating on the determined meaning; The method of realizing the determined meaning through the lineage's method; The faults of not being seized by bodhicitta; The benefits of merely generating faith in this; Showing those who have gone astray as objects of compassion; And dedicating the merit to bodhi. Preliminary Homage to the Three Jewels and Composition First, realizing without error the two, the selflessness of person and the selflessness of phenomena (གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བད༷ག་མེ༷ད་པ་གཉི༷ས་ཉི༷ད་), is the Tathagata's (བདེ༷་བར་གཤེག༷ས་པའི་) non-conceptual wisdom (རྣམ་པར་མི༷་རྟོག༷་པའི་ཡེ༷་ཤེས༷་), and by obtaining that, one attains the wisdom body (ཡེ༷་ཤེ༷ས་ཀྱི་སྐུ༷་བརྙེས༷་པ༷་) that is inseparable from its object of knowledge, the dharmadhatu (ཆོ༷ས་ཀྱི་དབྱིང༷ས་), which is the Buddha Jewel (སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་); the nature of all dharmas (ཆོས་ཀུན༷་གྱི༷་ར༷ང་བཞི༷ན་) encompassed by the all-encompassing, the dharmadhatu (ཆོས་དབྱིངས་) is the pacification of all signs of elaboration (སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི༷་བ༷་འད). --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
ི༷་ལ༷་སྐྱོན་བས༷ལ་ཞིང༷་ཡོན་ཏན་བླང༷་བ་མེ༷ད་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་བླང་དོར་མཉམ་ཉིད་དུ་རོལ་པ་ནི་ལམ་གྱི་ནང་ན་ལ༷མ་མཆོ༷ག་སྟེ༷་འགོག་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། བདག་མེད་མངོན་སུམ་རྟོགས་པས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་མི༷་ལྡོག༷་པ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ས་བརྒྱད་པར་མཚན་མར་མི་ལྡོག་པ་ལ༷་སོག༷ས་ཏེ་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་སྲས་མོས་པ་སོགས་དབ༷ང་བཅུ༷་ཐོབ་པ་རྒྱལ༷་བ༷་ཀུན༷་དང༷་ཆོས་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ཡུལ་གཅི༷ག་པ་བརྙེས༷་པ༷་བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དང་། དེ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཤེས་བྱེད་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ཏེ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་སློབ་པའི་གན༷ས་ 13-3-2b གསུ༷མ་པོ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འབྲེལ་པ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་སུ་མཉམ་ཞིང་། དོན་དམ་པར་ཐ་དད་དུ་མི་འབྱེད་པའི་མཉམ༷་པ་ཉི༷ད་དུ་གྱུར་པ་དེ༷་ལ༷་མཚ༷ན་འཛིན་མེ༷ད་པའི་ཡི༷ད་ཀྱིས༷་ར༷བ་ཏུ༷་དངས་བའི་ད༷ད་པ༷ས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བཟུང་བའི་མོ༷ས་པས་ཕྱག་འཚལ་བའོ། ། 为何证悟 སྤྱི་དོན་གཉིས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དང་ཆེ་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་གསུམ། རྒྱུར་གནས་པའི་ཕན་ཡོན། མངོན་གྱུར་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལྷ་མི་ལ་སོགས་པའི་སྟོན༷་པ༷་འཇི༷ག་རྟེན༷་ཀུན་གྱི་ཕྱི་དང་ནང་གི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲོན༷་མར༷་གྱུར༷་པ༷་ཀུན༷་གྱིས༷་དགོངས་པ་གཅིག་དང་དབྱངས་གཅིག་གིས་མཚུང༷ས་པར༷་རབ༷་ཏུ་བསྔག༷ས་པ༷་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་བྱའི་ཆོ༷ས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ལ༷་ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས༷་ཀྱི༷་སྙིང༷་པོ༷ར་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར༷་པ༷་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤྲོས་པའི་ཟུག་ངུ་མེད་པའི་འཇ༷མ་པ་དེ་རྟོགས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དཔ༷ལ་དུ་གྱུར་པ་སྐྱོན་དང་དྲི་མ་བྲལ་བའི་གཞོ༷ན་ནུ༷་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སྙིང༷་པོ༷་ཉི༷ད་དེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ངེས་དོན་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་རང་བཞིན་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་བདེ༷་གཤེ༷གས་མ༷་ལུས༷་པ་འབྱུང་བའི་ཡུམ་དུ༷་གྱུར༷་པ༷འི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཚུལ་འདི་ལས་གཞན་གྱིས་འཚང་མི་རྒྱ་བས་རྒྱལ༷་བ༷་ཀུན༷་གྱི༷་ལ༷མ་གཅི༷ག་པུར་གྱུར་པ་དག་གོ༷། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ཚུལ༷་ཁྲིམ༷ས་ལ༷་སོག༷ས་པ་ཕ༷་རོ༷ལ་ཏུ་ཕྱིན༷་པ་བཅུའི་དགེ་བའི་ལ༷མ་སྤྱོ༷ད་པ༷་བསོད་ནམས་ 13-3-3a ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ༷་མཚོ༷འི་གཞི༷ར་གྱུར༷་པ༷་ཡིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་མ་ཟིན་ན་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྲུབ་པས་ཚོགས་དེ་དག་གི་གཞིའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་དག༷་པའི་བྱང༷་ཆུབ༷་སེམས་ཀྱི༷་རང་བཞིན་ནམ་ང༷ང་ཚུལ༷་མ་ནོར་བར་བསྒོམ༷་པ་དང༷
Chinese
不责备过失，不称扬功德，如此证悟，于取舍中安住于平等性，是道中之殊胜道，即灭道谛，现量证悟无我，完全不退转轮回，如初地极喜地和八地不退转等，安住于十地的佛子获得十力等十种自在，通过证悟诸佛和法界，获得同一行境，是圣者菩萨僧伽。如是，所知为法，能知为佛，即佛陀和僧伽，导师、教法、学处三者，以世俗谛的关联而共同皈依，于胜义谛不作他异分别，成为平等性，对此以无有分别念的清净信心，如实地以信解作礼拜。 为何证悟 第二，为何要证悟？分为利益和殊胜两方面。第一方面有三点：作为因的利益，显现的果的利益，以及显示一切解脱果中最殊胜的利益。第一点是：诸天和人类等导师，成为遣除世间一切内外黑暗的智慧明灯，一切众生以同一心识和同一音声共同赞叹的是菩提心。如何理解呢？因为对于一切所知法，菩提心是本来就存在于一切事物中的法性精华，证悟了远离戏论痛苦的寂静菩提心，就成为了众生的荣耀，如同一个远离过失和垢染的少年，是所知法中最殊胜的精华。如是，不错误地证悟了菩提心——胜义文殊童子的自性，就是三世一切如来生起的母亲——般若波罗蜜多，因为除此之外没有其他途径可以成佛，所以是诸佛的唯一道路。佛陀的因——戒律等十度善行之道，是积累福德资粮的基础，因为没有菩提心就无法成佛，所以是这些资粮的基础。 第二点是：清净一切戏论的菩提心的自性或体性，不错误地修习。
English
Without fault-finding and without praising virtues, realizing thus, abiding in equality in acceptance and rejection, is the supreme path among paths, namely the truth of the path of cessation. Directly realizing selflessness, completely non-returning from samsara, such as the first bhumi, Joyful Ground, and the eighth bhumi, non-returning from signs, etc., the bodhisattvas abiding in the ten bhumis obtain the ten powers, etc., the ten kinds of freedom. Through realizing all the Buddhas and the Dharmadhatu, obtaining the same realm of activity, are the noble Sangha of Bodhisattvas. Thus, what is to be known is Dharma, what knows is Buddha, namely the Buddha and the Sangha, the teacher, the teaching, and the place of learning, these three, through the connection established in conventional truth, are jointly taken refuge in. In ultimate truth, without differentiating them as distinct, becoming equality itself, to this, with a mind free from conceptual grasping, with utterly pure faith, ascertain the meaning as it is, and prostrate with aspiration. Why Realize? Secondly, why should one realize? It is divided into two aspects: benefit and excellence. The first aspect has three points: the benefit of being the cause, the benefit of the manifest result, and the benefit of showing the supreme of all liberation results. The first point is: the teachers of gods and humans, etc., becoming the lamp of wisdom that dispels all inner and outer darkness of the world, what all beings praise together with one mind and one voice is Bodhicitta. How to understand it? Because for all knowable dharmas, Bodhicitta is the essence of Dharma that originally exists in all things, realizing the peaceful Bodhicitta that is free from the pain of elaboration, one becomes the glory of beings, like a youth free from faults and stains, it is the most supreme essence among knowable dharmas. Thus, not mistakenly realizing the nature of Bodhicitta—the ultimate Manjushri Youth, is the mother from which all Buddhas of the three times arise—Prajnaparamita, because there is no other way to attain Buddhahood other than this, so it is the single path of all Buddhas. The cause of the Buddha—the path of the ten perfections of ethical conduct, etc., is the basis for accumulating the ocean of merit, because without being grasped by Bodhicitta, one cannot attain Buddhahood, so it is the basis of those accumulations. The second point is: the nature or essence of Bodhicitta, which purifies all elaborations, practicing without error. --------------------------------------------------------------------------------