Tibetan
ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་སྡོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ། ཀླུ་སྒྲུབ། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་སྡོང་བུ་ཞེས་བྱ་བ། ཀླུ་སྒྲུབ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ནཱི་ཏི་ཤཱསྟྲ་པྲཛྙཱ་དཎྜ་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་རབ་སྡོང་ བུ་ཞེས་བྱ་བ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མི་སྲུན་སྐྱེ་བོ་གདུལ་བར་བྱ། །ཡོན་ཏན་ཅན་ནི་བཀུར་པར་བྱ། །དྲང་པོའི་སྤྱོད་པས་དཀོར་མཛོད་དགང༌། །རང་གི་ཡུལ་འཁོར་བསྐྱང་བར་བྱ། །བདག་གི་གསང་དང་གཞན་གྱི་གསང༌། །རང་གི་བུ་གཅེས་བཞིན་བསྲུངས་ནས། །ས་རྣམས་ལ་ནི་སྙོམས་གྱུར་བའི། །མི་ནི་གཅེས་པ་རབ་གཅེས་འགྱུར། །ཆུང་མ་ངན་དང་མཛའ་བོ་ངན། །རྒྱལ་པོ་ངན་དང་ཉེ་དུ་དན། །ཁྱིམ་མཚེས་ངན་དང་ཡུལ་ངན་རྣམས། །ཐག་རིང་དུ་ནི་སྤང་བར་བྱ། །གྲོགས་པོ་ནོར་དད་ཆེ་བ་སྤང༌། །ཆུང་མ་ལོག་གཡེམ་དད་ཆེ་སྤང༌། །བཀུར་དཀའ་སོ་མི་མཁས་པ་ཡི། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་སྨན་པ་སྤང༌། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའི་བློ་ལྡན་ཡང༌། །བྱ་བ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །འགྲུབ་འགྱུར་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། །མ་འགྲུབ་ན་ཡང་མཛེས་པ་ཡིན། །བརྟན་ཞིང་འཇམ་ལ་ཚིག་ཉུང་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཤིན་ཏུ་བག་བྱ་སྟེ། །ཉི་མ་སྤྲིན་བུག་ནང་ནས་བྱུང་བ་ཡི། །འོད་ཟེར་ཤིན་ཏུ་ཚ་བར་གྱུར་པ་བཞིན། །བརྟན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གྱུར་ཀྱང༌། །ཡིད་ནི་གདུང་བར་མི་བྱེད་དེ། །ཟླ་བ་སྒྲ་གཅན་ཁར་ཞུགས་ནས། །འཆར་བར་ཅིག་མི་བྱེད་དམ། །ཀུན་དགའ་ར་བའི་ཕྲེང་རྒྱུད་ལྟར། །མེ་ཏོག་རྒྱས་པ་བཏུ་བྱ་ཡི། །ཇི་ལྟར་སོལ་བ་མཁན་བཞིན་དུ། །རྩ་ནས་གཅད་པར་མི་བྱའོ། །གསུག་དང་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་དྲིན་དང༌། །སྨད་འཚོང་གླ་དང་ལེགས་བརྗོད་དང༌། །གྲུ་ཡི་གླ་དང་གནས་ཀྱི་སྐལ། །འདི་ཉིད་དུ་ནི་བླང་བྱ་སྟེ། །དྲུག་པོ་ཡུན་རིང་ཐོབ་མི་འགྱུར། །རིག་སྔགས་ལོག་པར་ཤེས་པ་དུག །ནད་ལ་བཏང་སྙོམས་བྱས་པ་དུག །རྒན་པོས་གཞོན་ནུ་བསྟེན་པ་དུག །དབུལ་པོ་ཉིན་པར་ཉལ་བ་དུག །དམ་པ་མང་པོ་ཁས་འཆེས་མི་བྱེད་ལ། །གལ་ཏེ་དཀའ་བས་ཁས་ནི་བླངས་གྱུར་ན། །རྡོ་ལ་རི་མོ་བྲིས་པ་ལྟ་བུར་ནི། །ཤི་ཡང་གཞན་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དུས་སུ་དགྲ་དང་འཇུམ་པར་བྱ། །དུས་སུ་བཤེས་དང་འཐབ་པར་བྱ། །བྱ་དང་མི་བྱའི་ཚོད་ཤེས་པས། །མཁས་པས་དུས་ནི་འདའ་བར་བྱ། །ཁ་ཡི་ཉེས་པས་ཕུང་འགྱུར་ཏེ། །ནེ་ཙོ་རི་སྐེགས་ཏི་ཏི་ར། །མི་སྨྲ་ཆུ་སྐྱར་མིས་མི་འཛིན། །ཐམས་ཅད་འགྲུབ་བྱེད་མི་སྨྲ་ཡིན། །ཆས་བཞག་བསྟར་བས་དགྲ་བོ་གདུལ། །གོས་ང
Chinese
律经名为《智慧之树》。 龙树。 律经名为《智慧之树》。 龙树。 印度语：Nītīśāstra prajñā daṇḍa nāma。 藏语：律经名为《智慧之树》。 顶礼三宝！ 应调伏不驯顺之人，应尊敬有功德之人，以正直之行充满财富，应守护自己的国土。 自己的秘密和他人的秘密，如同珍爱自己的孩子一样守护，对于在所有地方都平等的人，应该给予极大的珍爱。 恶妻、恶友、恶王、恶亲、恶邻、恶国，都应远离。 舍弃贪财的朋友，舍弃淫荡的妻子，舍弃难以尊敬的愚笨之人，舍弃这样的医生。 即使拥有能辨别是非的智慧，也应通过商议来完成事情，不仅要追求能够成功的事情，即使不成功，也要做得漂亮。 凡是稳重、温和、话语少的人，都要非常非常小心对待，就像太阳从云缝中射出的光芒，会变得非常炎热一样。 稳重的人即使遭受痛苦，内心也不会感到悲伤，月亮进入罗睺星口中，难道就不会再次出现吗？ 像花园里的花环一样，采摘盛开的花朵，不要像煤矿工人一样，从根部砍断。 赏赐、国王的恩惠、妓女的报酬、赞美之词、船的租金、住所的份额，这些都应该立即获取，因为这六者不会长久获得。 错误理解咒语是毒药，对疾病放任不管也是毒药，老年人依恋年轻人是毒药，穷人白天睡觉是毒药。 圣人不轻易许诺，如果迫不得已许下诺言，就像在石头上刻画一样，即使死去也不会改变。 适时地向敌人屈服，适时地与朋友争斗，通过了解该做和不该做的分寸，智者应度过时光。 因口舌之过而毁灭，鹦鹉、山鹧鸪、鹧鸪就是如此。 不说话的水鸟不会被人捕捉，不说话能成就一切。 通过陈设兵器来调伏敌人，衣服
English
The Treatise on Ethics Called "The Wisdom Tree." Nāgārjuna. The Treatise on Ethics Called "The Wisdom Tree." Nāgārjuna. In Sanskrit: Nītīśāstra prajñā daṇḍa nāma. In Tibetan: The Treatise on Ethics Called "The Wisdom Tree." Homage to the Three Jewels! The unruly should be tamed, the virtuous should be honored, wealth should be filled with righteous conduct, and one's own country should be protected. One's own secrets and the secrets of others should be guarded like cherishing one's own child. A person who is equal in all places should be cherished with great affection. A bad wife, a bad friend, a bad king, a bad relative, a bad neighbor, and a bad country should all be abandoned from afar. Abandon friends who are greedy for wealth, abandon wives who are excessively adulterous, abandon foolish people who are difficult to respect, and abandon such doctors. Even if one possesses the wisdom to distinguish right from wrong, one should accomplish things through consultation. Not only should one pursue things that can be accomplished, but even if they are not accomplished, they should be done beautifully. Whoever is stable, gentle, and speaks little should be treated with great caution, just as the rays of the sun that emerge from the gaps in the clouds become extremely hot. Stable people, even if they experience suffering, will not grieve in their hearts. Does not the moon, after entering the mouth of Rāhu, appear again? Like a garland in a garden, pick the blooming flowers, but do not cut them from the root like coal miners. Rewards, the king's favor, the wages of prostitutes, words of praise, the rent of boats, and the share of dwellings should all be taken immediately, for these six will not be obtained for long. Misunderstanding mantras is poison, neglecting illness is poison, old people clinging to young people is poison, and poor people sleeping during the day is poison. Holy people do not easily make promises, but if they are forced to make a promise, it is like drawing a picture on a stone, and they will not change it even if they die. At times, yield to the enemy, and at times, fight with friends. By knowing the measure of what should and should not be done, the wise should pass the time. Destruction comes from the fault of the mouth, as is the case with parrots, mountain partridges, and partridges. Water birds that do not speak are not captured by people. Not speaking accomplishes everything. Subdue enemies by arranging weapons, clothes
Tibetan
ན་གྱིས་ནི་ཆུང་མ་ གདུལ། །སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ནད་རྣམས་གདུལ། །གོམས་པ་ཡིས་ནི་མ་རིག་གདུལ། །རང་གི་སྤྱོད་པ་སྦ་བར་བྱ། །འདམ་གྱི་ནང་དུ་ལུས་བཅུག་པའི། །གལ་ཏེ་མྱུ་གུས་མ་བོས་ན། །པདྨའི་རྩ་བ་སུ་ཡིས་རྙེད། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱུར་ཀྱང་ནི། །མི་སྲིད་དངོས་པོ་སྨྲ་མི་བྱ། །རི་མོ་ལ་གནས་རྨ་བྱ་ཡིས། །ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་ཟ་བར་བྱེད། །གང་ཞིག་ཡིད་ལ་གནོད་བྱེད་འདོད། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་སྙན་ཚིག་བརྗོད། །རྔོན་པ་རི་དགས་གསོད་མཐོང་ཚེ། །ཡིད་འོང་གླུ་སྙན་ལེན་པ་བཞིན། །བསམ་པ་གང་དང་གང་གིས་ནི། །མི་རྣམས་ཡིད་ནི་ཡང་དག་སྦྱོར། །དེས་ན་དེ་ཡི་དབང་དུ་འགྱུར། །སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཁུ་ཚུར་འཚོ་བ་བླ། །ནགས་ན་ཤིང་ཤུན་གྱོན་པ་བླ། །མི་རྣམས་ཤི་བར་གྱུར་ཀྱང་བླ། །ཉིན་རེ་བཞིན་དུ་བརྙས་ཐབས་མིན། །མ་བརྙས་མི་ཡི་རྩ་བ་ཡིན། །བརྙས་པའི་ནོར་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ང་རྒྱལ་དྲེགས་པས་རབ་བཅོམ་པའི། །ནོར་དང་སྲོག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །བྱ་བ་མི་ལྕོགས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་དང༌། །ཚོགས་དང་འཁོན་ཞིང་སྟོབས་ལྡན་དག་ལ་རྒོལ། །བུད་མེད་ལ་ནི་ཡིད་བརྟན་བྱེད་པ་སྟེ། །འཆི་བདག་བཞི་པོ་སྒོ་ཡི་དྲུང་ན་སྡོད། །རྒྱལ་པོ་ངན་པ་ཡོད་མ་མཐོང༌། །མཛའ་བོ་གཡོན་ཅན་ཡོད་མ་མཐོང༌། །འདོད་ལྡན་ཆུང་མ་ཡོད་མ་མཐོང༌། །སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་ཡོད་མ་མཐོང༌། །གང་ཞིག་ཀུན་དུ་བགྲོད་བྱ་ཡོད་པ་དེ། །རང་ཡུལ་ཆགས་པས་བརླག་པར་ཅི་ཕྱིར་བྱེད། །སྐྱེ་བོ་ངན་པ་བདག་གི་ཁྲོན་པ་ནི། །འདི་ཡིན་ཟེར་ཞིང་བ་ཚྭ་ཅན་ཆུ་འཐུང༌། །སྐྱེ་བོ་བློ་དཔངས་མཐོ་བ་ལ། །འདི་ན་བདེ་སྐྱིད་གཉིས་ཡོད་དེ། །འདུ་འཛི་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའམ། །འབྱོར་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དཔལ་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་གྱུར་ཅིང༌། །རྩོལ་བ་དོན་མེད་ཉིད་གྱུར་བའོ། །དམ་པ་དབུལ་པོར་གྱུར་པ་ལས། །ནགས་ལས་གཞན་དུ་བདེ་བ་མེད། །དམ་པའི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །མེ་ཏོག་དག་གི་མགོ་ལྕོགས་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་སྤྱིར་བཀུར་བའམ། །ནགས་ཉིད་དུ་ནི་དེངས་པར་བྱ། །རང་གིས་སྐད་ཅིག་འཇིག་པ་ཡི། །ཚེ་ཡི་སྙིང་པོ་འདི་ཡིན་ཏེ། མཛའ་དང་མཁས་དང་ཤེད་མ་བྱེ། །ལྷན་ཅིག་བག་ཡངས་གནས་པའོ། །བསགས་ན་གྲོགས་འཁར་འཕེལ་འགྱུར་ལ། །སྤྱད་ན་མིག་སྨན་ཟད་འགྱུར་ལྟར། །དུས་ལས་འགོད་པ་ ཆུང་འགྱུར་བ། །དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མཁས་པ་ཡིན། །གྲོགས་འཁར་དང་ནི་སྦྲང་རྩི་དང༌། །ཟླ་བ་ཚེས་པ་ཡར་གྱི་ངོ༌། །རྒྱལ་བོའི་ནོར་དང་སྤྲང་པོའི་ནོར། །ཅུང་ཟད་ཅུ
Chinese
ན（性）以小妻调伏。 禁食能调伏诸病。 习惯能调伏无明。 应隐藏自己的行为。 身体陷入泥潭中， 如果幼芽不召唤， 谁能找到莲花的根？ 即使显现出来， 也不应说不可能的事物。 栖息在图画中的孔雀， 如何能吃掉宝物？ 想要损害谁的心， 就应经常对他说甜言蜜语。 如同猎人见到猎物被杀时， 唱着悦耳动听的歌。 以何种思想， 能真正地调伏人们的心， 就应成为它的奴隶， 如同各种宝物一样。 宁愿以他人的拳头为生， 宁愿在森林里穿树皮， 宁愿人们死去， 也不要每天都受侮辱。 不侮辱是人的根本， 侮辱的财富有什么用？ 被傲慢自大彻底摧毁的， 财富和生命有什么用？ 做力所不能及的事， 与群体为敌，对抗强者， 信任女人， 这四个死主就站在门口。 不要见到恶王， 不要见到奸诈的朋友， 不要见到贪婪的妻子， 不要见到邪恶之人。 有处处可去的地方， 为何因迷恋故乡而自毁？ 恶人说这是我的水井， 却喝着含盐的水。 对于智慧高超的人来说， 这里有二种安乐： 要么舍弃一切喧嚣， 要么拥有极其广大的财富。 当财富背离， 努力变得毫无意义时， 与其圣者变得贫穷， 不如在森林里安乐。 圣者的行为有两种： 如同花朵的头颅一样， 要么被世人普遍尊敬， 要么在森林里隐居。 自己瞬间毁灭的， 生命精华就是： 不要亲近恶友、无知之人、粗暴之人， 而要一起悠闲地生活。 积攒则如冰雹般增多， 使用则如眼药般减少， 减少时间上的安排， 这才是智者。 良友和蜂蜜， 以及新月， 国王的财富和乞丐的财富， 稍微稍微
English
Na (the nature) subdues a small wife. Fasting subdues all diseases. Habit subdues ignorance. One should hide one's own actions. If the sprout does not call out from within the mud, Who will find the root of the lotus? Even if it becomes manifest, One should not speak of impossible things. How can a peacock dwelling in a painting Eat jewels? Whoever desires to harm someone's mind, Should always speak sweet words to them. Like a hunter singing a pleasant song When seeing a deer being killed. With whatever thought One truly tames people's minds, One should become its slave, Like various jewels. Better to live by the fists of others, Better to wear tree bark in the forest, Better for people to die, Than to be humiliated every day. Not humiliating is the root of a person, What is the use of wealth gained through humiliation? What is the use of wealth and life That are completely destroyed by arrogance and pride? Undertaking tasks that are beyond one's ability, Being hostile to the community, and opposing the powerful, Trusting women, These four lords of death stand at the door. Do not see a bad king, Do not see a deceitful friend, Do not see a greedy wife, Do not see a wicked person. Having a place to go everywhere, Why destroy oneself by being attached to one's homeland? A wicked person says, "This is my well," Yet drinks salty water. For a person of high intellect, There are two kinds of happiness here: Either abandoning all commotion, Or possessing extremely vast wealth. When fortune turns its back, And effort becomes meaningless, Rather than a holy person becoming poor, There is no happiness other than in the forest. There are two ways of life for a holy person: Like the heads of flowers, Either being universally respected by the world, Or dwelling in the forest itself. The essence of life, Which is destroyed in an instant by oneself, is this: Do not associate with bad friends, the ignorant, or the violent, But live together in ease. Accumulating is like hail increasing, Using is like eye medicine decreasing, Reducing the arrangements in time, That alone is the wise one. A good friend and honey, And the waxing moon, The wealth of a king and the wealth of a beggar, A little, a little.