Tibetan
་གནས་སོ། །ཡང་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འཛིན་པ་དེས་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །དེ་སྙམ་དུ་ནི་དམིགས་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་བྲལ་པ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པ་དང་མཚན་མར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །མདུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མངོན་སུམ་དུའོ། །འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་འཇོག་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་མང་བས་ཅི་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀེང་རུས་སམ་རྣམ་པར་བསྡོས་པའམ་རྣམ་པར་རུལ་བའམ། རྣམ་པར་འབུ་ཞུགས་པའམ། རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནི་ཙམ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ནམ་ཞིག་ཤེས་པས་དམིགས་པ་རྣམས། །མི་དམིགས་དེ་ཡི་ཚེ་ན་ནི། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་གནས། །གཟུང་བ་མེད་པས་དེ་འཛིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང༌། གདམས་ངག་ལ་དམིགས་པ་དང༌། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མལ་དམིགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཤེས་པས་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་དམིགས་ཏེ། མི་མཐོང་མི་འཛིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ལ། དམུས་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཛིན་པ་ཡང་སྤངས་ཤིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་དུ་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ། གཟུང་བ་མེད་པས་དེ་འཛིན་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །གཟུང་བ་ཡོད་ན་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་མེད་ན་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང༌། དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་མཉམ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་ཞིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སེམས་མེད་མི་དམིགས་པ། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །གནས་ཀྱང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། །གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སྤངས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་དང་དབྱིངས། །བསམ་མི་ཁྱབ་དང་དགེ་དང་བསྟན། །དེ་ནི་བདེ་བ་རྣམ་གྲོལ་ སྐུ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྲོ་བས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་མེད་པ་དང༌། གཟུང་བའི་དོན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སེམས་མེད་མི་དམིགས་པ། །ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པ་དང་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང༌། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང༌། འཇིག་རྟེན་ལས་རྒལ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེའི་འོག་ཏུ་གནས་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་ཀྱང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནས་ནི་འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །དེ་གྱུར་པ་ནི་གང་གནས་ངན་ལེན་དང༌། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལོག་ན་ལས་སུ་རུང་བ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང༌། མི་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའོ། །གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་གང་སྤངས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སྤངས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནོ། །གནས་ངན་ལེན་ནི་གནས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནོ། །གནས་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང༌། རྣམ་གྲོལ་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང༌། ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གནས་གྱུར་བ་བླ་ན་ཡོད་པ་དང༌། བླ་ན་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལེན་པའི་རྣམ་ཤེས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི། །མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཉོན་མོངས་ས་བོན་ཀུན་ས་བོན། །དེར་ནི་གཉིས་ལ་གཉིས་འཆིང་ངོ༌། །གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །སྔ་མ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ། དེ་དག་བཅོམ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།
Chinese
安住。或者，为了遣除具有增上慢者仅仅听闻，便心想我安住在仅仅是清净的识的执着。因此说了“这些仅仅是识”等。所谓“这些仅仅是识”，是没有意义的，因为没有外境，像这样缘取是执着和相的异名。所谓“面前”就是现量。所谓“安立”就是如实获得后以意安立。瑜伽行者的所缘多种多样，因此说了任何一种都可以，比如骷髅、分散的、腐烂的、虫蛀的、肿胀的等等。那不住于“仅仅”是因为没有舍弃识的所缘的缘故。何时舍弃识的执着，并且安住在心的自性中呢？因此说了“何时识不缘诸境，尔时则住唯识性，无所取故无能取。” 无论何时，缘取教法，缘取诀窍，或者缘取色声等寻常所缘也可以，识不缘于心外，不现见不执取，也没有显现的耽著，并且如实照见真实义，而不是像盲人那样，那时也舍弃了识的执着，并且也安住在自心的法性中，在此处说了理由：“无所取故无能取。” 如果有所取，则会有能取，如果无所取，则不会有。如果无所取，也会证悟无能取，但不仅仅是无所取。这样，对于所缘和能缘不分别，就会生起平等超世间的智慧，舍弃对于能取和所取的显现耽著的习气，并且心也会安住在自心的法性中。如果那样心安住在唯识性中，那该怎么办呢？因此说了“彼无心无所缘，彼乃出世间智，安
English
abides. Or, in order to dispel the clinging of those with manifest pride who, upon merely hearing, think, "I abide in mere purified consciousness." Therefore, it is said, "These are merely consciousness," etc. The saying, "These are merely consciousness," is meaningless, because there is no external object; thus, taking it as an object is another name for clinging and characteristics. "In front" means directly. "Establish" means to establish in the mind as it is obtained. Since the objects of yoga practitioners are diverse, it is said that any one is acceptable, such as a skeleton, scattered remains, rotten remains, worm-eaten remains, swollen remains, and so forth. That which does not abide in "merely" is because the object of consciousness has not been abandoned. When will the clinging of consciousness be abandoned and one will abide in the nature of the mind? Therefore, it is said, "When consciousness does not perceive objects, at that time it abides in mere consciousness, because there is no object, there is no subject." Whenever one takes the teachings as an object, takes the instructions as an object, or even takes ordinary objects such as forms and sounds as objects, consciousness does not perceive outside the mind, does not see, does not grasp, and has no manifest attachment, and sees reality as it is, not like a blind person, at that time the clinging of consciousness is also abandoned, and one also abides in the nature of one's own mind. Here, the reason is stated: "Because there is no object, there is no subject." If there is an object, there will be a subject; if there is no object, there will not be. If there is no object, one will also realize that there is no subject, but it is not merely that there is no object. Thus, without discriminating between the object and the subject, equal, transcendent wisdom arises, abandoning the habitual tendencies of manifest attachment to the object and the subject, and the mind will also abide in the nature of one's own mind. If the mind abides in mere consciousness in that way, what should be done? Therefore, it is said, "That is without mind, without object, that is transcendent wisdom, abides.
Chinese
也轉變成其他的，是因爲捨棄了二種惡劣處所的緣故。那即是無漏和法界，不可思議和善與教法，那是安樂解脫身，稱爲大雄的法。這兩個偈頌依於趣入唯識的瑜伽行者的見道，由於更上更殊勝的進展，顯示了圓滿的果。其中，因爲沒有能執的心，以及所執的對境不可得的緣故，稱爲無心無所緣。因爲在世間沒有親近過，以及沒有普遍生起，以及沒有分別，以及超越世間的緣故，稱爲超越世間的智慧。爲了顯示在那智慧之下處所轉變了的緣故，說了處所也轉變成其他的。此處的處所是阿賴耶識，是一切種子。那轉變了的是什麼呢？如果惡劣處所和異熟，以及二者的習氣的實體消失，就轉變成堪能，以及法身，以及不二智慧的實體。那處所轉變了也是捨棄什麼而得到的呢？因此，說了捨棄二種惡劣處所的緣故。二是指煩惱障的惡劣處所和所知障的惡劣處所。惡劣處所是處所不能堪能，那也是煩惱和所知障的種子。那處所轉變了也是捨棄聲聞等所具有的惡劣處所而得到的又是什麼呢？說了解脫身。菩薩所具有的惡劣處所捨棄了而得到的又是什麼呢？說了稱爲大雄的法。以捨棄兩種障礙的差別，顯示了處所轉變爲殊勝和無上的。此處的偈頌是：取蘊的識是二障的體性，應知。煩惱種子是一切種子，在那裡二者束縛二者。二是指聲聞和菩薩。前者是煩惱的種子，後者是二障的種子，摧毀那些就能夠獲得一切智智。
English
It also transforms into something else, because of abandoning the two bad places. That is the unpolluted and the realm of reality, the inconceivable and the virtuous and the teachings, that is the bliss of the liberation body, called the Dharma of the Great Hero. These two verses rely on the path of seeing of the yogi who enters into mere consciousness, and because of the more and more superior progress, it shows the perfect fruit. Among them, because there is no grasping mind, and the object of grasping is not found, it is called no mind and no object. Because it has not been familiar in the world, and has not arisen universally, and has no discrimination, and transcends the world, it is called the wisdom that transcends the world. In order to show that the place has changed under that wisdom, it is said that the place has also transformed into something else. The place here is the alaya consciousness, which is all seeds. What is that which has transformed? If the bad place and the maturation, and the substance of the habits of the two disappear, it will transform into the capable, and the Dharmakaya, and the substance of non-dual wisdom. What is that place transformed that is obtained by abandoning? Therefore, it is said that the two bad places are abandoned. Two refers to the bad place of the affliction obscuration and the bad place of the knowledge obscuration. A bad place is a place that cannot be capable, and that is also the seed of affliction and knowledge obscuration. What is that place transformed that is obtained by abandoning the bad place possessed by the Shravakas and so on? It is said to be the liberation body. What is that which is obtained by abandoning the bad place possessed by the Bodhisattva? It is said to be called the Dharma of the Great Hero. By the difference of abandoning the two kinds of obscurations, it shows that the place is transformed into the superior and the unsurpassed. The verse here is: The consciousness of taking is the nature of the two obscurations, it should be known. The seed of affliction is all seeds, there the two bind the two. Two refers to the Shravaka and the Bodhisattva. The former is the seed of affliction, and the latter is the seed of the two obscurations, and by destroying those, one will be able to obtain omniscience.
Tibetan
།དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་དང་དབྱིངས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་དང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དབྱིངས་སོ། །དབྱིངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང༌། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང༌། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའི་བདེ་བ་དང༌། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདི་ནི་རྟག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུའོ། །གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་བས་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་དེས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པའི་མཆོག་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཐུབ་པ་ཆེན་པོའོ། །སུམ་ཅུ་པའི་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང༌། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །། སུམ་ཅུ་པའི་བཤད་པ། བློ་གྲོས་བརྟན་པ།
Chinese
“彼即无漏与界”之含义是，转依之自性即是无漏与界，因为没有恶趣之故。远离一切漏故，是为无漏。是圣法之因故，是为界。此处“界”之语意为“因”。不可思议是指非是分别念之行境，以及各自自证，以及无有比喻之故。善是指完全清净之所缘的安乐，以及是无漏法之自性之故。教法是指恒常与不尽之故。安乐是指恒常之本身之故，凡是不恒常者即是痛苦。此是恒常，因此是安乐。断除烦恼障故，是声闻众之解脱身。转依之体性即是“大雄法身”，因为修习地与波罗蜜多，断除烦恼与所知二障，转依如实成就之故，是为“大雄法身”。不舍轮回，并且由此无有烦恼，以及获得于一切法自在之故，是菩萨之法身。所谓“大雄”是指具有殊胜之雄性，因此佛陀薄伽梵是大雄。三十颂释论，学师善慧所造圆满。印度堪布吉那弥扎（Jinamitra）与希连扎菩提（Śīlendrabodhi），以及校正者译师班智达耶谢德（Ye shes sde）校正并确定。 三十颂释，善慧。
English
“That itself is without outflows and the element.” This means that the very nature of the transformation of the basis is without outflows and the element, because there is no bad destination. Because it is separated from all outflows, it is without outflows. Because it is the cause of the noble Dharma, it is the element. The meaning of the word "element" here is "cause." Inconceivable means that it is not the object of discursive thought, and that it is self-aware, and that it is without comparison. Virtue is the happiness of a completely pure object, and because it is the nature of the Dharma without outflows. The teaching is because it is constant and inexhaustible. Happiness is because it is constant itself, and whatever is impermanent is suffering. This is constant, therefore it is happiness. Because the obscuration of affliction has been abandoned, it is the body of liberation of the hearers. The characteristic of the transformation of the basis is called the Dharmakaya of the Great Hero, because by meditating on the grounds and the perfections, and abandoning the obscurations of affliction and knowledge, the transformation of the basis is truly accomplished, therefore it is called the Dharmakaya of the Great Hero. Because it does not abandon samsara, and because it is without affliction, and because it has obtained mastery over all dharmas, it is called the Dharmakaya of the Bodhisattva. The so-called "Great Hero" means that the Buddha Bhagavan is the Great Hero because he possesses the supreme heroism. The commentary on the Thirty Verses, composed by the teacher Lodro Tän (Blo-gros brtan), is complete. The Indian abbot Jinamitra and Śīlendrabodhi, and the reviser translator Bande Yeshe De (Ye shes sde) have revised and finalized it. Commentary on the Thirty Verses, Sagacious Intelligence.