Tibetan
དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ། དབྱིག་གཉེན། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ། དབྱིག་གཉེན། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་དྷྱཱན་ཏ་བི་བྷ་ག་ཊཱི་ཀ །བོད་སྐད་དུ། དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་རབ་མཛད་པ། །བདེ་གཤེགས་ཉིད་སྐྱེས་བདག་སོགས་ལ། །འཆད་པ་ལ་ཡང་མངོན་མཆོད་ནས། །དོན་རྣམས་དབྱེ་ཕྱིར་འབད་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མཚན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་དེ་ཁོ་ན། །གཉེན་པོ་དག་ནི་བསྒོམ་པ་དང༌། །དེ་ཡི་གནས་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ། །ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དོན་བདུན་པོ་འདི་དག་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་འཆད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང། སྒྲིབ་པ་དང༌། དེ་ཁོ་ན་དང༌། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང༌། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་དང༌། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང༌། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་དོན་བདུན་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ནི་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པོ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ༌། །འདི་ལ་ལྷག་མ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་ཡོད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་བཤད། །ཡོད་པས་མེད་པས་ཡོད་པས་ན། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པས་སོ། །མི་སྟོང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །གཉིས་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་དང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་སོ། །བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་
Chinese
《辨中边论释》，世亲著。 《辨中边论释》 世亲著 印度语：མ་དྷྱཱན་ཏ་བི་བྷ་ག་ཊཱི་ཀ །(梵文天城体：माध्यन्तविभागटीका，梵文罗马转写：Madhyāntavibhāgaṭīkā，字面意思：辨中边论释)。藏语：དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ།(辨中边论释)。第一卷。顶礼文殊童子！此论善作者，善逝自生主等，于讲说亦从显供养，为辨诸义故当勤勉。其中首先安立论之体性：自性、覆障及彼性，对治即是修，彼之处所及果得，无上大乘。如是七义，于此论中宣说。即：自性、覆障、及彼性、对治修、对治修彼性之处所、果得、无上大乘，是为七义。其中从自性开始：非真遍计有，于彼二者非有，空性于此有，于彼亦彼有。如是说。其中，非真实之遍计者，谓于所取与能取而分别也。二者，谓离所取与能取之事物也。空性者，谓非真实之遍计，彼离所取与能取之事物性也。于彼亦彼有者，谓非真实之遍计也。如是，于何处无何者，则以彼空，如实如是真实随见。于此有余者为何，则于此有，如实如是善知。如是，空性之自性，如实不颠倒而显示也。非空非不空，如是故说一切，以有以无以有故，彼是中道。非空者，谓以空性及非真实之遍计所。非不空者，二是所取与能取。一切者，谓非真实之遍计，是有为，及空性，是无为。说者，谓显示也。以有者，谓真实
English
Commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes, by Vasubandhu. Commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes By Vasubandhu In Sanskrit: Madhyāntavibhāgaṭīkā. In Tibetan: དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་འགྲེལ་པ།(Commentary on Distinguishing the Middle from the Extremes). Volume 1. Homage to youthful Manjushri! This treatise, the excellent author, Sugata, Svayambhu, etc., in the exposition also from the manifest offering, for the sake of distinguishing the meanings, one should strive. Therein, first of all, the body of the treatise is established: characteristic, obscuration, that very nature, the antidote is meditation, its place and the attainment of the fruit, the unsurpassed vehicle. These seven meanings are explained in this treatise. That is to say: characteristic, obscuration, that very nature, antidote meditation, the place of that very antidote meditation, the attainment of the fruit, and the unsurpassed vehicle, these are the seven meanings. Therein, starting from the characteristic: unreal imagination exists, in it the two do not exist, emptiness exists in this, in that also that exists. Thus it is said. Therein, the unreal imagination is the discrimination of the apprehended and the apprehender. The two are devoid of the object of the apprehended and the apprehender. Emptiness is the very nature of the unreal imagination, devoid of the object of the apprehended and the apprehender. In that also that exists, which is the unreal imagination. Thus, where something is absent, it is seen as empty of that, truly and correctly. Whatever remains in this, is known to be present here, truly and correctly. Thus, the characteristic of emptiness is shown without perversion. Not empty, not non-empty, therefore all is explained, by existence, by non-existence, by existence, that is the Middle Way. Not empty means by emptiness and unreal imagination. Not non-empty means the two, the apprehended and the apprehender. All means the unreal imagination, which is conditioned, and emptiness, which is unconditioned. Explained means shown. By existence means real.
Tibetan
མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཡོད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དང༌། དེ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡོད་པའོ། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ནས། ད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དོ། །དོན་དང་སེམས་ཅན་བདག་རྣམ་རིག །སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། །རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་དེའི་དོན་མེད། །དེ་མེད་པས་ན་དེ་ཡང་མེད། །དེ་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔར་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བདག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་སོ། །དེའི་དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྣང་བ་རྣམས་མེད་པ་དང༌། བདག་དང་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་ནི་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མེད་པས་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པ། །དེ་ནི་དེ་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡེ་མེད་མིན། །འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་ཟད་ནས་ནི་གྲོལ་བར་འདོད། །གཞན་དུ་ན་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དུ་ཇི་ལྟར་བསྡུ་བར་འགྱུར་བའི་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། བརྟགས་པ་དང་ནི་གཞན་དབང་དང༌། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ༌། །དོན་ཕྱིར་ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཕྱིར། །གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དོ
Chinese
非真遍计也。无故者，是第二也。有故者，谓于非真遍计有空性， 于彼亦有非真遍计也。彼是中道者，谓一切一向空亦非也，一向不空亦非是何者也。如是此于般若波罗蜜多等中，此一切是空亦非，不空亦非，如是所出随顺而作也。如是说非真遍计有之相与无之相后，今说自相。境与有情我，识之显现识，极生彼无义，彼无故彼亦无。彼中，显现为境者，谓显现为色等事物是何者也。显现为有情者，谓于五根，显现于自他相续是何者也。显现为我者，谓与我愚蒙等无异，具足故，是烦恼者之意也。显现为识者，谓六识等也。彼无义者，谓境与显现为有情诸法是无，我与显现为识者，是倒显现故也。以无义故，执持之识亦无也。非真遍计者，彼是彼故成立也。非如是亦非全无。如此，如何显现生起者，彼不如是而有也。以唯是错乱而生起故，亦非全无也。何故不欲彼为全无性耶？如此，彼尽已乃欲解脱。异于此，则系缚与解脱不成就，成遍染与遍净之谤也。如是显示非真遍计之自相后，若非真遍计唯尽，则如何摄为三自性之摄相而显示摄之相者：遍计与依他，及圆成实性，义故非真计故，说为二者无故也。如是说也。彼中，
English
It is the non-true pervasive imagination. 'Because of absence' is the second. 'Because of presence' means that in the non-true pervasive imagination, there is emptiness, and in it, there is also the non-true pervasive imagination. 'That is the Middle Way' means that it is not that everything is entirely empty, nor is it entirely non-empty. Thus, this is in accordance with what appears in the Prajñāpāramitā and others, that 'all this is neither empty nor non-empty.' Thus, having stated the characteristics of the presence and absence of the non-true pervasive imagination, now its own characteristics are stated. 'Object and sentient being, self, consciousness, the consciousness that appears, arises greatly, it is meaningless, because of its absence, that too is absent.' Among them, 'appearing as an object' means whatever appears as things like form. 'Appearing as a sentient being' means whatever appears in the five senses, in the continuums of self and others. 'Appearing as self' is the afflicted mind, because it is similar to being deluded about self and so on. 'Appearing as consciousness' means the six consciousnesses. 'It is meaningless' means that objects and things that appear as sentient beings are absent, and self and things that appear as consciousness are false appearances. Because it is meaningless, the consciousness that grasps is also absent. The non-true pervasive imagination, it is established because of that. It is neither like that nor completely non-existent. Thus, however it appears to arise, it is not like that. Because it arises merely as a delusion, it is also not completely non-existent. Why is it not desired that it be completely non-existent? Thus, it is desired that liberation occurs after it is exhausted. Otherwise, bondage and liberation would not be accomplished, and there would be the fault of slandering complete affliction and complete purification. Thus, having shown the self-characteristics of the non-true pervasive imagination, if the non-true pervasive imagination were merely exhausted, then how would it be gathered into the three natures? Showing the characteristics of gathering, it is said: 'The imputed and the other-powered, and also the thoroughly established nature, because of meaning, because of non-true imputation, it is said because the two are absent.' Thus it is said. Among them,