Tibetan
་གོ་བས་ན་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཐའ་དག་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་བཞུགས་པར་མི་རིགས་སོ། །འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་བརྟན་བློ་མངའ་བར་འགྱུར་ཅེ་ན། ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གནས་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་ཡང་དངོས་པོའི་རིགས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་པས་བསྐྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བས་ཟབ་མོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། གང་དག་གིས་དེའི་ཕ་རོལ་མཐའ་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་རྩ་ནས་འབྱིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྙམ་པ་ལ་འདི་ལ་འདིའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལྷག་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུ་བའི་བར་ཡིན་པར་ འདོད་དེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་གིས་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་ལ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་འདུ་བྱེད་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ནན་ཏན་བྱེད་པ་རྣམས་དེའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ནད་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནན་ཏན་བྱས་པས་ནད་མེད་པ་འཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕུལ་དབྱུང་དུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་བཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སེར་སྐྱ་དང་གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་པའི་ཡང་བླ་ན་བཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དག་བརྟན་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། བློ་བརྟན་པ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་ཕ་རོལ་གཟིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། སྤྱིར་བསྟན་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ནི་འདིར་དོན་གྱིས་མངོན་པའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་སོ། །དེས་ན་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་དག་སུ་རྣམས་ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའི་ཕ་རོལ་གཟིགས་པས་ལ་བཞུགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་ཡང་གི་དོན་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ཕྱག་བྱ་བར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཆེར་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་ལྡན་པས་ཕྱི་རོལ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་བཞུགས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སྔ་རོལ་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་
Chinese
以是之故未曾宣说。若不如是，则一切圆满正等获得不应安住。此乃显示如其所说他义圆满二相。云何彼等能具坚固心耶？谓说所谓甚深法性等。法谓色等。彼等之性，谓如实安住之自性。又彼由与事物同类及不同类之无量差别之所依而生，由各别之生，以是之故，不能以量度量，是故犹如大海。此谓声闻等难测其深故为甚深，亦是如法性大海故，如是连缀文句。何等能见彼岸边者，于彼等如是称之。此乃显示一切相智之体性之智慧圆满。彼即是能断除烦恼习气及一切余者之因，以无彼故，声闻等未断习气之故。智慧圆满亦是于真实世俗之体性中，诸薄伽梵之一切相智，然于胜义之体性中则非也，于如是中一切未生之故。若谓一切相智之智慧云何生耶？于此为显示此之因故，谓说所谓增上意乐等。所谓增上意乐之语，谓从意乐行之地乃至十地之间，是如是意乐，谓于一切处，以一切法无自性之性而决定执持之体性之增上意乐所善分别之故。又或为俱时行之故，诠说一切因之位。何等增上意乐者，于彼由闻等所生之智慧生起之次第，以能近生一切相智之故，从上以上生起殊胜作意，以是故，由串习圆满之心者，于彼等如是称之。此乃显示如其所说因圆满二相。又彼不仅是一切相智生起之因，
English
Therefore, it was not explained. If it were not so, then all perfections, perfectly attained, should not abide. This shows the two aspects of the perfection of others' benefit as it was said. How do they become steadfast in mind? It is said, "Such as the profound nature of Dharma," etc. Dharma is form, etc. Their nature is the essence of abiding as it is. Moreover, it arises from dependence on countless differences of similar and dissimilar things, and because of the distinct arising, it cannot be measured by measure, therefore it is like the ocean. This means that it is deep because it is difficult for hearers and others to fathom, and it is also like the ocean of Dharma nature, so the words are connected in this way. Those who can see the other shore are called such. This shows the perfection of wisdom, which is the nature of all-knowingness. It is the cause of cutting off all defilements, habitual tendencies, and all others, because without it, hearers and others have not abandoned habitual tendencies. The perfection of wisdom is also the all-knowingness of the Bhagavad-Gitas in the nature of true conventionality, but not in the nature of ultimate truth, because everything is unborn in such a way. If it is said, how does the wisdom of all-knowingness arise? Here, to show the cause of this, it is said, "Such as superior aspiration," etc. The word "superior aspiration" means from the stage of practice with aspiration to the tenth stage, it is such aspiration, because in all places, it is well distinguished by the superior aspiration of the nature of definitely holding all dharmas as without self-nature. Or, because of simultaneous practice, it expresses all the stages of cause. Those who have superior aspiration, in them, by the order of arising of wisdom arising from hearing and so on, because it can closely generate all-knowingness, from above and above, generating special intentions, therefore, those whose minds are perfected by familiarity are called such. This shows the two aspects of the perfection of cause as it was said. Moreover, it is not only the cause of the arising of all-knowingness,
Chinese
ཡི། 也是成就之因，因为毫不颠倒地精进修持者，必定获得其果，如精进修持无病，则获得无病一样。因为如是彼等自身和他人的利益圆满，具备无与伦比的功德，因此，彼等是外道和有学与无学大士们的至尊，是所有众生的顶髻之宝，这是总结语。因此，唯有彼等才值得礼敬，而不是其他人，这是所说的。另一方面，世间认为的大自在天、数论派和胜论派等，也因处于至尊地位而超胜。也向声闻、缘觉、佛和菩萨们顶礼。其中，“具有坚定智慧者”是指声闻、缘觉和佛，因为智慧坚定不移，不会被完全衰败之风所动摇。如经中说：“诸比丘，以圣慧所断者，即为真断。”“已见如海深奥之法性彼岸”是指诸佛世尊，虽然是总的宣说，但因为是主要的，所以单独宣说。 “凡是”等词，应一一对应。 “也”字在此因意义明显而未说。因此，意义是：凡是哪些人安住于已见如海深奥之法性彼岸者，也向他们顶礼。同样，也向对菩提心具有极大信乐，完全修习的诸菩萨顶礼，应如是对应。此处也应观察“也”字的意义。为何说唯有对这些顶礼呢？因为说了“大”等词，因为唯有这些才具备如所说圆满的功德，处于外道认为的大士之上，因此才说唯有对这些顶礼。对此，在未进入之前，论典的意义是极其隐秘的
English
yi. It is also the cause of accomplishment, because those who diligently practice without reversing will surely obtain its fruit, just as diligently practicing without illness will obtain freedom from illness. Because in this way, they themselves and the benefit of others are complete, possessing incomparable qualities, therefore, they are the supreme of outsiders and great learners and non-learners, the jewel on the crown of all beings, this is the concluding remark. Therefore, only they are worthy of reverence, not others, this is what is said. On the other hand, the great自在天, Samkhya, and Vaisheshika, etc., which are considered great in the world, are also superior because they are in the supreme position. Also pay homage to the Shravakas, Pratyekabuddhas, Buddhas and Bodhisattvas. Among them, "those with firm wisdom" refers to Shravakas, Pratyekabuddhas and Buddhas, because their wisdom is firm and immovable by the wind of complete decay. As it is said in the sutras: "Bhiksus, whatever is abandoned by noble wisdom is truly abandoned." "Those who have seen the other shore of the Dharma nature as deep as the sea" refers to the Buddhas, the Bhagavat, although it is a general statement, but because it is the main one, it is stated separately. The words "whoever" etc. should correspond one by one. The word "also" is not mentioned here because the meaning is obvious. Therefore, the meaning is: Whoever dwells on the other shore of the Dharma nature as deep as the sea, also pays homage to them. Similarly, pay homage to the Bodhisattvas who have great faith in Bodhicitta and have fully practiced it, and should correspond in this way. Here, too, the meaning of the word "also" should be observed. Why is it said that only these should be worshiped? Because the words "great" etc. are said, because only these possess the complete qualities as described, and are above the great scholars considered by outsiders, therefore it is said that only these should be worshiped. In this regard, before entering, the meaning of the treatise is extremely secret.