Tibetan
六大冊之根本教言Ztsa23ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་འཐག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། 2-232 ༄༅། །ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་འཐག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། ༄། །ཚད་མ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བཻ་ད་ལྱཾ་ནཱ་མ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་འཐག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྟོག་ གེ་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས། །གང་ཞིག་རྩོད་པར་མངོན་འདོད་པ། །དེ་ཡི་ང་རྒྱལ་སྤང་བའི་ཕྱིར། །ཞིབ་མོ་རྣམ་འཐག་བཤད་པར་བྱ། །གཞན་དག་འདིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཚད་མ་དང་། གཞལ་བྱ་ དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། དགོས་པ་དང་། དཔེ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་། ཡན་ལག་དང་། རྟོག་གེ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། སུན་ཅི་ཕྱིན་དུ་བརྒལ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་ལྟར་ སྣང་བ་དང་། ཚིག་དོར་བ་དང་། ལྟག་ཆོད་དང་། ཚར་གཅད་པའི་གནས་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླངས་ནས་གཏན་དུ་བྱེད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཚད་མ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཁས་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་དག་གཉི་ག་འདྲེས་སོ། །འདིར་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་གཉི་ག་འདྲེས་ པར་མཐོང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་ཡོད་ན་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཚད་མ་ཡོད་ན་ཡང་གཞལ་བྱ་ནི་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གཞལ་བྱ་ལས་ཚད་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཚད་མ་ལས་ཀྱང་གཞལ་བྱ་གྲུབ་པར་བྱས་ནས། 2-233 ཚད་མ་ནི་གཞལ་བྱའི་གཞལ་བྱར་འགྱུར་ལ། གཞལ་བྱ་ཡང་ཚད་མའི་ཚད་མར་འགྱུར་བས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡང་གཉི་གར་འགྱུར་ལ། གཞལ་བྱ་ཡང་ གཉི་གར་འགྱུར་བས་ན་གཉིས་ཀ་འདྲེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་དག་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ནི། ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ དག་ཏུ་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ནི། ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པ། དེའི་ཕྱིར་རང་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ གཉི་གའི་དངོས་པོ་དག་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་འགྲུབ་བར་འགྱུར་ན་ཡོད་པའམ། མེད་པ་གཉི་ག་གང་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ནི་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་བུམ་པ་ནི་གཞན་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་པ་ཡང་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལྟོས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པ་གཉི་ག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ།། །། ༄། །གཞལ་བྱ། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་སྲང་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་གཞལ་བྱ་གཟུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་མེད་ན་ཡང་གཞལ་བྱ་གཟུང་
Chinese
六大册之根本教言Ztsa23《细致辨析》 《细致辨析》 量 梵语：Vaidalyanama-prakarana 藏语：《细致辨析》 顶礼曼殊室利童子！ 为了消除那些 因通晓论理而生傲慢， 并渴望争辩者的傲慢， 我将阐述《细致辨析》。 其他所有在此辩论者，都必须毫无疑问地承认并确定量（Pramana， प्रमाण， प्रमाण，认知工具），所量（Prameya， प्रमेय， प्रमेय，可认知对象），怀疑（Vicikitsa， विचिकित्सा， विचिकित्सा，不确定性），需要（Prayojana， प्रयोजन， प्रयोजन，目的），譬喻（ दृष्टान्त， दृष्टान्त， दृष्टान्त，例子），宗义（Siddhanta， सिद्धान्त， सिद्धान्त，已建立的结论），支分（Avayava， अवयव， अवयव，论证的组成部分），论理（Tarka， तर्क， तर्क，推理），决断（Nirnaya， निर्णय， निर्णय，确定性），诤论（Vada， वाद， वाद，辩论），言说（Jalpa， जल्प， जल्प，争论），诡辩（Vitanda， वितण्डा， वितण्डा，抬杠），似是而非的理由（Hetvabhasa， हेत्वाभास， हेत्वाभास，谬论），遁辞（Chala， छल， छल，吹毛求疵），败处（Nigrahasthana， निग्रहस्थान， निग्रहस्थान，失败点），责难之处，然后才能进行辩论。然而，那些宣扬空性者，因为没有执着，所以不承认量等概念。 对此需要说明的是，量和所量二者是相互交融的。 在此，我们看到量和所量二者是相互交融的，因为如果存在所量，那么它就变成了量；如果存在量，那么所量也就成为了所量。 因此，通过所量成立量，也通过量成立所量， 量成为所量的所量，所量也成为量的量，因为它们相互依赖而获得自性，所以量也变成二者，所量也变成二者，因此二者是交融的。 因此，它们不是由自身成立的。如果量和所量是由自身体性成立的，那么它们就会成为量和所量。因为依赖而成立的事物，其含义是相互产生，因此它们不是由自身成立的。 此外，有和无这两种事物都不是依赖性的。如果它们被认为是依赖性的，那么有和无又有什么区别呢？ 对此，首先就存在而言，存在不是依赖性的，例如存在的瓶子不依赖于其他泥土等。 就无而言，无也不是依赖性的，例如兔子角等也不应是依赖性的。因为存在两种过失，所以二者都不是依赖性的。 所量 有人说：正如没有秤等工具就无法衡量所量一样，没有量也无法认知所量。
English
The Root Teachings of the Six Great Volumes Ztsa23, 'Detailed Analysis' 'Detailed Analysis' Pramana (Epistemology) Sanskrit: Vaidalyanama-prakarana Tibetan: 'Detailed Analysis' Homage to Manjushri Kumara! To dispel the arrogance of those Who, through knowledge of logic, become arrogant, And desire to engage in debate, I shall explain 'Detailed Analysis'. All other debaters here must undoubtedly acknowledge and establish the categories of pramana ( प्रमाण， प्रमाण， cognition tool), prameya ( प्रमेय， प्रमेय， cognizable object), vicikitsa ( विचिकित्सा， विचिकित्सा， doubt), prayojana ( प्रयोजन， प्रयोजन， purpose), drishtanta ( दृष्टान्त， दृष्टान्त， example), siddhanta ( सिद्धान्त， सिद्धान्त， established conclusion), avayava ( अवयव， अवयव， members of inference), tarka ( तर्क， तर्क， reasoning), nirnaya ( निर्णय， निर्णय， ascertainment), vada ( वाद， वाद， discussion), jalpa ( जल्प， जल्प， wrangling), vitanda ( वितण्डा， वितण्डा， cavilling), hetvabhasa ( हेत्वाभास， हेत्वाभास， fallacy), chala ( छल， छल， quibbling), nigrahasthana ( निग्रहस्थान， निग्रहस्थान， point of defeat), and grounds for censure before engaging in debate. However, those who propound emptiness do not acknowledge the meaning of pramana and so forth because they have no attachment. It should be stated that pramana and prameya are intertwined. Here, we see that pramana and prameya are intertwined, for if there is prameya, it becomes pramana; and if there is pramana, then prameya becomes prameya. Thus, through prameya, pramana is established, and through pramana, prameya is established, Pramana becomes the pramana of prameya, and prameya becomes the pramana of pramana, because they attain their nature in dependence upon each other, therefore pramana becomes both, and prameya becomes both, and thus they are intertwined. Therefore, they are not established by themselves. If pramana and prameya were established by their own nature, then they would become pramana and prameya. Because things that are established in dependence have the meaning of producing each other, therefore they are not established by themselves. Furthermore, neither existence nor non-existence are dependent. If they were to be established as dependent, then what would be the difference between existence and non-existence? Regarding this, first, existence is not dependent because of its very existence; for example, an existing pot does not depend on other clay and so forth. Regarding non-existence, non-existence is also not dependent because things like rabbit horns should not be dependent. Because there are two faults, neither is dependent. Prameya (Object of Knowledge) Someone says: Just as without scales and other instruments, the object to be measured cannot be grasped, so too, without pramana, the object to be known cannot be grasped. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། 2-234 མ་ཡིན་ཏེ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་མེད་པས་གཞལ་བྱ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་གང་གིས་ན་ཚད་མ་རྣམས་མེད་པར་ཚད་མ་རྣམས་གྲུབ་ པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་གཏན་ཚིགས་སམ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་བརྗོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དོན་ཐམས་ཅད་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཚད་མ་རྣམས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚད་ མས་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚད་མ་རྣམས་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚད་མ་རྣམས་ནི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ དོན་ཐམས་ཅད་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དམ་བཅའ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྨྲས་པ། ཚད་མ་རྣམས་ལ་ནི་ཚད་མ་མེད་དེ། འདིར་མར་མེ་བཞིན་ཚད་མ་ནི་རང་དང་ གཞན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་ནི་རང་དང་གཞན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་དང་གཞན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལྟ་བས་ན་ཐུག་པ་མེད་པ་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མར་མེ་ནི་མུན་པ་དང་ཕྲད་པའམ་མ་ཕྲད་ཀྱང་རུང་སྟེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། 2-235 མར་མེ་ནི་མུན་པ་དང་ཕྲད་ནས་གསལ་བར་བྱེད་དམ། མ་ཕྲད་པར་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་གྲང་ན། རེ་ཞིག་མར་མེ་ནི་མུན་པ་དང་ཕྲད་ནས་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཕྲད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་མར་མེ་དང་མུན་པ་ནི་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ན་མར་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་མུན་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མར་མེ་ འདི་མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ཡང་མ་ཕྲད་པའི་རལ་གྲི་ནི་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཟའི་གནོད་པ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན་མ་ཡིན་དཔེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ལ་གཟས་བྱས་པའི་སྐྱོན་ཕྲད་ནས་གནོད་པ་བྱེད་པའམ། རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ ནི་མར་མེས་བྱས་པའི་གནོད་པ་མུན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་གཟས་བྱས་པའི་སྐྱོན་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། གཟའ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ལྡན་པས་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མེ་དང་། ཐག་པ་དང་། ཆུ་དང་། ནད་དང་། སྦྲུལ་དང་རིམས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནས་གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མར་མེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། 2-236 དེ་ནས་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐག་རིང་པོ་ན་ཡོད་པའི་མེ་ནི་མུན་པའི་ལུས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཟའི་དཔེ་ནི་མ་ཕྲད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ག
Chinese
如果有人说‘没有尽头’，则应这样回答： 并非如此，因为这将导致无穷无尽的循环。如果有人认为，因为没有 प्रमाण （pramāṇa，量），所量之物就无法成立，那么他们又是如何认为，通过不存在的 प्रमाण （pramāṇa，量）来成立 प्रमाण （pramāṇa，量）呢？必须指出其特殊的原因或差异。 如果有人又说，一切事物都是通过 प्रमाण （pramāṇa，量）成立的，那么这将导致 प्रमाण （pramāṇa，量）需要通过其他 प्रमाण （pramāṇa，量）来成立，因为 प्रमाण （pramāṇa，量）包含在一切事物之中。如果 प्रमाण （pramāṇa，量）不是由 प्रमाण （pramāṇa，量）来成立的，那么‘一切事物都应由 प्रमाण （pramāṇa，量）来证明’的誓言就会被打破。 有人说： प्रमाण （pramāṇa，量）本身不需要其他的 प्रमाण （pramāṇa，量），就像灯一样， प्रमाण （pramāṇa，量）能够证明自身和他人。正如我们看到灯能够照亮自身和他人一样， प्रमाण （pramāṇa，量）也能够证明自身和他人。因此，无穷无尽的循环以及灯等问题是不存在的。 应这样回答：灯无论是否与黑暗相遇，都不能发光。 灯是与黑暗相遇后发光，还是不相遇也发光呢？首先，灯不可能与黑暗相遇后发光，因为它们之间没有相遇。因为灯和黑暗之间不存在相遇，因为它们是相互对立的。哪里有灯，哪里就没有黑暗，那么灯如何驱散黑暗或发光呢？如果不相遇，就像未相遇的剑无法斩断东西一样。 如果有人说，这就像 ग्रह （graha，星曜）的伤害一样，那么并非如此，因为这与例子不符。 ग्रह （graha，星曜）对 देवदत्त （devadatta，天授）等人造成的伤害是相遇后产生的，或者 ग्रह （graha，星曜）会影响自己的身体等，但灯对黑暗造成的伤害并非如此，怎么能与 ग्रह （graha，星曜）造成的伤害相提并论呢？ ग्रह （graha，星曜）等有身体，所以能对人等造成影响，而火、绳索、水、疾病、蛇和瘟疫等只有有身体的事物才能造成伤害，但灯却没有这些特性。 因此，它们并不相似。此外，远处燃烧的火不会伤害黑暗的身体和感官等，因为它们不存在。因此， ग्रह （graha，星曜）的例子并不适用于不相遇也能证明事物的情况。
English
If someone says, 'There is no end,' then it should be answered thus: It is not so, because it would lead to an infinite regress. If one asserts that because there is no pramāṇa ( प्रमाण，means of knowledge), the object to be known is not established, then how do they assert that pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) are established by the absence of pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge)? One must state the specific reason or difference. If someone further says that all things are established by pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge), then it would follow that pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) are established by other pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge), because pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) are included within all things. If pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) are not established by pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge), then the vow that 'all things are to be proven by pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge)' is broken. Someone says: Pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) do not need other pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge), because here, like a lamp, a pramāṇa ( प्रमाण，means of knowledge) serves to establish itself and others. Just as we see that a lamp illuminates itself and others, so too do pramāṇas ( प्रमाण，means of knowledge) establish themselves and others. Therefore, the fault of infinite regress and the problem of the lamp, etc., do not exist. It should be answered thus: A lamp does not illuminate whether it encounters darkness or not. Does a lamp illuminate after encountering darkness, or does it illuminate even without encountering it? Firstly, a lamp cannot illuminate after encountering darkness, because there is no encounter. Because there is no encounter between a lamp and darkness, as they are contradictory. Where there is a lamp, there is no darkness, so how can this lamp dispel darkness or illuminate? If it does not encounter, it is like an unsheathed sword that does not cut. If someone says that this is like the harm of a graha ( ग्रह，planet), it is not so, because it contradicts the example. The harm caused by a graha ( ग्रह，planet) to Devadatta ( देवदत्त，name) and others occurs after encountering them, or a graha ( ग्रह，planet) affects its own body, etc., but the harm caused by a lamp to darkness is not like that, so how can it be compared to the harm caused by a graha ( ग्रह，planet)? A graha ( ग्रह，planet) and others have bodies, so they can affect people, etc., while fire, rope, water, disease, snakes, and plagues can only cause harm to things that have bodies, but a lamp does not have any of these characteristics. Therefore, they are not similar. Furthermore, a fire burning far away does not harm the body and senses, etc., of darkness, because they do not exist. Therefore, the example of a graha ( ग्रह，planet) is not applicable to proving things without encountering them. --------------------------------------------------------------------------------