Tibetan
རྣམ་གཞག་རིམ་པའི་རྣམ་བཤད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་གནད་ཀྱི་དོན་གསལ་བ། རྣམ་གཞག་རིམ་པའི་རྣམ་བཤད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་གནད་ཀྱི་དོན་གསལ་བ། རྣམ་གཞག་རིམ་པའི་རྣམ་བཤད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་གནད་ཀྱི་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་ཙོང་ཁ་པས་མཛད་པ་བཞུགས་སོ། ། རྣམ་གཞག་རིམ་པའི་རྣམ་བཤད་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་གནད་ཀྱི་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གི་དྲིན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གནད། །ཇི་བཞིན་རྟོགས་པས་དྲངས་པའི་དགའ་བདེའི་རོས། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཀུན་ནས་ཚིམ་མཛད་པ། །འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་ཞབས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །འོད་གསལ་ལྷ་ཡི་ལམ་ལས་འཁྲུངས། །ཟུང་འཇུག་དབང་བོའི་གཞུ་ལྟ་བུ། །དཔལ་ལྡན་དང་པོའི་མགོན་དེ་ཡི། །མཛད་པས་ཁྱེད་རྣམས་སྐྱོང་གྱུར་ཅིག །གར་མཁན་མཆོག་དེས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །སྣ་ཚོགས་རོལ་བའི་ཉམས་ཀྱིས་གར་ མཛད་པས། །ཉིད་སྐུའི་ཆ་ཤས་གཉིས་ལྷག་སུམ་ཅུ་ཡི། །འཁོར་ལོ་མཆོག་ཏུ་སྤྲུལ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། །གང་ཞིག་རྟོགས་ན་སྐྱེ་ཤི་བར་དོ་གསུམ། །སྐུ་གསུམ་ཉིད་དུ་བསྒྱུར་བའི་ཐབས་མཁས་མཆོག །དཔལ་ལྡན་འདུས་པའི་རྒྱུད་དུ་རྒྱས་བཏབ་པ། །རབ་གསལ་བཤད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །ཇི་བཞིན་བཀྲོལ་བས་སྐལ་བཟང་རྣམས་ལ་ནི། །དངོས་གྲུབ་མཆོག་གི་དགའ་སྟོན་སྩོལ་བ་ཡི། །རྒྱུད་རྒྱལ་འདུས་པའི་གནད་དོན་གསལ་མཛད་པ། །འཕགས་པ་ཡབ་སྲས་ཞབས་ལ་གུས་བཏུད་ནས། །ཀླུ་སྒྲུབ་སྲས་མཆོག་ཀླུ་ཡི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས། །འཕགས་པའི་དགོངས་པ་གསལ་ཕྱིར་མཛད་པ་ཡི། །རྣམ་གཞག་རིམ་པའི་རྣམ་ བཤད་སྔོན་མེད་པ། །འདུས་པའི་དོན་གསལ་བདག་གིས་བཤད་ཀྱིས་ཉོན། །འདིར་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིག་གཅིག་པུར་གྱུར་པ་དཔེ་ཟླ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བ་དང་དེ་དག་གི་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མངའ་བ་དེས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐུར་སྤྲུལ་ནས་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྤྱོད་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ནས་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་དམན་པ་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང༌། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་གསུང་རབ་མཐའ་ཡས་པ་ཅིག་གསུངས་པ་རྣམས་ལས། གོང་ནས་གོང་དུ་ཇེ་མཐོ་ཇེ་མཐོར་སོང་བའི
Chinese
次第建立之释，吉祥密集之要义明释。 次第建立之释，吉祥密集之要义明释。 名为次第建立之释，吉祥密集之要义明释者，法王宗喀巴所著述。 名为次第建立之释，吉祥密集之要义明释。 恭敬顶礼至尊具悲诸尊之莲足。 凭谁之恩，如实通达金刚乘之要义， 以引生之喜乐味，令意之士夫皆得满足， 恭敬顶礼妙音上师之莲足。 从光明天道中诞生， 如虹霓般之双运自在， 愿具德最初之怙主， 以其事业护佑汝等。 为调伏众生，彼舞者至尊， 以种种嬉戏之姿态而舞， 将自身之三十二分， 化现为殊胜之轮，我顶礼。 若证悟则能将生、死、中阴三者， 转为三身之善巧方便至尊， 于吉祥密集之续中广为宣说， 依随极明论释之续， 如实开显，为具缘者， 赐予殊胜成就之喜宴， 阐明续王密集之要义， 恭敬顶礼圣父子， 龙树之殊胜子，龙之菩提， 为阐明圣者之意趣而造， 前所未有之次第建立之释， 密集之义明，我将宣说，请谛听。 此处我等之导师，成为世间一切之唯一眼目， 具有无与伦比之智慧与慈悲及其殊胜之威力者。 化现为离欲之身，为倾向于下劣者示现离欲之行，为倾向于广大者示现地与波罗蜜多之行，化现为转轮王之身，为尤为倾向于深奥者示现贪欲之行，即示现三种行之小乘、波罗蜜多乘大乘及金刚乘之无量经典。 从高到高，越来越高之
English
A Clear Explanation of the Essential Meaning of the Glorious Guhyasamaja, a Commentary on the Stages of Establishment. A Clear Explanation of the Essential Meaning of the Glorious Guhyasamaja, a Commentary on the Stages of Establishment. This is the "A Clear Explanation of the Essential Meaning of the Glorious Guhyasamaja, a Commentary on the Stages of Establishment," composed by the Dharma King Tsongkhapa. Named "A Clear Explanation of the Essential Meaning of the Glorious Guhyasamaja, a Commentary on the Stages of Establishment." I respectfully prostrate to the feet of the venerable and compassionate ones. By whose kindness, the essence of the Vajrayana is understood as it is, With the joy and bliss drawn from it, satisfying all the minds of beings, I respectfully prostrate to the feet of the Manjushri Lama. Born from the path of the clear light gods, Like a rainbow of union and freedom, May that glorious first protector, Protect you all with his deeds. For the sake of taming beings, that supreme dancer, dances with various playful gestures, Transforming the thirty-two parts of his own body, into a supreme wheel, I prostrate. If realized, the skillful means to transform the three states of birth, death, and bardo, Into the three kayas, is extensively taught in the glorious Guhyasamaja Tantra, Following the extremely clear commentary tantra, Revealing it as it is, bestowing upon the fortunate ones, the feast of supreme accomplishment, Clarifying the essential meaning of the king of tantras, Guhyasamaja, I respectfully bow to the holy father and sons, Nagarjuna's supreme son, Naga Bodhi, who composed this to clarify the intention of the holy ones, The unprecedented commentary on the stages of establishment, A Clear Explanation of the Guhyasamaja, I will explain, please listen. Here, our teacher, who has become the sole eye of all the world, possessing unparalleled wisdom, compassion, and their extraordinary power. Emanating as a body free from desire, he shows the practice free from desire to those who are inclined to the inferior, he shows the practice of earth and paramitas to those who are inclined to the vast, and emanating as a Chakravartin king, he shows the practice of desire to those who are especially inclined to the profound, that is, the Hinayana, the Mahayana of the Paramitayana, and the countless scriptures of the Vajrayana, which show the three practices. From higher to higher, becoming more and more elevated,
Tibetan
་མཐར་ཐུག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དགྲ་ནག་གི་རྒྱུད་ལས། རྒྱུད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་འདུས་པ་སྟེ། །མ་བྱུང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ཞེས་དང༌། འཇམ་དཔལ་གྱི་ཞལ་གྱི་ལུང་ལས་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་འདུས་པའི་རྒྱུད། །གསང་ཆེན་གསང་བ་ཆེས་གསང་བ། །གོང་ན་མེད་པའི་ལུང་ཆེན་པོ། ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། སྒྲོན་གསལ་ལས་ཀྱང༌། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེའི་མཐའ་ཅན་གྱི་རྒྱུད་སྡེ་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡང་ས་མ་ཛའི་ཡི་གེས་བསྟན་པའི་འདུས་པ་ཡིན་ལ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའང་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་ན་གསུང་རབ་ཀུན་གྱི་རྩེ་མོར་གསུངས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། ཇི་སྲིད་ཡ་ར་ལ་ཧའི་བར། །ཀ་ཁ་གྷ་མཐའ་ཎ་ཛའི་མཐའ། །ད་ངྷའི་མཐའ་དང་ མ་མཐར་བཅས། །དེ་དེའི་རྩ་བ་ཡི་གེ་གསུམ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་བོ། །བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་ཡི། །དཔལ་ལྡན་འདུས་འདི་སྣོད་ཡིན་ཏེ། །དེ་བས་དེ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་རྩེ། ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་དད་པ་དང༌། རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་ནོར་གྱི་འབྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ནི། རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཨིནྡྲ་བོ་ངྷི་དང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པ་བགྲང་ལས་འདས་པའི་དཔལ་བོ་དང་རྣལ་འབྱོར་མ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕུང་བོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཤེགས་ཤིང་སླར་ཡང་གཤེགས་པར་འགྱུར་པའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་ནས་གསུངས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ལ་འབད་པ་དྲག་པོས་འཇུག་པར་རིགས་ཤིང༌། དེ་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་མེད་པས་ཀྱང་ཐ་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཞལ་ལུང་ལས། དེ་བས་རབ་ཏུ་འབད་པ་ཡིས། །མཆོག་གི་དེ་ཉིད་རབ་གསང་གསང༌། །སྨོན་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཐ་ན་བསྒྲུབ། །བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་འབད། ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡང་ཕྱིའི་རྐྱེན་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ཆེས་རྙེད་དཀའ་བ་དང་ནང་གི་རྐྱེན་དལ་འབྱོར་བཟང་བོ་རྙེད་དཀའ་ཞིང་རྙེད་པ་ཡང་རླུང་ནང་གི་མར་མེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་སྡོད་པར་ཤིན་ཏུ་གཡོ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ལེགས་པར་བསམ་པ་དང༌། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པར་བསྐྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབས་ཏེ་ཟབ་མོ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་མོས་པ་བརྟན་པ་ན། གསང་བ་འདུས་པ་ ལ་སོགས་པའི་དཀྱིལ
Chinese
据说，最终的顶峰是吉祥密集金刚。正如《黑敌续》中所说：“续部的最终是密集，未生者不会变为生。” 此外，文殊菩萨的口传中也说：“诸佛的密集续，是大秘密，极秘密，无上的大圣教。”《明灯论》中也说：“所有以明示字母为结尾的续部，其根本也是萨玛扎字母所指示的密集，并且它也成为了所有经部的容器，因此被称为所有圣典的顶峰。”正如所说：“只要有雅、拉、瓦、哈，以及嘎、卡、嘎的结尾，纳、匝的结尾，达、达的结尾，以及玛的结尾，它们的根本是三个字母。大雄辩才所说的八万四千法蕴，吉祥密集是它们的容器，因此它是续部的顶峰。” 因此，那些具备如理思维的智慧，不可逆转的信仰，持续不断的精进等圣者财富的幸运者，应该以极大的努力进入瑜伽自在者因陀罗菩提和圣者龙树等无数大成就者和瑜伽母功德之聚所行，并将继续行走的唯一道路，即从吉祥密集金刚中所说的大金刚持的道次第。即使没有这样的功德，也应该将其作为祈愿的对象来修持。正如口传中所说：“因此，以极大的努力，最殊胜的真实，极其秘密，甚至通过祈愿来修持，对于修持要非常努力。” 此外，进入其中的次第，外部的因缘是极难获得的殊胜善知识，内部的因缘是难以获得的暇满人身，即使获得了，也像风中的蜡烛一样，片刻不停留，非常动摇的状态要好好思维。并且，要稳固生起以慈爱和悲悯为根本的菩提心，学习布施等菩萨行，当对甚深金刚乘的信心稳固时，就可以进入密集金刚等坛城。
English
It is said that the ultimate peak is the glorious Guhyasamāja. As it is said in the Tantra of the Black Enemy: "The ultimate of the tantras is the Guhyasamāja, the unborn will not become born." Furthermore, in the oral transmission of Mañjuśrī it is said: "The tantra of the assembly of all Buddhas, is the great secret, the most secret, the great unexcelled teaching." Also, in the Lamp Illuminating it is said: "The root of all the tantric sections that are spoken of with the end of the clarifying letters is also the Guhyasamāja indicated by the letters of samāja, and since it has become the vessel of all the sutras, it is said to be the peak of all the scriptures." As it is said: "As long as there are ya, ra, la, ha, and the end of ka, kha, ga, the end of ṇa, ja, the end of da, dha, and the end of ma, their root is the three letters. The great sage has spoken of eighty-four thousand collections of teachings, the glorious Guhyasamāja is their vessel, therefore it is the peak of the tantras." Therefore, those fortunate ones who possess the wealth of noble qualities such as wisdom that discerns properly, irreversible faith, and unceasing diligence, should enter with great effort into the path of the great Vajradhara, which is the one path traversed by the yogi lord Indrabodhi and the protector Nāgārjuna and countless great accomplished ones and yoginis, the great mass of qualities, and which will continue to be traversed, the stages of the path spoken of in the glorious Guhyasamāja. Even without such qualities, one should practice it even by making it the object of aspiration. As it is said in the oral transmission: "Therefore, with great effort, the ultimate reality, the most secret, even practice it through aspiration, and be very diligent in practice." Furthermore, the stages of entering into it, the external condition is the very difficult to find noble spiritual friend, and the internal condition is the difficult to find leisure and endowment, and even if found, the state of being very unsteady, not staying even for a moment like a butter lamp in the wind, should be well contemplated. And, having firmly generated the mind of enlightenment with love and compassion as its root, and having trained in the practices of the bodhisattvas such as generosity, when faith in the profound Vajrayana is firm, one can enter into the mandala of Guhyasamāja and so forth.