Tibetan
། །ཞེས་པ་དང༌། ཡང་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་རང་ལ་འཆི་བའི་དུས་ངེས་པ་མེད་པས་ཐར་པའི་དོན་དུ་འབད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་འཆི་ཁ་མ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་སོགས་ནི་དཔེ་ཙམ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་ནས་འཆི་ཁ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྒོལ་བ་ལ་འདོད་པས་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྣང་སྟེ། བསྒོམ་པ་ལ་འཆི་ཁར་བསྒོམ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་འཆད་དོ། །འདི་ནི་ངན་ཏེ་འཆི་ཁའི་གནས་སྐབས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པས་གཟིར་བས་སྐབས་སུ་སེམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་སྐྱེ་བ་མེད། ཐེག་པ་ཆེ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། །ཇི་སྲིད་གསོན་པར་ལས་གྲུབ་ནས། །འཆི་བའི་དུས་སུ་དགའ་བས་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ན་འཆི་ཁ་མ་ནི་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ན་འཆི་ཁ་མར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པ་བཟང་ངོ༌། །རང་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་འམ། གནས་པའི་དོན་བཤད་ནས་རེ་ཞིག་ཕྱི་ནང་གི་ཉེ་དུ་དང་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་རིགས་པར་སྟོན་པ་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས་ན་ཅི་ལ་ཡང་མི་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་ཕྱིར་བརྟེན་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དང༌། ནང་གཡོ་བར་སྣང་བ་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། །ཞེས་པ་དང༌། དངོས་པོ་ལ་སོགས་རྟག་པར་ངས་མ་མཐོང༌། །དེ་བས་ཆགས་པའི་བློ་མ་འཇུག །ཅེས་པ་དང༌། སྐབས་དང་སྦྱར་ན་དབུ་མ་རིགས་པ་བརྟག་པ་ལས། གང་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་སྤངས། དེས་ནི་འཆིང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་བུ་དང་བུ་མོ་སོགས། །སྤང་བའི་ཡུལ་དུ་བྱ་བར་རིགས། །ཞེས་བཤད་པས་ན། གནས་སྐབས་བརྗེ་བས་ན་དེ་ལ་ཆགས་པའི་གནས་མེད་པས་ནམ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གནས་པས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེས་ན་ཆགས་པ་མེད་དེ། ནང་སེམས་ཅན་དང༌། ཕྱི་ཡོ་བྱད་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་བློ་རབ་འབྲིང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་གཞན་ལ་བཏང་བ་མི་དམིགས་པས་ཟིན་པའི་མ་ཆགས་པ་དང༌། དངོས་པོ་ལ་མ་ཆགས་ཀྱང་དེའི་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་འདྲ་ཡང་དམིགས་མེད་གྱི་རྒྱས་མ་ཐེབས་པས་མ་བྲལ་བའི་བློ་ཅན་གྱིས་རིམ་བ་བཞིན་བློ་ལ་སྣང་ བར་མཁས་པས་བཤད་པས་ན་འདིར་ནི་དངོས་པོ་ཡུལ་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པས་ཤེས་རབ་དང་མ་བྲལ་བར་གནས་པས་མ་ཆགས་པའི་གཙོ་བོ་འམ་མཆོག་དེ་ཡིན་པས་ན་སྐབས་དོན
Chinese
如是说。又，导师龙树说，因为自己死亡的时间不确定，所以为了解脱而努力，是应该具有大精进的。因此，《莫待临终》（འཆི་ཁ་མ་）等劝诫国王的经典只是个例子，因为是从出生到临终的缘故这样解释。有些人因为想反驳而立论，也出现过，对于禅修，解释为临终禅修也没有分别念。这是不好的，因为临终之际，被痛苦的感受等所折磨，不可能心中不生起禅定。进入大乘，如云：‘只要活着事业成就后，死亡之时欢喜而行。’因此说，莫待临终，是指刚出生就安住于莫待临终的状态，这样解释是好的。自己是自性空，或者解释安住的意义后，暂时对外内的亲友和财物等也不应该执着，这是为了说明一切事物都是无常的，所以要彻底修习对任何事物都不执着的观念等。对此，事物是指所有外在显现的依赖，以及内在显现的变动，所有器情世界都是无常的。‘一切和合事物皆无常。’又说：‘事物等恒常，我未见，因此不生执着心。’结合语境，在《中观理智品》中说：‘对何者执着，即应舍弃，因此即成束缚之因，特别是儿子和女儿等，应作为舍弃之境。’因此，因为状态转变，所以对它没有执着之处，所以任何时候都不应该执着，因为它的状态是以无常的形态安住于自性中，所以没有什么可做的。因此没有执着，对内有情和外在物品也不应该执着，这是所要阐述的意义。这又是根据上中下三种根器的差别，有的是因为不执着而没有看到布施给他人，有的是对事物不执着，但对其欲望的对象却执着，虽然看似不执着，但因为没有受到无所缘的滋养，所以没有脱离的根器的人，有智慧的人会依次在心中显现。因此，这里是对事物、处所、所有人都无所执着，因为不离智慧而安住，所以是不执着的主要或殊胜者，因此是关键所在。
English
Thus it is said. Furthermore, the teacher Nagarjuna said that because one's own time of death is uncertain, one should strive for liberation with great diligence. Therefore, the sutras that advise the king, such as "Do not wait until death" (འཆི་ཁ་མ་), are just examples, because it is from birth to death that one should practice. Some, wishing to refute, also establish arguments, explaining that in meditation, even in meditation at the time of death, there is no conceptualization. This is not good, because at the time of death, one is tormented by feelings of suffering and so on, and it is impossible for samadhi not to arise in the mind. Entering the Great Vehicle, it is said: 'As long as one lives, one should accomplish one's tasks, and at the time of death, one should go with joy.' Therefore, it is good to explain that "Do not wait until death" means that one abides in the state of not waiting until death from the moment of birth. Oneself is emptiness by nature, or after explaining the meaning of abiding, one should not be attached to external and internal relatives, wealth, and so on, even for a moment. This is to show that all things are impermanent, so one should thoroughly cultivate the notion of not being attached to anything. In this regard, things refer to all external appearances of dependence, and internal appearances of movement, all containers and contents are impermanent. 'All compounded things are impermanent.' It is also said: 'I have not seen things and so on as permanent, therefore, do not let attachment enter the mind.' In conjunction with the context, it is said in the Examination of Reasoning in the Middle Way: 'Whatever one is attached to, one should abandon, for it becomes a cause of bondage. In particular, sons and daughters and so on should be regarded as objects to be abandoned.' Therefore, because the state changes, there is no place to be attached to it, so one should never be attached, because its state abides in its own nature in the form of impermanence, so there is nothing to do. Therefore, there is no attachment, and one should not be attached to internal sentient beings and external objects. This is the meaning to be explained. This also depends on the differences between the superior, middling, and inferior faculties. Some do not see giving to others because of non-attachment, some are not attached to things, but are attached to the objects of their desires, and although they seem unattached, they are not nourished by the absence of objects, so those with faculties that have not separated will appear in the mind in order. Therefore, here, there is no attachment to things, places, and all people, because one abides without being separated from wisdom, so it is the main or supreme of non-attachment, therefore it is the key point.
Tibetan
་ཡང་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་བསྟན་བཅོས་རྣམ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་བཏང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆགས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཆགས་པའི་ཡུལ་ལ་དངོས་མེད་པར། །དེ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ། །རིགས་སམ་གལ་ཏེ་རི་བོང་རྭ། །དེ་ལའང་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་རིགས། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་དེ་མི་རྟག་པར་གནས་པས་ཞེས་སྐབས་དོན་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདུ་ཤེས་ནི་དེ་ལ་ཐབས་ཀྱིས་གནས་པས་ན་བསྒོམ་པའམ་དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་གནས་པས་ན་དེའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བརྟེན་པ་དང་རྟེན་དུ་རྒྱུ་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་འབྱུང་ངམ་སྙམ་ན་རེ་ཞིག་དམ་པའི་དོན་ལ་དེ་མི་སྣང་སྟེ། སེམས་རྟོགས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་གཞན་མི་བཙལ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་པ་དང༌། སེམས་ཙམ་པ་དང༌། དབུ་མ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་བསྟུན་ན་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་ཡོད་པར་མངོན་པས་ན་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རྟོགས་ན་ཞེས་པ་ནི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་མ་སེམས་དེ་གང་ཡང་མེད་པས་ན་སེམས་རྟོགས་ན་ཞེས་བཤད་པས་བགེགས་པའི་ནའམ། ཡང་ན་སེམས་རྟོགས་ན་ཞེས་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་སེམས་རྟོགས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའོ་ཞེས་འཆད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་ཉིད་ཡེ་ནས་མེད་པ་ལ། །དེ་ལ་རྟོགས་པའི་བློ་མི་འཇུག །མ་ཞུགས་པ་དེ་དེ་ཤེས་ཡིན། །དེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡང་སྔ་མའི་ཁོངས་སུ་འགྲོའོ། །དཀོན་བརྩེགས་ལས་ཀྱང༌། འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་མི་རྙེད་དོ། །གང་མི་རྙེད་པ་དེ་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པའོ། །གང་མི་དམིགས་པ་དེ་འདས་པ་འམ། ད་ལྟར་རམ། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པས་ན། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཡང་སེམས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པ། ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་ན་དངོས་པོ་རྟོགས་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བཤད། དེ་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་གཞན་ནས་བཙལ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། བཙལ་བྱ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་ཡང་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གཞན་བཙལ་བྱ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྟོགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། འདི་ཙམ་སྣང་བ་ལོག་པ་ལ། །ཡེ་ཤེས་བླ
Chinese
还应认识到那就是它，如是说。除此之外，其他的论著，如二种自性等，因为不是具有舍弃的无贪，所以，正如龙树菩萨所说：对于贪著的境，若无实物，那么对此生起贪著，是合理的吗？或者像兔角一样，对此也应生起贪著。与此相符，所以没有贪著，因为是无常的，所以安住，这也与当下的意义相符。认识是，因为以方便安住于此，所以是修习，或者因为实物安住于此，所以应以成立它的周遍的方式来做，如是说。依靠和作为所依的因聚合，果就产生，因此，在这里也像那样产生吗？如果这样想，那么暂时在胜义谛中，它不显现，如果认识心，就是智慧，所以应修习不寻找其他佛的认识，如是说。它的实物是，如果与声闻乘、唯识宗、中观宗等的见解相符，也显现出有一些人认为是唯识宗，那不是的。心认识，意思是，因为没有应认识的智慧和心，所以说心认识，是遮止的“那”吗？或者心认识，意思是，如果认识显现于智慧的心，那它本身就是智慧，所以是智慧，这样解释，所以没有安住在声闻乘等中。因此，经部中也说：心性本无，对此不生起认识的智慧，不生起就是智慧，此智慧是无上智慧。这样说也属于前者的范畴。宝积经中也说：光护，心是完全寻找也找不到的，凡是找不到的，就是不可得的，凡是不可得的，就不是过去、现在、未来，如是广说。又，以什么心完全认识的，那也是空性，完全认识的也是空性，等等，如是说，所以说没有可认识的实物。认识它，就称为无上智慧，不是从其他佛那里寻找，如果需要寻找，也会有众生各异的过失。因此，经中说没有其他需要寻找的，在认识的经中也说：仅仅是显现颠倒，智慧
English
It should also be recognized that that is it, as it is said. Apart from that, other treatises, such as the two kinds of nature, etc., because they are not without attachment, which is endowed with abandonment, therefore, as the master Nagarjuna said: For the object of attachment, if there is no real thing, then is it reasonable to generate attachment to it? Or like a rabbit's horn, it should also be reasonable to generate attachment to it. In accordance with this, there is no attachment, because it is impermanent, so it abides, and this also corresponds to the current meaning. Recognition is, because it abides in this by means of skillful means, so it is practice, or because the real thing abides in this, so it should be done in the way of establishing its pervasiveness, as it is said. Relying on and as the basis for the accumulation of causes, the result arises, therefore, does it also arise here in the same way? If you think so, then temporarily in the ultimate truth, it does not appear, if you recognize the mind, it is wisdom, so you should practice the recognition of not seeking other Buddhas, as it is said. Its real thing is, if it is in accordance with the views of the Sravakas, the Mind-Only school, the Madhyamaka school, etc., it also appears that some people think it is the Mind-Only school, that is not the case. Mind recognition, meaning, because there is no wisdom and mind to be recognized, so it is said that mind recognition, is it the prohibitive "na"? Or mind recognition, meaning, if you recognize the mind that appears in wisdom, then it itself is wisdom, so it is wisdom, this is how it is explained, so it does not abide in the Sravakas, etc. Therefore, it is also said in the Sutra Pitaka: The nature of mind is originally non-existent, the wisdom of recognition does not arise to it, not arising is wisdom, this wisdom is unsurpassed wisdom. This saying also belongs to the category of the former. It is also said in the Ratnakuta Sutra: Light Protector, the mind is completely searched for and cannot be found, whatever cannot be found is unattainable, whatever is unattainable is not past, present, or future, as it is said extensively. Also, with what mind is it completely recognized, that is also emptiness, what is completely recognized is also emptiness, etc., as it is said, so it is said that there is no real thing to be recognized. Recognizing it is called unsurpassed wisdom, it is not sought from other Buddhas, if it needs to be sought, there will also be the fault of different sentient beings. Therefore, it is said in the Sutra of Recognition that there is nothing else to be sought, it is also said in the Sutra of Recognition: It is only the appearance of inversion, wisdom