Tibetan
རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས། རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས། རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས་བཞུགས་སོ། ། རྗེ་བཙུན་བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མང་ཐོས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་སོན་པ་ཡིས། །རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནད། །ཇི་བཞིན་གཟིགས་ནས་བརྩེ་བས་སྟོན་མཛད་པ། །རྗེ་བཙུན་བླ་མ་དེ་ལ་སྦྱི་བོས་འདུད། །བསྟན་པའི་སྙིང་པོ་མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་དོན། །ཀླུ་སྒྲུབ་བཞེད་གཞུང་ཇི་བཞིན་འགྲེལ་མཛད་པ། །ཞི་བ་ལྷ་དང་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས༌། །དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞབས་ལ་འདུད། །རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པའི་གཙོ་བོ་ཤེར་ཕྱིན་དོན། །ཕྱོགས་འདིར་མཁས་མང་དུ་མས་རྣམ་ཕྱེ་མོད། །དེ་དག་རྣམས་ལས་ཆེས་ཆེར་འཕགས་པའི་སྲོལ། །རྗེ་བཙུན་བླ་མའི་དྲིན་ལས་འདིར་བཤད་བྱ། ། དེ་ལ་འདིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས། དང་པོར་དལ་འབྱོར་དོན་ཆེ་བ་དང༌། རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསམས་ནས་དལ་འབྱོར་གྱི་རྟེན་ལ་སྙིང་པོ་ལེན་འདོད་སྐྱེས་པ་ན་སྙིང་པོ་ལེན་པའི་མཆོག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་སྐྱེས་བུ་ཆུང་འབྲིང་གིས་བསམ་པ་སྦྱང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སེམས་ལེན་པའི་ཆོ་གས་སྡོམ་པ་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སློབ་ཚུལ་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ལེའུ་འདིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ དགོས་པར་བསྟན་པ་དང༌། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་སེམས་རབ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་དང༌། དེས་ན་དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་འབད་པར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་གཞན་གྱི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བར་འདོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། སྔར་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་རྒྱུ་ཚོགས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། །གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ཞི་བར་བྱེད་པ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་དགོས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་དགོས་ཀྱང༌། རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། དེ་སྲིད་དེ་ལ་དར་འཛིན་ཡོད། ཅེས་ཕུང་པོ་ལ་བདེན་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ང་དང་ང་ཡི་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟ་མི་ལྡོག་པར་གསུངས་པས། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པས་འཇིག་ལྟ་ཟད་པར་མ་སྤངས་པ་སུའང་མི་འདོད་ཅིང་དེ་ལ་ཕུང་པོ་བདེན་འཛིན་ཟད་དགོས་པས་ཉན་རང་འཕགས་པས་ཀྱང་ཕུང་པོ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པར་བཞེད་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འདིས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་ལའང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་དགོས་པར་བཞེད་དེ། འོག་ཏུའང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་འདོད་ན། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འདྲེན་པ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པའི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་བཤད་ཆེན་མོ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞུང་འདིས་ཉན་རང་ལ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ། འདིའི་རྣམ་བཤད་བྱེད་པ་དུ་མས་འཆད་པ་ནི་གཞུང་གི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་གསལ་བར་རྟོགས་ཏེ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་འདི་དག་ཅེས་པ་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ནས་བཤད་པའི་ཞི་གནས་ཙམ་ལ་འཆད་པ་དང༌། སྦྱིན་སོགས་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་འཆད་པའི་ལུགས་གཉིས་ལས། ལེའུ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཙམ་གྱི་འབྲེལ་ལ་སྦྱར་ན་སྔ་མའང་རུང་མོད་ཀྱང་འདིར་ཕྱི་མ་ལྟར་བཤད་ན་ལེགས་སོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་ཞེས་པ་ལ་དོགས་པ་འདི་ལྟར་དཔྱད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོས་བསམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་སོགས་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པ་མིན་ཏེ། སྤྱིར་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་ཚོགས་བསག་དགོས་ཀྱང་འདིར་བཤད་པ་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་མི་དགོས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཞི་བ་འཚོས་སྟོང་ཉིད་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གཉིས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྟོང་ཉིད་ལ་ཡིད་འགྱུར་བའི་མྱོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའང་མིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཉམས་མྱོང་ལའང་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པར་མཚུངས་སོ། །སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ལྷག་མཐོང་ སྐྱེ་བ་ལ་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའང་མིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སྔོན་དུ་མ་སོང་ཡང་ཉན་རང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་སྐུའི་ཉེར་
Chinese
རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས། རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས། རྒྱལ་ཚབ་ཆོས་རྗེས་རྗེའི་དྲུང་དུ་གསན་པའི་ཤེས་རབ་ལེའུའི་ཟིན་བྲིས་བཞུགས་སོ། ། 嘉擦法王于上师处听闻的般若品章节笔记 顶礼尊贵的上师。 以通达博闻之海的彼岸， 如实照见诸佛经论之要义， 慈悲示导的尊贵上师，我以头顶礼敬。 教法之精髓，离边中观之义， 如实解释龙树论著之宗义， 寂天菩萨与教师佛护， 顶礼吉祥月称之足。 佛子行之主要般若义， 此方虽有诸多智者作分别， 然此远胜彼等之传统， 依仗尊贵上师之恩德于此宣说。 于此，入菩萨行论中，首先思维暇满难得且意义重大，生起于暇满之身取精要之欲后，取精要之最胜即是进入大乘，其支分是先以小士中士之心修习，然后发愿菩提心。之后，以受持入行心之仪轨受戒，广说修学菩萨行之方式，其中，此品宣说修学般若波罗蜜多。分为三：欲得解脱，需生起证悟真如之智慧，对此进行阐述；如何生起证悟真如之殊胜心之方法；因此劝诫努力生起此心。第一，欲使自他轮回之痛苦寂灭，应生起证悟真如之智慧，之前所说的布施等支分，即一切资粮，皆是能仁佛陀薄伽梵为了生起证悟真如之智慧而宣说的缘故。为了平息他相续中的一切痛苦，必须获得无上菩提，因此必须证悟真如，然而，为了平息自身相续的痛苦，也必须证悟真如。
English
The Notes on the Chapter of Wisdom Heard by Gyaltsab Dharma Lord from the Lord. The Notes on the Chapter of Wisdom Heard by Gyaltsab Dharma Lord from the Lord. The Notes on the Chapter of Wisdom Heard by Gyaltsab Dharma Lord from the Lord are present. I prostrate to the venerable and holy gurus. Having crossed to the other shore of the ocean of vast learning, Seeing the essence of all the Buddha's teachings completely, And teaching with love, I bow my head to that venerable guru. The essence of the teachings, the meaning of the Middle Way free from extremes, Explaining the tenets of Nagarjuna as they are, Shantideva and the teacher Buddhapalita, I bow to the feet of glorious Chandrakirti. The main practice of the bodhisattvas, the meaning of the Prajnaparamita, Although many scholars in this direction have made distinctions, This tradition is far superior to those, By the grace of the venerable guru, it will be explained here. Here, in Entering the Bodhisattva's Way of Life, first, thinking about the greatness and difficulty of finding leisure and opportunity, and then wanting to take the essence of leisure and opportunity, the best way to take the essence is to enter the Great Vehicle. As a branch of that, first train the mind with the thoughts of the small and medium beings, and then generate the mind of aspiration, the supreme of enlightenment. After that, take the vows with the ritual of taking the entering mind, and extensively show how to train in the bodhisattva's conduct. This chapter shows how to train in the Prajnaparamita. There are three parts: First, it is shown that those who wish to attain liberation must generate the wisdom that realizes suchness. Second, the method of how to generate the mind that realizes suchness. Third, it is advised to strive to generate it. First, those who wish to pacify the suffering of samsara for themselves and others should generate the wisdom that realizes suchness. All the branches, such as giving, that were mentioned earlier, are the collections of causes that the Buddha, the Bhagavan, spoke of for the purpose of generating the wisdom that realizes suchness. In order to pacify all the suffering in the minds of others, one must attain unsurpassed enlightenment, so one must realize suchness. However, in order to pacify the suffering in one's own mind, one must also realize suchness.
Chinese
如果想知道需要了解什么，圣者龙树菩萨说：“只要执着于蕴，就有对它的贪执。”因此，他说只要对蕴有真实的执着，那么我和我所的自性所成的我见就不会消失。因此，没有人会认为声闻和独觉的阿罗汉没有断除我见，因此必须断除对蕴的真实执着，所以声闻和独觉的圣者也认为蕴是无自性的。正如这位论师也认为，要平息轮回的痛苦，也必须证悟那个真如。下面也会讲到。如果想详细了解这些分类，就应该从一切诸天世间的导师，至尊宗喀巴大师，一切智者洛桑扎巴·班桑波的著作《入中论善显密意疏》中了解。这部论典说声闻和独觉没有证悟法无我，许多对此的注释都是对论典意义的颠倒，这一点将会清楚地解释。这些支分，是指从第八品所说的止观，以及布施等所有其余的波罗蜜多。有两种解释方法，如果将前后两品的内容联系起来，那么前一种解释也可以，但在这里按照后一种解释来讲解比较好。对于“布施等支分是为了智慧的缘故而说”这句话，应该这样思考：通过听闻和思考来证悟真如，并不一定需要布施等作为先决条件。一般来说，证悟空性需要积累资粮，但并不需要像这里所说的菩萨行作为先决条件。正如寂护论师所说，通过听闻和思考来确定空性有两种方式。对于生起对空性信服的体验，也不一定需要这些作为先决条件。如果是这样，那么对于像证悟无分别智那样的体验，也同样需要这些作为先决条件。对于通过证悟空性的修所生慧，也不一定需要这些作为先决条件。即使没有菩萨行作为先决条件，声闻和独觉证悟真如的方式也如前所述。通过证悟空性的智慧，可以
English
If you wonder what needs to be understood, the venerable Nāgārjuna said, "As long as there is clinging to the aggregates, there is attachment to them." Therefore, he said that as long as there is true clinging to the aggregates, the view of self, which is made up of the nature of "I" and "mine," will not disappear. Therefore, no one would think that the Śrāvakas and Pratyekabuddhas, the Arhats, have not abandoned the view of self, and therefore the true clinging to the aggregates must be abandoned. Therefore, the Śrāvakas and Pratyekabuddhas, the noble ones, also believe that the aggregates are without inherent existence. Just as this teacher also believes that to pacify the suffering of saṃsāra, it is also necessary to realize that very suchness. It will also be explained below. If you want to know these classifications in detail, you should learn from the great commentary on the Madhyamakāvatāra, made by the guide of all the worlds with gods, the all-knowing Jetsun Rinpoche, the glorious Lozang Drakpa Pal Zangpo. This treatise states that Śrāvakas and Pratyekabuddhas do not realize the selflessness of phenomena. The explanation of this by many commentators is clearly understood to be a reversal of the meaning of the treatise, and will be explained. These limbs refer to the śamatha explained from the eighth chapter, and the two ways of explaining all the remaining pāramitās such as generosity. If the connection between the two previous and subsequent chapters is applied, the former is also acceptable, but here it is better to explain according to the latter. Regarding the statement that "the limbs such as generosity are spoken for the sake of wisdom," this doubt should be examined as follows: It is not necessary for generosity, etc., to precede the realization of that very suchness through hearing and thinking. In general, it is necessary to accumulate merit to realize emptiness, but it is not necessary for the practice of a bodhisattva, which is similar to what is explained here, to precede it. As the teacher Śāntarakṣita said, there are two ways to establish emptiness through hearing and thinking. It is also not necessary for these to precede the arising of an experience of conviction in emptiness. If that were the case, then for an experience like the realization of non-conceptual wisdom, these would also have to precede it. It is also not necessary for these to precede the arising of the higher insight born of meditation that realizes emptiness. Even if the practice of a bodhisattva has not preceded it, the way in which Śrāvakas and Pratyekabuddhas realize that very suchness is as previously explained. Through the wisdom that realizes emptiness,