Tibetan
་པ་ལྟ་བུའོ། །སུམ་ཅུ་པར་བདག་པོའི་ས་ཞེས་པས་བསྟན་པའི་མཁྱེནད་པ། རོལད་པ། ནོརད་པ་ཞེས་སོགས་རྣམས་ནི་མོ་ཡིག་གི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཀྱང་ཕོའི་རྟགས་ཡིན་པས་ཕོ་ཡིག་གིས་མིང་མཐའ་དྲང་བར་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མཁས་པ་སྐ་ཅོག་ལ་ 1-5-5a སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་རྣམས་ཕོ་ཡིས་ཕོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲངས་སུ་དོགས་ནས་ད་དྲག་སྦྱར་བར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཁྱེནད་ཀྱང་། མཁྱེནད་ཅིང་། མཁྱེནད་ཏོ། །མཁྱེནད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ན་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། སོ་ཐརད་ཀྱི་སྡོམ་པ། རྣམ་ཐརད་ཅི་བཞིན། ཐརད་ཏོ། །ཐརད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། དོན་འགྲེལད་ཀྱིས་བཤད། བཀའ་འགྲེལད་ཇི་བཞིན། འགྲེལད་ཏོ། །འགྲེལད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་ན་ཀ་ཅ་ཏ་པ་ཙ་རྣམས་ཀྱིས་ན་ར་ལ་གསུམ་གྱི་མིང་མཐའ་དྲང་བའི་ཚེ་ད་དྲག་སྦྱར་བར་བྱའི། ན་ར་ལ་གསུམ་གཞན་རྣམས་ལ་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག །དོན་དམ་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། རྐང་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ང་མཐར་ད་དྲག་ཅན་ཡང་བཞེད་དོ། །མོ་ཡིས་མོ་ཡི་མིང་མཐའ་དྲང་བ་ནི། ཐུང་བ། རིང་བ་ཞེས་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ། དམན་པ་ཞེས་དང་། བསམ་པ། སྒོམ་པ་ཞེས་དང་། ཚོར་བ། དོར་བ་ཞེས་དང་། ཉལ་བ། གྲོལ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མོ་ཡིག་བ་ཡིག་གིས་ང་ན་མ་ར་ལའི་མིང་མཐའ་དྲང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་མཐར། དུ་དང་། གི་དང་། གྱི་དང་། ཞེ་ན་དང་། ཞིང་དང་། ཡང་རྣམས་སྦྱར་བར་བྱའི། རུ་དང་། ཏོ་དང་། ཀྱི་དང་། ཅེ་ན་དང་། ཅིང་དང་། ཀྱང་རྣམས་སྦྱར་བར་མི་བྱའོ། །མ་ནིང་གིས་མ་ནིང་གི་མིང་མཐའ་དྲང་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། དགའ་རུ་སོང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་མིང་མཐའ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རང་རང་གི་རྟགས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་དབྱེ་བདུན་བོད་ 1-5-5b པ་དང་བཅས་པ་དྲངས་ཏེ། ཆོས་དངོས་ནི་རྣམ་དབྱེ་དང་པོའོ། །ལས་ནི་གཉིས་པའོ། །བྱེད་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །དགོས་ཆེད་ནི་བཞི་པའོ། །འབྱུང་ཁུངས་ནི་ལྔ་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་དྲུག་པའོ། །གནས་ནི་བདུན་པའོ། །བོད་པ་ནི་དང་པོའི་ཆ་ཤས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་དབྱེ་དང་པོ་ལ་མིང་མཐའ་དང་མཐུན་པའི་འདྲེན་ཚུལ་མེད་ལ། གཉིས་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། བདུན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། སའི་མཐར་སུའོ། །རའི་མཐར་རུའོ། །དའི་མཐར་དུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་སུམ་ཅུ་པར། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་བཅུ་པོ་ལ། །གང་མིང་མཐའ་ན་བཅུ་པ་གནས། །ཞེས་སོགས་ཚིག་རྐང་བཅུས་སྟོན་ནོ། །རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པའི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། ནས་དང་། ལས་ཞེས་སྦྱར་རོ། །དྲུག་པའི་འདྲེན་ཚུལ་ནི། ག་ངའི་མཐར་གིའོ། །ད་བ་སའི་མཐར་ཀྱིའོ། །འའི་མཐར་འིའོ། །ན་མ་ར་ལའི་མཐར་ག
Chinese
例如“མཁྱེནད་པ། (mkhyen dad pa)”（知道的）等。在三十颂中，‘主之位’所指的‘རོལད་པ། (rol dad pa)’（嬉戏的），‘ནོརད་པ། (nor dad pa)’（错误的）等等，虽然是以母字结尾，但因为是阳性的标志，所以应该用阳性字来引导词尾。 以前的智者，如སྐ་ཅོག་ལ་སོགས། (ska cog la sogs)（噶觉等），认为这些应该用阳性字来引导阳性词尾，因为担心用阴性字来引导阴性词尾，所以加上了上加字‘ད་ (da)’。 例如，‘མཁྱེནད་ཀྱང་། (mkhyen dad kyang)’（即使知道），‘མཁྱེནད་ཅིང་། (mkhyen dad cing)’（并且知道），‘མཁྱེནད་ཏོ། (mkhyen dad to)’（知道啊！），‘མཁྱེནད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ན་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (mkhyen dad pa zhes pa lta bu na mthar da drag can dang)’（像‘知道的’这样的词，词尾带有上加字‘ད་ (da)’），‘སོ་ཐརད་ཀྱི་སྡོམ་པ། (so thar dad kyi sdom pa)’（别解脱戒），‘རྣམ་ཐརད་ཅི་བཞིན། (rnam thar dad ci bzhin)’（如实解脱），‘ཐརད་ཏོ། (thar dad to)’（解脱啊！），‘ཐརད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (thar dad pa zhes pa lta bur mthar da drag can dang)’（像‘解脱的’这样的词，词尾带有上加字‘ད་ (da)’），‘དོན་འགྲེལད་ཀྱིས་བཤད། (don 'grel dad kyis bshad)’（以义解释），‘བཀའ་འགྲེལད་ཇི་བཞིན། (bka' 'grel dad ji bzhin)’（如教解释），‘འགྲེལད་ཏོ། ('grel dad to)’（解释啊！），‘འགྲེལད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། ('grel dad pa zhes pa lta bu la mthar da drag can rnams shes par bya'o)’（像‘解释的’这样的词，词尾带有上加字‘ད་ (da)’），这些都应该知道。 总之，当ཀ་ (ka)、ཅ་ (ca)、ཏ་ (ta)、པ་ (pa)、ཙ་ (tsa)引导ན་ (na)、ར་ (ra)、ལ་ (la)三个字的词尾时，应该加上上加字‘ད་ (da)’，但ན་ (na)、ར་ (ra)、ལ་ (la)三个字引导其他字时，则不应加上。 后来的某些智者，也认为像‘དོན་དམ་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (don dam kyang zhes pa lta bu ma mthar da drag can dang)’（像‘胜义’这样的词，以མ་ (ma)结尾并带有上加字‘ད་ (da)’），‘རྐང་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ང་མཐར་ད་དྲག་ཅན་ཡང་བཞེད་དོ། (rkang pa zhes pa lta bu nga mthar da drag can yang bzhed do)’（像‘脚’这样的词，以ང་ (nga)结尾并带有上加字‘ད་ (da)’）也是可以的。 阴性字引导阴性词尾，例如‘ཐུང་བ། (thung ba)’（短的），‘རིང་བ་ཞེས་དང་། (ring ba zhes dang)’（长的），‘ཚེ་དང་ལྡན་པ། (tshe dang ldan pa)’（有寿命的），‘དམན་པ་ཞེས་དང་། (dman pa zhes dang)’（低劣的），‘བསམ་པ། (bsam pa)’（思考），‘སྒོམ་པ་ཞེས་དང་། (sgom pa zhes dang)’（禅修），‘ཚོར་བ། (tshor ba)’（感受），‘དོར་བ་ཞེས་དང་། (dor ba zhes dang)’（抛弃），‘ཉལ་བ། (nyal ba)’（睡觉），‘གྲོལ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། (grol ba zhes pa ste)’（解脱），这些都是阴性字བ་ (ba)引导ང་ (nga)、ན་ (na)、མ་ (ma)、ར་ (ra)、ལ་ (la)的词尾。 同样，在这些词的后面，应该加上དུ་ (du)、གི་ (gi)、གྱི་ (gyi)、ཞེ་ན་ (zhe na)、ཞིང་ (zhing)、ཡང་ (yang)，而不应该加上རུ་ (ru)、ཏོ་ (to)、ཀྱི་ (kyi)、ཅེ་ན་ (ce na)、ཅིང་ (cing)、ཀྱང་ (kyang)。 中性字引导中性词尾，例如‘བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། (byang chub sems dpa' ru 'gyur)’（变成菩萨），‘དགའ་རུ་སོང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། (dga' ru song na zhes pa lta bu'o)’（如果高兴了）等等。 阳性、阴性、中性的词尾，都应该按照各自的标志，引导包括呼格在内的七种藏文格，法本身是第一格，业是第二格，作者是第三格，目的、用途是第四格，来源是第五格，关系是第六格，处所是第七格，呼格是第一格的一部分。 其中，第一格没有与词尾相符的引导方式，第二格、第四格和第七格的引导方式是：ས་ (sa)的词尾加སུའོ། (su'o)，ར་ (ra)的词尾加རུའོ། (ru'o)，ད་ (da)的词尾加དུའོ། (du'o)。这些在三十颂中，用十句偈颂来阐述：‘后加字十个，哪个是词尾，第十个存在’等等。 第三格的引导方式是加上ནས་ (nas)和ལས་ (las)，第六格的引导方式是：ག་ (ga)、ངའི་ (nga'i)词尾加གིའོ། (gi'o)，ད་ (da)、བ་ (ba)、སའི་ (sa'i)词尾加ཀྱིའོ། (kyi'o)，འའི་ ('a'i)词尾加འིའོ། ('i'o)，ན་ (na)、མ་ (ma)、ར་ (ra)、ལའི་ (la'i)词尾加ག
English
For example, ‘མཁྱེནད་པ། (mkhyen dad pa)’ (knowing), etc. In the Thirty Verses, the ‘place of the lord’ refers to ‘རོལད་པ། (rol dad pa)’ (playing), ‘ནོརད་པ། (nor dad pa)’ (erroneous), etc. Although they end with a feminine letter, because they are masculine signs, they should be guided by masculine letters. Former scholars, such as སྐ་ཅོག་ལ་སོགས། (ska cog la sogs) (Ka-cog, etc.), believed that these should be guided by masculine letters for masculine endings, and because they were worried about using feminine letters to guide feminine endings, they added the superfix ‘ད་ (da)’. For example, ‘མཁྱེནད་ཀྱང་། (mkhyen dad kyang)’ (even if knowing), ‘མཁྱེནད་ཅིང་། (mkhyen dad cing)’ (and knowing), ‘མཁྱེནད་ཏོ། (mkhyen dad to)’ (knowing!), ‘མཁྱེནད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ན་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (mkhyen dad pa zhes pa lta bu na mthar da drag can dang)’ (like ‘knowing,’ the end has the superfix ‘ད་ (da)’), ‘སོ་ཐརད་ཀྱི་སྡོམ་པ། (so thar dad kyi sdom pa)’ (Pratimoksha vows), ‘རྣམ་ཐརད་ཅི་བཞིན། (rnam thar dad ci bzhin)’ (liberation as it is), ‘ཐརད་ཏོ། (thar dad to)’ (liberation!), ‘ཐརད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (thar dad pa zhes pa lta bu la mthar da drag can dang)’ (like ‘liberated,’ the end has the superfix ‘ད་ (da)’), ‘དོན་འགྲེལད་ཀྱིས་བཤད། (don 'grel dad kyis bshad)’ (explained by meaning), ‘བཀའ་འགྲེལད་ཇི་བཞིན། (bka' 'grel dad ji bzhin)’ (explained as taught), ‘འགྲེལད་ཏོ། ('grel dad to)’ (explained!), ‘འགྲེལད་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ལ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་རྣམས་ཤེས་པར་བྱའོ། ('grel dad pa zhes pa lta bu la mthar da drag can rnams shes par bya'o)’ (like ‘explained,’ the end has the superfix ‘ད་ (da)’), these should be known. In short, when ཀ་ (ka), ཅ་ (ca), ཏ་ (ta), པ་ (pa), ཙ་ (tsa) guide the endings of ན་ (na), ར་ (ra), ལ་ (la), the superfix ‘ད་ (da)’ should be added, but when ན་ (na), ར་ (ra), ལ་ (la) guide other letters, it should not be added. Some later scholars also considered it acceptable for words like ‘དོན་དམ་ཀྱང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མ་མཐར་ད་དྲག་ཅན་དང་། (don dam kyang zhes pa lta bu ma mthar da drag can dang)’ (like ‘ultimate meaning,’ ending with མ་ (ma) and having the superfix ‘ད་ (da)’), ‘རྐང་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ང་མཐར་ད་དྲག་ཅན་ཡང་བཞེད་དོ། (rkang pa zhes pa lta bu nga mthar da drag can yang bzhed do)’ (like ‘foot,’ ending with ང་ (nga) and having the superfix ‘ད་ (da)’). Feminine letters guide feminine endings, such as ‘ཐུང་བ། (thung ba)’ (short), ‘རིང་བ་ཞེས་དང་། (ring ba zhes dang)’ (long), ‘ཚེ་དང་ལྡན་པ། (tshe dang ldan pa)’ (having life), ‘དམན་པ་ཞེས་དང་། (dman pa zhes dang)’ (inferior), ‘བསམ་པ། (bsam pa)’ (thinking), ‘སྒོམ་པ་ཞེས་དང་། (sgom pa zhes dang)’ (meditating), ‘ཚོར་བ། (tshor ba)’ (feeling), ‘དོར་བ་ཞེས་དང་། (dor ba zhes dang)’ (abandoning), ‘ཉལ་བ། (nyal ba)’ (sleeping), ‘གྲོལ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། (grol ba zhes pa ste)’ (liberated), these are all feminine letters བ་ (ba) guiding the endings of ང་ (nga), ན་ (na), མ་ (ma), ར་ (ra), ལ་ (la). Similarly, after these words, དུ་ (du), གི་ (gi), གྱི་ (gyi), ཞེ་ན་ (zhe na), ཞིང་ (zhing), ཡང་ (yang) should be added, but རུ་ (ru), ཏོ་ (to), ཀྱི་ (kyi), ཅེ་ན་ (ce na), ཅིང་ (cing), ཀྱང་ (kyang) should not be added. Neuter letters guide neuter endings, such as ‘བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རུ་འགྱུར། (byang chub sems dpa' ru 'gyur)’ (becoming a Bodhisattva), ‘དགའ་རུ་སོང་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། (dga' ru song na zhes pa lta bu'o)’ (if one becomes happy), etc. Masculine, feminine, and neuter endings should all be guided by their respective signs, guiding the seven Tibetan cases including the vocative. The Dharma itself is the first case, the object is the second case, the agent is the third case, the purpose is the fourth case, the source is the fifth case, the relation is the sixth case, the location is the seventh case, and the vocative is part of the first case. Among these, the first case has no guiding method that matches the ending. The guiding methods for the second, fourth, and seventh cases are: add སུའོ། (su'o) to the end of ས་ (sa), add རུའོ། (ru'o) to the end of ར་ (ra), and add དུའོ། (du'o) to the end of ད་ (da). These are explained in the Thirty Verses with ten lines of verse: ‘The ten post-suffixes, whichever is the ending, the tenth exists,’ etc. The guiding method for the third case is to add ནས་ (nas) and ལས་ (las). The guiding method for the sixth case is: add གིའོ། (gi'o) to the end of ག་ (ga) and ངའི་ (nga'i), add ཀྱིའོ། (kyi'o) to the end of ད་ (da), བ་ (ba), and སའི་ (sa'i), add འིའོ། ('i'o) to the end of འའི་ ('a'i), and add ག to the end of ན་ (na), མ་ (ma), ར་ (ra), and ལའི་ (la'i). --------------------------------------------------------------------------------