Tibetan
ར་ནི་མདོ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཕྱིར་གསོ་སྤྱོད་བྱས་གྱུར་ཞེས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་དུ་སྲུང་ཞིང་བསྲུང་བར་བྱ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་བསྲུང་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོ་སྦྱོང་བྱས་པས་ཆོག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་ནན་ཏན་སྤྱོད་དུ་གཞུག་པའོ། །གཡག་རྔའི་རྩེ་མོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མིག་བཞིན་དུ་ཕངས་ཤིང་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མི་དྲལ་བའི་དཔེ་སྟེ། གཞན་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནགས་སྟུག་པོའི་ནང་ན་གནས་པའི་ཚེ་རྔ་མ་ཤིང་ལ་མི་ཐོགས་ཤིང་མི་ཟིན་པ་དང་མི་ཟེགས་མི་གོང་ཅིང༌། ཤིང་ལ་ཐོགས་ཤིང་ཟིན་ན་ཡང་གོད་ཅིང་ཟེགས་སུ་དོགས་ནས་བག་བྱེད་པ་ལྟར་བསླབ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མི་དྲལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་བཤད་པ་འདི་ནས་འཕགས་པ་ལ་ཨུ་པཱ་ལིས་དང་པོ་རྩོམ་པའི་ཚེ་བགེགས་དང་བར་ཆད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱ་བ་དང༌། བརྩམས་པ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ལྷ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བརྩམས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཡང་ཕྱིན། བགེགས་དང་བར་ཆད་ཞི་ནས་སྐྱེ་བོ་སོ་སོའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་བའོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་བཤད་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་བཤད་པའོ། །བསོད་ནམས་གྲུབ་པ་གང་ཡོད་པ་བསོད་ནམས་གྲུབ་པ་ནི་དེའི་བསོད་ནམས་བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ཅི་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པར་དེའི་བསོད་ནམས་མ་ལུས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་མོ། ཐུབ་དབང་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐུབ་དབང་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །གོ་འཕང་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཐབས་སོ། །ཐོབ་པར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་རྫོགས་པ་ནི་བརྩམས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཉན་པ་རྣམས་དབུགས་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་བཤད་པ་མི་བརྗེད་དྲན་བྱེད་ཙམ་དུ་བྲིས་པ་རྫོགས་སོ། །རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛཱ་རན་དྷ་ར་དང་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྒྱུར་ཅི་ལ་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །། སོ་སོར་ཐར་པའི་བཤད་པ་རྣམས་མི་བརྗེད་དྲན་བྱེད་ཙམ་དུ་བྲིས་པ།
Chinese
ར་ནི་མདོ་བཤད་叫做这个，是因为什么叫做别解脱经释的意义啊。因为“已经做了疗治”的意思是，严守戒律并且应当守护啊。这个戒律是“已经守护”的意思是，仅仅做了布萨是不够的，要认真地投入到守护戒律中啊。像牦牛尾巴的尖端一样啊！这是说，要像爱护眼睛一样爱护戒律，甚至为了生命也不舍弃的比喻。另外有些人说，在茂密的森林中居住的时候，尾巴不会碰到树，不会缠住，不会断裂，不会弯曲；即使碰到树或者缠住，也会因为担心损坏或者断裂而小心翼翼，就像这样，进入修学的人，也会为了生命而不舍弃戒律啊，这是这样教导的。从这里开始讲解别解脱，当圣者邬波离最初开始写作的时候，为了不被障碍和阻碍所阻止，并且为了使所著之作能够完成，依靠自己喜欢的本尊，所著之作最终也完成了。障碍和阻碍平息之后，为每个人种下了愿望。讲解别解脱就是讲解别解脱。凡所有功德成就，功德成就就是指我从他的功德中稍微得到了一些。以他，就是以他所有的功德，遍及整个世界。世界是指近取蕴，整个世界是指三界。愿获得能仁的果位！这是说，能仁就是如来，是声闻和独觉的尊主。果位就是如来的功德和方便。愿获得的意思是，愿三界的一切众生都像这样。别解脱经圆满，这是说，著作已经完成，为了听者能够舒一口气而说的。别解脱的讲解，仅仅为了不忘记而记录下来，圆满了。印度堪布扎然达喇和校正的译师比丘仁钦桑布翻译校正完毕。 别解脱的讲解，仅仅为了不忘记而记录下来。
English
The term 'Ra ni mdo bshad' (ར་ནི་མདོ་བཤད་) signifies the commentary on the Pratimoksha Sutra. The phrase 'since it has been treated' (གསོ་སྤྱོད་བྱས་གྱུར་) means to strictly observe and protect the precepts. The statement 'that discipline has been protected' (ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ནི་བསྲུང་བྱས་) implies that merely performing the Uposatha is insufficient; one must diligently engage in safeguarding the precepts. It is like the tip of a yak's tail. This illustrates the analogy of cherishing the precepts as one's own eyes, not forsaking them even for the sake of one's life. Others say that when dwelling in a dense forest, the tail does not get caught on trees, does not get entangled, does not break, and does not bend; even if it gets caught or entangled, one is cautious for fear of damage or breakage. Similarly, an individual who has entered into training does not forsake the precepts even for the sake of life, as has been taught. From this point onwards, the Pratimoksha is explained. When the noble Upali first began to write, in order to prevent being obstructed or hindered, and in order to bring the compositions to completion, he relied on his chosen deity. The compositions were ultimately completed. Obstacles and hindrances were pacified, and aspirations were planted in each individual. Explaining the Pratimoksha is explaining the Pratimoksha. Whatever merit is accomplished, the accomplishment of merit refers to whatever little I have obtained from his merit. By him, it is by that very entirety of his merit, throughout the entire world. The world refers to the aggregates of appropriation, and the entire world refers to the three realms. May the state of the Mighty Sage be attained! This means that the Mighty Sage is the Tathagata, the lord of the Shravakas and Pratyekabuddhas. The state refers to the qualities and means of the Tathagata. 'May it be attained' means may all sentient beings of the three realms become like this. The Pratimoksha Sutra is complete, which is said because the composition has been completed, so that the listeners can take a breath. The explanation of the Pratimoksha, written merely as an aid to memory, is complete. Translated and finalized by the Indian abbot Zaranadhara and the revising translator, the monk Rinchen Zangpo. The explanations of the Pratimoksha, written merely as an aid to memory.