Tibetan
རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས། རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། ཡོན་ཏན་བློ་གྲོས། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྱཱ་ཁྱཱ་ཡུཀྟི་ཊཱི་ཀ །བོད་སྐད་དུ། རྣམ་པར་བཤད་པ་རིགས་པའི་བཤད་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཏི་མུག་གཉིད་གཉིས་ཟད་ཕྱིར་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཏི་མུག་ཉིད་གཉིད་ཡིན་པས་གཏི་མུག་གཉིད་དོ། །དོན་རྟོགས་པའི་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་གི་གཉིད་ནི་གཏི་མུག་གཉིད་གཉིས་སོ། །དེ་ཟད་པ་ནི་གཏི་མུག་གཉིད་གཉིས་ཟད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང༌། གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །བློ་རྒྱས་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འཕྲོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཐུབ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་སྟེ། ཐུབ་པ་དེ་ལ་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མགོ་བོས་བཏུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་དག་ལ། དེ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མདོ་རྣམ་པར་འཆད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་དག་ཐོག་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་ལས་རྒྱ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་གང་དག་ཐོག་མར་དགེ་བ། བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ། མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མང་པོ་ཐོས་པ་དང༌། གཟུང་བ་དང༌། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང༌། ཡིད་ཀྱིས་བརྟགས་པ་དང༌། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚངས་པའི་ནི་མཆོག་ཏུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྟེ། དཔེར་ན་ལམ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྔོམ་པས་བསྡམས་པ་དང༌། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང༌། བསླབ་པའི་གཞི་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ། །འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཏིང་དེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང༌། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང༌། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང༌། འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འགྲོལ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང༌། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འགྲོལ་ཞིང་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ༌། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང༌། གོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་འདྲེས་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མི་སྤོང་བས་སོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ངོ་
Chinese
论述理性的论述。 功德慧。 论述理性的论述。 功德慧。 印度语：བྱཱ་ཁྱཱ་ཡུཀྟི་ཊཱི་ཀ། (vyākhyāyuktiṭīkā, व्याख्यायुक्तिटीका, 解释正理释)。藏语：论述理性的论述。第一卷。顶礼文殊童子！“为了愚痴之睡眠二者尽除”等，意思是：愚痴即是睡眠，故为愚痴睡眠。因为是领悟意义的障碍。愚痴之睡眠即是愚痴睡眠二者。其尽除即是愚痴睡眠二者尽除。因此，那是与烦恼相应及与烦恼不相应的普遍愚昧，以及永久断绝之故，是这个意思。“为了智慧增长”等，意思是：为了对一切所知彻底地、完全地散布，是这个意思。“向能仁以头顶礼敬”等，意思是：以决定的语句方式来说，因为解脱之故，以及寂灭之故是能仁。对那能仁以信心为先导的头顶礼敬，是这个意思。对那些，为了利益他们，想要解释经典的那一些，为了利益论述。哪些法最初是善的，经中广说，如何呢？哪些法最初是善的，中间是善的，最后是善的，意义美好，词句美好，不混杂，完全圆满，完全清净，完全净化，梵行，以开示而开示的法，像那样多听闻，以及受持，以及读诵，以及以意寻思，以及以见而彻底领悟，是这样说的。其中“梵”是以最胜、最主要之义来说，是最主要的。例如道路也是有的，因此那是最为主要的，是这个意思。如何广说“具有戒律”呢？安住于具有戒律，以及以别解脱律仪所防护，以及具足仪轨和行境，以及对微小的罪过也视为恐怖，并且如理受持学处而学习。
English
Explanation of Reasoning's Explanation. Virtue Intelligence. Explanation of Reasoning's Explanation. Virtue Intelligence. In Sanskrit: Vyākhyāyuktiṭīkā. In Tibetan: Explanation of Reasoning's Explanation. Volume One. Homage to youthful Mañjuśrī! "Because the two sleeps of delusion are exhausted," etc., means: Delusion itself is sleep, therefore it is delusion-sleep. Because it is an obstacle to understanding meaning. The sleep of delusion is the two sleeps of delusion. Its exhaustion is the exhaustion of the two sleeps of delusion. Therefore, that is the pervasive bewilderment that is associated with affliction and not associated with affliction, and because of permanent separation, that is the meaning. "Because intelligence expands," etc., means: Because of thoroughly and completely spreading to all knowable things, that is the meaning. "Paying homage to the Able One with the crown of the head," etc., means: In the manner of a definitive statement, because of liberation and because of nirvāṇa, it is the Able One. To that Able One, bowing with the head with faith as the forerunner, that is the meaning. To those, in order to benefit them, those who wish to explain the sūtras, in order to benefit the explanation. What dharmas are initially virtuous, as extensively explained in the sūtra, how is it? Whatever dharmas are initially virtuous, virtuous in the middle, virtuous in the end, with good meaning, good words, unmixed, completely perfect, completely pure, completely purified, brahmacarya, the dharma that reveals through manifestation, like that, much hearing, and upholding, and reciting, and contemplating with the mind, and thoroughly understanding by seeing, that is what it says. Among them, "brahma" is said to be the most excellent and most important meaning, it is the most important. For example, there are also roads, therefore that is the most important, that is the meaning. How is it extensively said that "one is endowed with morality"? Abiding in being endowed with morality, and being restrained by the vows of individual liberation, and possessing complete conduct and practice, and regarding even the slightest faults as fearful, and properly taking up the foundations of training and learning.
Chinese
圆满地安住是怎样的呢？ 远离诸欲，远离罪恶不善之法，有寻有伺，从远离所生的喜和乐具足的初禅圆满地安住。他远离寻和伺，内心完全清净，心的相续成为一体，无寻无伺，从定生喜和乐具足的第二禅圆满地安住。他远离喜的贪著，安住于舍，具有正念和正知，身体感受乐，圣者们说的那种具有正念安住于乐是舍，无喜的第三禅圆满地安住。他舍弃了乐，以前也舍弃了苦，意乐和意不乐也灭尽，既非乐也非苦的舍和念完全清净的第四禅圆满地安住。 这就是苦圣谛，如实地完全了知，这就是苦集，这就是苦灭，这就是能令苦灭之道圣谛，如实地完全了知，他如是了知如是见，心从欲漏中完全解脱，从有漏和无明漏中，心完全解脱，并且在那解脱中，生起“我解脱了”的智慧，将会见到，经中广说。 按照次第，不颠倒和能理解二者，不颠倒
English
How does one dwell having perfected it? Having become secluded from desires, secluded from sinful, unwholesome dharmas, with initial application and sustained application, possessing joy and pleasure born of seclusion, he dwells having perfected the first dhyana. He, having abandoned initial application and sustained application, with inner purity, the continuum of mind having become one, without initial application, without sustained application, possessing joy and pleasure born of concentration, he dwells having perfected the second dhyana. He, having become detached from the desire for joy, dwells in equanimity, possessing mindfulness and awareness, experiencing pleasure with the body, that which the noble ones speak of as abiding in pleasure with mindfulness and equanimity, he dwells having perfected the joyless third dhyana. He, having abandoned pleasure, and having previously abandoned suffering, with the disappearance of mental pleasure and mental displeasure, with equanimity that is neither pleasure nor suffering, and with the complete purification of mindfulness, he dwells having perfected the fourth dhyana. This is the noble truth of suffering, having fully understood it as it is; this is the origin of suffering; this is the cessation of suffering; this is the noble truth of the path that leads to the cessation of suffering, having fully understood it as it is; he, knowing and seeing it thus, the mind is completely liberated from the outflow of desire; from the outflow of existence and the outflow of ignorance, the mind is completely liberated, and in that liberation, the wisdom arises, 'I am liberated,' he will see, as is extensively explained. In order, by the two, non-perverted and comprehensible, non-perverted