Tibetan
བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དཀའ་འགྲེལ། ཞི་བ་འཚོ། བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དཀའ་འགྲེལ། ཞི་བ་འཚོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ས་ཏྱ་དྭ་ཡ་བི་བྷཾ་ག་པཉྫི་ཀ །བོད་སྐད་དུ། བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དཀའ་འགྲེལ། བམ་པོ་དང་པོ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བློ་ཆུང་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དག །རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བདེན་གཉིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིས། །དཀའ་འགྲེལ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་བྱ། །དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་ལ། །གང་དག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་ཀྱང༌། །ཐུགས་རྗེས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་དུ་ཐུབ་དབང་སྲས་བཅས་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཡི་འཚལ་བའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་སླད་དུ། །འདིར་བཞུགས་དྲི་མེད་བློ་ལྡན་དེ་དག་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་པའི་ལྷ་ལ་ཕྱག་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་ན་ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཏུ་ན་བསྟན་བཅོས་བརྩམ་པ་ལ་སྟོན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་དེ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། དེའི་དོན་བཟང་བ་ལས་ན་སྟོན་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པའི་རིགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱག་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་འདིར་དོན་འདི་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་དོན་གསུམ་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི། གང་དག་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཡང་དག་མཁྱེན་གྱུར་ཀྱང༌། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་འདས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་ག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བཞུགས་པ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་ཆེན་པོ་ནི་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དུས་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་ དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛད་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཐུབ་པ་རྣམས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ལུ
Chinese
辨别二谛论难解释。寂护。 辨别二谛论难解释。 寂护。 印度语：萨త్యद्वय विभंग 班智迦。藏语：辨别二谛论难解释。第一卷。顶礼妙吉祥童子。为了使智慧浅薄者，智慧得以增长，以辨别二谛，简要地解释此难解之处。于此，在开始著述时，对于那些通达诸法无自性者，以慈悲心于轮回中，世尊及诸佛子，为了成办世间一切众生的利益，住于此处无垢智慧者，我顶礼他们。如是，赞颂可爱的天神是为了吉祥。或者，是为了表明符合贤善之行。或者，在著述时，供养导师是为了对该论典生起恭敬心。或者，因为其意义殊胜，是为了成就导师。因为导师有已成就和未成就两种。此顶礼是完全符合论典的意义的。因为我在此要极力成办此等意义。此偈颂中阐述了三个意义：通达诸法实相，即“何人通达诸法无自性”。诸法及非法的自性之超越，即无自性。因为诸法及非法皆无自性。事物之声，是指自性。安住以五种伟大来表示：因伟大是因为从慈悲之因中产生。慈悲以有情等为对境，有三种。时间伟大是因为安住于轮回未空之际。事业伟大是因为是佛和菩萨的作者。身语意具有能力。声闻和独觉是能者。薄伽梵是身
English
A Difficult Explanation of Differentiating the Two Truths. Śāntarakṣita. A Difficult Explanation of Differentiating the Two Truths. Śāntarakṣita. In Sanskrit: Satyadvyavibhaṅgapañjikā. In Tibetan: A Difficult Explanation of Differentiating the Two Truths. Volume One. Homage to youthful Mañjuśrī. In order to increase the wisdom of those with little intelligence, by differentiating the two truths, this difficult explanation will be briefly summarized. Here, when beginning the treatise, to those who have truly realized that all phenomena are without inherent existence, with compassion, until the end of samsara, the Sugata and all the Buddha-sons, in order to accomplish the benefit of all beings in the world, those who dwell here with stainless wisdom, I pay homage to them. Thus, praising the beloved deity is for the sake of auspiciousness. Or, it is to show that it accords with the conduct of the virtuous. Or, when composing a treatise, offering to the teacher is to generate respect for that treatise. Or, because its meaning is excellent, it is to accomplish the teacher. Because there are two types of teachers: those who have attained and those who have not. This homage is made only in accordance with the meaning of the treatise. Because I will strive to accomplish such meanings here. Three meanings are shown in this verse: the complete understanding of the reality of phenomena, which is shown by "Whoever has truly realized that all phenomena are without inherent existence." The transcendence of the nature of phenomena and non-phenomena is non-inherent existence. Because both phenomena and non-phenomena are without inherent existence. The sound of "phenomena" refers to inherent existence. Dwelling is shown by five greatnesses: the great cause is because it arises from the cause of compassion. Compassion has three aspects because it focuses on sentient beings and so on. Great time is because it dwells until the end of samsara. Great activity is because it is the agent of Buddhas and Bodhisattvas. Body, speech, and mind are endowed with ability. Śrāvakas and Pratyekabuddhas are the able ones. The Bhagavan is the bo
Tibetan
ས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཐུབ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས། སྐུའི་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་བས་བསྟན་ཏེ། སྲས་བཅས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཁོར་རྟག་ཏུ་མང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པའི་འཚལ་བ་ནི། འདི་མ་ལུས་པ་ཡང་ཡིན། འཇིག་རྟེན་གྱི་འཚལ་བའི་དངོས་པོ་འགྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་ཆེན་པོ་ནི། དྲི་མེད་བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །བློ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་གཏན་དུ་སྤངས་པ་དང༌། བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་ན་འཁོར་བ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་བའི་སྐྱོན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་བློ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱན་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བཞུགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་སྣང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཕྱག་བྱ་བ་དེ་ནི་མདོར་ན་ལས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྩམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་རོག་གིས་སོ་བརྟག་པ་དང་འདྲའོ་སྙམ་དུ་དོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་བ་ནི་དགོས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་དམ། ལས་ལ་ནི་དགོས་པ་ཉིད་
Chinese
因为地、语、意堪能，具有不共的特点，所以是它们的主宰。正如《如来秘密经》中所说，提到了身之秘密等。提到“连同诸子”是为了表明，薄伽梵的眷属总是众多且清净的。这个巨大的必要性也由“世界”等来表明：利益整个世界，也就是这个也是整个的，也是成就世界利益之事物。没有被过失染污的伟大，由“无垢慧者”来表明。智慧无垢是因为断除了烦恼障和所知障。因为那两个障碍被彻底断除，连同习气断除，以及断除了所有禅定和等持的障碍。或者说，安住于轮回中的众生，因为没有被轮回的过失，如世间法等所染污，所以是智慧无垢的。“也”这个词是为了显示不一致的庄严，依靠胜义谛，如实地领悟事物的真相，依靠世俗谛，也显示了安住。因为圆满受用身是从福德和智慧的积聚中必然产生的，但为了使大菩萨们如其所愿地显现为蓝色等形象，所以如其所是地安立，因此没有矛盾。顶礼，总的来说，是因为它是三业自性的意义。这个论述不是因为没有必要才开始的，而是为了表明，不要怀疑它像乌鸦检查牙齿一样，因为它的理由没有成立。为了如实地领悟二谛而说了“为了”。“如实”这个词是为了表明，其他人也显示了二谛的区分，但那是不正确的。关系没有单独说明，因为它包含在必要性中，就像所有的论典，或者对于事业来说，必要性本身。
English
Because of the ability of earth, speech, and mind, possessing uncommon characteristics, therefore they are their masters. As it is said in the Sutra of the Secret of the Tathagata, it mentions the secret of the body, etc. The mention of "together with the sons" is to show that the retinue of the Bhagavan is always numerous and pure. This great necessity is also shown by "world," etc.: benefiting the entire world, which means this is also the whole, and it is also the accomplishment of the things that benefit the world. The great one who is not tainted by faults is shown by "the one with immaculate wisdom." Wisdom is immaculate because it has abandoned the obscurations of afflictions and the obscurations of knowledge. Because those two obscurations are completely abandoned, abandoned together with their predispositions, and because it has abandoned all the obscurations of samadhi and meditative absorption. Or, for those who dwell in samsara, because they are not tainted by the faults of samsara, such as worldly dharmas, therefore they are immaculate in wisdom. The word "also" is to show the adornment of incongruity; relying on the ultimate truth, one comprehends the reality of things as they are, and relying on the conventional truth, it also shows abiding. Because the enjoyment body is necessarily produced from the accumulation of merit and wisdom, but in order to make the great Bodhisattvas appear as blue, etc., as they wish, therefore it is established as it is, and therefore there is no contradiction. Prostration, in general, is because it is the meaning of the nature of the three actions. This exposition is not begun because it is unnecessary, but to show that one should not doubt it is like a crow examining teeth, because its reason is not established. "In order to comprehend the two truths as they are" is said. The word "as they are" is to show that others have also shown the distinction of the two truths, but that is not correct. The relationship is not stated separately because it is included in the necessity, just like all treatises, or for the activity, necessity itself.